|

عمق میدان

درباره بازی‌های «جواد عزتی»
جشنواره محل کشف و نه هدردادن استعدادها!
حمید باباوند: «جواد عزتى» از آن دست بازيگرهايى است كه موفقيت و موقعيتش را با تلاش و پشتكار بسيار زياد به دست آورده. از آنهايى نيست كه يك‌شبه به پرده عريض سينما رسيده باشد. انتخابش به‌خاطر تصوير اكران (سردر سينما) نبوده است. او كارى كرده تا اسمش اعتبار بياورد. سال‌هاى ٩٦ و ٩٧ براى او فرصتى استثنايى فراهم كرد؛ هم توانست به قله‌هاى فروش برسد و هم با قدرت تماشاگر را روى صندلى‌اش ميخكوب كرد. هم «آينه‌بغل» و «هزارپا» را داشت، هم «ماجراى نيمروز: رد خون» و «تنگه ابوقريب» و هم «جاندار». حقش بود كه جايزه بهترين بازيگر نقش مكمل را از جشنواره فيلم فجر بگيرد، اما مصلحت‌سنجى‌ها او را از حقش محروم كرد. سال ٩٨ براى «جواد عزتى» يكى از پركارترين سال‌هاى زندگى سينمايى‌اش است، اما به وضوح مى‌توان لمس كرد كه انگيزه‌هاى او در پايين‌ترين حد ممكن است. جشنواره فجر و داوران مصلحت‌انديش يك استعداد را هدر داده‌اند؛ همان‌طور كه بسيارى از جشنواره‌هاى مشابه چنين كرده‌اند و خواهند كرد؛ اما حيف از استعدادها! يكى از مهم‌ترين مشكلات داورى حداقل در فضاهايى كه من تجربه داشته‌ام اين است كه اولا ملاك‌هاى داورى شفاف نيست و هر داور مجاز است كه مستقلا به حساب ملاك‌هاى خودساخته‌اش، آثار پيش‌رويش را ارزيابى كند و ثانيا داورها يا از آنها هستند كه يك‌بار به اين فضا آمده‌اند يا تجربه‌هاى پشت‌سرهم دارند؛ در حالت اول همه آرزوها و نگاه‌هاى قبلى‌شان را ضميمه داورى مى‌كنند و در حالت دوم به نظرشان با صفى از افراد مواجه هستند كه هر سال نوبت يكى از آنهاست براى برگزيده‌شدن. اين نوع داورى ناخواسته به‌جاى حركت به سمت تجميع آرا به سوى برايند اميال مى‌رود؛ يعنى به‌جاى آنكه مثلا خلاقيت يا پایبندى به اصول يا ديگر ملاك‌ها، براى ارزيابى در كنار هم قرار بگيرند (كه در آن صورت مثلا يكى به فلان معيار صفر مى‌دهد و ديگرى 10 اما در نهايت آرا جمع مى‌شوند)، اراده داوران در برابر هم قرار مى‌گيرد (وقتى داورها به بحث با يكديگر مشغول مى‌شوند، با كشف گرايش‌ها و خواسته‌هاى يكديگر، در مرحله رأى‌گيرى براى اعلام نتيجه، رأیشان را به‌گونه‌اى تقسيم مى‌كنند كه در نهايت خروجى مطابق ميل و اراده‌شان باشد، نه بر اساس قضاوتشان درباره اثر). دقيقا به همين دليل است كه داورها علاقه كمى براى اعلام آراى مستقل خود دارند.
مدیری در برابر معادی!
مجید موثقی: «درخت گردو»، آخرین ساخته «محمدحسين مهدویان» با بازی درخشان «پیمان معادی» و هدف قراردادن سوژه بمباران شیمیایی «سردشت»، مخاطب را با کارگردانی مواجه می‌کند که همان نگاه مستندگونه‌ای را که در آثار پیشین خود داشته تکرار کرده است؛ با این تفاوت که در آثار قبلی اين فیلم‌ساز، کارگردانی و سازماندهی بهتری در هدایت بازیگران وجود داشته، اما در این فیلم مشخص است که با دعوت از «مهران مدیری» و «سیدمصطفی احمدی»، تهیه‌کننده سريال هيولا، مهدویان در پی گیشه و فروش این فیلم بوده تا نتیجه معنوی و تأثیر بین‌الملل آن که خود در «نشست خبری درخت گردو» اذعان کرده است! از این حیث او با انتخاب نادرست «مهران مدیری» برای نقش دکتر به یکدستی این فیلم لطمه جبران‌ناپذیری زده، زیرا «تمرکز ضعیف این بازیگر» در برابر توانایی بی‌نظیر معادی، انگشت نقد را به سوی کارگردان اثر نشانه می‌رود که آیا او توانایی بازی‌گرفتن از هنرپیشه‌ها را در چنته دارد یا اینکه تأثیرگذاری این فیلم برعهده «پیمان معادی»، گروه گریم، طراح صحنه، لباس و جلوه‌های ویژه میدانی بوده است؟ مهدویان در آثار قبلی خود مانند «ماجرای نیمروز» و «ماجرای نیمروز: رد خون» توانایی خود را در روایت و مستندکردن فضاهای تاریخی به خوبی نشان داده است، اما این‌بار عناصر سینمایی این فیلم، تداعی‌کننده یک اثر نو و متفاوت نیستند، زیرا به‌جز فضاسازی‌های درخشان فیلم، عمل برانگیزنده درام؛ یعنی «بمباران شیمیایی» و جنایتی که علیه بشر صورت گرفته، زیرمتن تازه‌ای همراه با خود ندارد و تنها باعث جاری‌شدن اشک بیننده می‌شود؛ درواقع پیچش و ستیز شخصیت‌ها به‌جای آنکه ذهن مخاطب را نشانه رود، احساسات تماشاچی را با تکرار موقعیت‌هایی دلخراش جریحه‌دار کرده و فیلم بیشتر به یک مرثیه برای عزاداری تبدیل شده تا اثری هنری که در خاطره‌ها باقی بماند، زیرا فرم اجرائی و نزدیک‌کردن مخاطب برای باورکردن موقعیت‌های تاریخی فیلم، بیشتر از فیلم‌نامه مورد تحقیق و تفحص قرار گرفته، درحالی‌که مخاطب بیشتر به دنبال داستان فیلم است تا بازی با فرم اجرائی که با توجه به توانایی فوق‌العاده پیمان معادی، به طراوت و پویایی عمق تازه‌ای نمی‌دهد. «درخت گردوی مهدویان» هنوز نهالی است که احتیاج به مراقبت‌های بیشتری برای ثمردادن دارد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.