مروري بر عملکرد گروه خودروسازي سايپا از بهمن ۹۷ تا بهمن ۹۸؛
از بحران تا فجر
اگر بخواهيم نگاهي به دستاوردها و تلاشهاي يک سال گذشته در گروه خودروسازي سايپا بهعنوان خودروساز اول کشور بیندازيم، ميتوانيم آن را جهادي براي خروج از بحران در پساتحريم و بازگشت رونق به خطوط توليد قلمداد کنيم. نکته جالب توجه در مرور عملکرد يکساله گروه سايپا، تطابق و تقارن بهمنماه ۹۷ با آغاز حضور و فعاليت تيم مديران جديد اين خودروساز است که باعث ميشود مرور عملکرد سايپا از بهمن ۹۷ تا دهه فجر ۹۸ به نوعي بررسي کارنامه سيدجواد سليماني، مديرعامل جديد گروه سايپا، در نخستين سال حضورش در اين گروه هم باشد. عملکرد حوزههاي اقتصادي اگرچه به واسطه پيچيدگيهاي خود، داراي سطوح چندگانه تحليلي هستند، اما به همان ميزان هم به دليل امکان ارائه اعداد و ارقام، ميتوانند آماري مستند و قابل درک باشند. در همين راستا بررسي آمار و ارقام مربوط به سايپا نشان ميدهد پيگيريها و حمايتهاي وزارت صنعت، معدن و تجارت با تلاشهاي مديران و کارکنان اين گروه خودروسازي همراه شده و در سايه اين دو عامل، شاخصهاي عملکردي رو به افول قبلي، ابتدا متوقف شدند و سپس در جهت مثبت تغيير مسير دادند. تحقق واقعي «رونق توليد» در سختترين روزها گروه خودروسازي سايپا در يک سال گذشته، بهويژه از ابتداي سال ۹۸ تغيير، تحول و بهبود فرايندهاي عملکردي در تمام حوزهها را در دستور کار قرار داد که در اين ميان، توليد بهعنوان شاهرگ حياتي اين بنگاه بزرگ صنعتي مورد توجه ويژه قرار گرفت. تغيير استراتژي سايپا در افزايش توليد و تنوع محصولات و توليد روزانه بيش از دو هزار دستگاه شرايطي را براي سايپا ايجاد كرد تا بتواند علاوهبر تحقق واقعي رونق توليد در اين سال، زمينه را براي کسب موفقيتهاي ديگر فراهم کند. در ارديبهشتماه سال جاري سايپا توانست با توليد روزانه دو هزار و 300 دستگاه خودرو ركورد توليد روزانه محصولات خود در اين گروه را بشكند. همچنين موفق شد عنوان خودروساز برتر كشور را از آن خود كند. ثبت اين تيراژ توليد و رکوردها در حالي رخ داد که تأثيرهاي محدوديتآور تحريم روزبهروز بيشتر ميشد و عدم همکاري شرکاي خارجي در زمينه تأمين قطعه در کنار محدوديتهاي انتقال پول به خارج از کشور خودروسازان را با مشکلات عديدهاي روبهرو ميکرد. پويش ملي بوميسازي قطعات صنعت خودرو بهجرئت ميتوان گفت اقدام کليدي سايپا براي غلبه بر محدوديتها و فائقآمدن بر مشکلات، اجراي تماموکمال «پويش ملي بوميسازي قطعات محصولات سايپا» بود که با تأکيد و حمايت وزير صنعت، معدن و تجارت به مرحله اجرا درآمد. در اين پويش، سايپا تمامي قطعهسازان، دانشگاهيان، شرکتهاي دانشبنيان و فعالان عرصه صنعت را براي همکاري در طراحي و توليد قطعاتي که پيشتر از خارج تأمين ميشدند فراخواند تا با ياري يکديگر وابستگي به آنسوي مرزها را کاهش دهند و سطح بيشتري از ساخت داخل خودروهاي وطني را ثبت کنند. گروه سايپا با اجراي اين پويش درمجموع با برگزاري سه ميز تخصصي و با مشاركت شركتهاي قطعهساز داخلي و شركتهاي دانشبنيان، توانست ۵۳ قطعه را بوميسازي كرده و باعث كاهش ارزبري ۱۵۰ ميليونيورويي شود. جراحي بزرگ؛ توقف توليد پرايد توقف توليد و خروج خودروی پرايد از سبد محصولات سايپا وعده و برنامهاي است که سالهايسال مطرح شده، اما استقبال گسترده مشتريان و در نتيجه تيراژ بالاي آن باعث ميشد تا توقف توليد پرتيراژترين خودروی ساخت داخل همواره روي کاغذ باقي بماند و اجرا نشود. توقف توليد پرايد را ميتوان به جراحي بزرگ در سطح گروه سايپا توصيف کرد، چراکه اجراي آن در ظاهر عواقبي را به دنبال دارد، اما در درازمدت منجر به تحول و بهروزآوري در سبد محصولات سايپا ميشود و از سوي ديگر تأثير شگرفي در احياي برند اين خودروساز خواهد داشت. سايپاييها در اواسط سال ۹۸ برنامهريزي دقيق خود براي خروج سه