نژادپرستی مثل کرونا در حال شیوع است
سامان راد: همین چند ماه پیش وقتی شایعهای درباره شیوع بیماری ایدز در لردگان، دهانبهدهان گشته بود و سرتاسر ایران را فراگرفته بود، اهالی این شهر کوچک در چهارمحالوبختیاری روزهای سختی را در محکمه افکار عمومی پشت سر میگذاشتند. در گزارشها آمده بود که برای مدتی محصولات کشاورزی مردم این مناطق هم در بازارهای محلی شهرهای اطراف خریدوفروش نمیشد و زندگی و کسبوکار مردم در معرض خطر قرار گرفته بود. مدتها گذشت تا ماجرا برای اهالی لردگان و چنارمحمودی عادی شود؛ اما حالا اتفاق دیگری در ابعاد گستردهتری در دنیا رخ داده است. ویروس خطرناکی از یک شهر بزرگ در چین به مناطق زیادی از این کشور و همچنین نقاط مختلفی در دنیا سرایت کرده است. وقوع چنین رخداد بزرگی منجر به این شده که در مرحله اول اهالی ووهان در چین و در میان چینیها و بعد از آن جمعیت بزرگی از چینیها در سرتاسر دنیا بهعنوان نماد شیوع این بیماری مورد گونهای آزار و اذیت نژادی قرار بگیرند. این موضوع از رسانههای رسمی تا واکنش مردم در کوچه و خیابان به چینیها و همچنین واکنشهای گسترده در شبکههای اجتماعی را در بر میگرفت. در فرانسه یک روزنامه روی تصویر یک زن چینی عبارت «هشدار زرد» را نوشته بود و در جای دیگری تیتر «خطر زرد» را به کار برده بود که البته بعدها با واکنشهای تند کاربران مجبور شده بود عذرخواهی کند؛ اما این اولین و آخرین موضوعی نیست که در این مدت با نگاه نژادپرستانه علیه چینیها بیان شده؛ چیزی که در میان کاربران ایرانی هم بارها و بارها به دیده تمسخر به آن اشاره شده است، رژیم غذایی چینیهاست. اینکه در ابتدا اعلام شده بود منشأ این ویروس خفاشهایی است که چینیها میخورند و بعد گونهای مار و حالا مورچهخوار پولکدار بهعنوان منشأ این ویروس اعلام شدهاند، موجب شده تا بسیاری در سرتاسر دنیا ازجمله ایران به دیده تمسخر به فرهنگ غذایی چینیها بنگرند. یک کاربر در انتقاد از نگاه رایج ایرانی به فرهنگ غذایی چینی در حساب توییترش نوشته بود «جماعتی که دنبلان گوسفند و کلهپاچه میخورند، حالا غذای چينیها را مسخره میکنند». عجیبوغریب خواندن عادتهای غذایی مردم یک کشور از یک نگاه غربزده و سفیدپوستپسند میآید که هر چیزی با معیارهای نرمال آنها تفاوت داشته باشد، عجیبوغریب و غیرقابل پذیرش است. درحالیکه در تمام نقاط دنیا مردم آداب و رسوم و فرهنگ خاص غذایی دارند که در میان باشندگان آن فرهنگ پذیرفته شده است. همچنان که اگرچه برای خیلیها خوردن حشره عجیب است؛ اما در بازار سنتی برخي شهرها شما میتوانید جیرجیرک سرخشده برای خوردن پیدا کنید. دکتر بهزاد شاهنده، استاد بازنشسته دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران دراینباره میگوید: «رژیم غذایی چینیها و سبک خورد و خوراک آنها این روزها مورد توجه جهانی قرار گرفته است؛ چون عدهای میگویند ریشه این ویروس از یک بازار در ووهان است که در آن جانوران زنده زیادی وجود دارد. در این بازار که به آن «وت مارکت» یا «بازار تَر» میگویند، انواع گوناگون حیوانات و حشرات موجود است که منبع تغذیه چینیهاست». همین مسئله موجب شده تا شیوع یک بیماری در ووهان تبدیل به یک مسئله نژادی درباره غذاهای چینی در سرتاسر دنیا شود و بسیاری چینیها را به دلیل رعایتنکردن احتیاط در خورد و خوراکشان سرزنش کنند و رستورانهای غذاهای چینی هم در سرتاسر دنیا با مخاطرات فراوانی مواجه شوند. دکتر شاهنده همچنین معتقد است که شیوع کرونا موجب شده تا نگاه جهانی به چینیها تغییر کند و دستخوش گونهای نژادپرستی شود. او میگوید که در خارج از چین این روزها اغلب مردم از چینیها دوری میگزینند و در مترو یا اتوبوس کنار آنها نمینشینند. همچنین در مدارس کودکان چینی مورد آزار و اذیت و تمسخر همکلاسیهای خود قرار میگیرند. دراینباره البته گزارشی از مدارس کانادا هم منتشر شده بود که نشان میداد در برخی مدارس کودکان چینی هدف تمسخر و آزار و اذیت قرار گرفتهاند. جریان کمکها به چین هم دستکم در سطح افکار عمومی با چالشهایی همراه است. برای مثال وقتی سفیر چین در ایران از همکاری هواپیمایی ماهان با دولت چین برای انتقال چینیها خبر داد، بسیاری در ایران به این عمل انتقاد کردند و آن را بازی با جان هموطنانمان دانستند. موج انتقادها به این مسئله البته جنبههای نژادی و سیاسی هم داشت. بااینحال آقای دکتر شاهنده معتقد است که در میانه اقدامات نژادپرستانهای که علیه چینیها انجام شده است، اقدام ایران در انتقال چینیها اقدامی انساندوستانه است. اگر دولت چین در کنترل کروناویروس موفق نشود، بعید نیست که موج اقدامات نژادی علیه چینیها در سرتاسر دنیا هم شیوعی گستردهتر بگیرد و بار دیگر مانند زمان مهاجرت چینیها به آمریکا شاهد اقدامات گسترده نژادی علیه آنها در کشورهای فراوانی باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.