مدل از محصولات خانواده ايکس100 را اعلام کردند و اتفاقا خروج نخستين مدل را نيز 10 روز زودتر از برنامه اعلامشده، محقق کردند. قرار است دو مدل ديگر اين خودرو پرحاشيه نيز در ماههاي آينده از خط توليد خارج شوند و ظرفيت آزادشده توليدي در سايپا به افزايش توليد ساير محصولات از جمله کوييک، تيبا و ساينا اختصاص يابد. ساماندهي توليد، کاهش تعهدات اما يکي از نتايج بحران نيمه دوم سال 97 براي خودروسازان عدم توانايي در تحويل خودروها و معوقشدن تعهدات آنها به مشتريان بود به گونهاي که تعهدات فروش گروه خودروسازي سايپا در بهمن 97 به عدد 540 هزار دستگاه خودرو ميرسيد. به زبان سادهتر، سايپايي که سکان آن به دست مديران کنوني سپرده شد توليدات بيشتر از يک سال آينده خود را فروخته بود. اين وضعيت علاوه بر اينکه حکايت از روزهاي سخت در تأمين نقدينگي گروه داشت، باعث بروز نارضايتي مشتريان نيز ميشد، به ويژه آنکه تعداد قابل توجهي از اين تعهدها، خودروهايي بودند که توليد آنها به دليل قطع همکاري شرکاي خارجي امکانپذير نبود و بايد با يک يا چند خودرو در حال توليد جايگزين ميشدند. با اين حال سايپا در اقدامي جهادگونه، ابتدا به تقويت زنجيره تأمين خود پرداخت تا علاوه بر تحقق توليد «عبور مستقيم» در خطوط توليد خود، دهها هزار خودرو ناقص پارکشده در پارکينگها را نيز تکميل کرده و تحويل مشتريان دهد. نتيجه اين اقدامات هم اين شد که در دهه فجر 98 سايپا 400 هزارمين محصول خود در سال 98 را تحويل مشتريان دهد. انضباط مالي با هدف خروج از زيان گروه خودروسازي سايپا از بهمن 97 تا فجر 98 اقداماتي انجام داد و کارنامهاي به جا گذاشت که تحقق آنها در شرايط عادي هم دشوار بود، چه رسد به اينکه اين روند رو به بهبود در يکي از سختترين سالهاي تاريخ صنعت خودرو ايران به واسطه تحريمها و محدوديتهاي بينالمللي طي شده باشد. ريشه اين دستاوردهاي قابل اعتنا را ميتوان در هنر برنامهريزي مديريتي در کنار تأکيد و پيگيري جدي براي برقراري انضباط مالي جستوجو کرد. نتيجه اين تغييرات و تحولات در حوزه مالي و اقتصادي سايپا آن است که مديرعامل گروه سايپا در گردهمايي زنجيره تأمين محصول جديد اين خودروساز، سخن از برنامهريزي نارنجيهاي جاده مخصوص براي خروج از زيان به ميان آورد. به عبارت ديگر، در صورت تحقق اين برنامهها سايپا پس از سالها زياندهي و افزايش زيان انباشته ميتواند اميدوار باشد در آيندهاي نه چندان دور، نمودارهاي مالي قرمز را رنگي سبز بزند. سايپاي جديد با ورود ۸ محصول متفاوت سايپا قرار است در سه سال آينده هشت خودرو جديد به بازار عرضه کند، خودروهايي که يا محصول جديد هستند يا مدلهايي جديد و متفاوت از خودروهايي که پيشتر توليد ميکرده است. براي آغاز توليد انبوه محصولي که چنديپيش رونمايي کرده، همايشي برگزار کرد و به زنجيره تأمين قطعات آن آمادهباش داد تا در نيمه نخست سال ۹۹ شاهد ورود محصول جديد و باکيفيت روز سايپا به بازار باشيم. علاوه بر آن زمزمههاي طراحي و توليد دو محصول جديد و رونمايي از يک محصول ديگر در سايپا به گوش ميرسد، ضمن اينکه قرار است دو محصول ساينا و کوييک هم فيسليفتهاي داشته باشند و سايپا در کمتر از دو سال آينده ميهمانان تازهاي در سبد محصولات خود داشته باشد. همه اينها نشان ميدهد نارنجيهاي جاده مخصوص تغيير مسيري راهبردي و استراتژيک دادهاند و قرار نيست ديگر محصولات خود را در يک سطح قيمتي و کيفيتي خاص محدود کنند. از بحران تا فجر در نهايت آنچه ميتوان از اين مرور کوتاه عملکردي و بررسي آماري نتيجه گرفت اين است که بهمن ماه ۹۷ سايپاييها در بسياري از حوزهها تا بهمن ۹۸ بهبودي قابل توجه پيدا کرده و در عمل از وضعيت بحرانزده به شرايط مطلوب تغيير پيدا کردهاند. شرايطي که براساس آن ميتوان به سايپا و آيندهاش اميدوار بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.