|

ترجمه‌هايي تازه از «اِما» و «برباد‌رفته»

جنگ و دلباختگي

شرق: جين آستين از نويسندگان شاخص ادبيات انگليسي‌زبان است و هنوز هم يكي از پرطرفدارترين نويسندگان كلاسيك ادبيات جهاني به شمار مي‌رود. رمان‌هاي جين آستين هم در ميان خوانندگان عادي ادبيات طرفدار دارند و هم مورد توجه منتقدان ادبي بوده و بارها مورد تفسيرهاي مختلف قرار گرفته‌اند. حتي كسي چون نابوكوف كه پسند ادبي سخت‌گيرانه و نخبه‌گرايانه‌ای داشت، سرانجام پذيرفت كه يكي از رمان‌هاي جين آستين، «منسفيلدپارك» را به فهرست آثار برگزيده‌ درسگفتارهايش اضافه كند. بر اساس آثار جين آستين، فيلم‌هاي سينمايي و تلويزيوني زيادي هم ساخته شده است. با‌اين‌حال جين آستين از آن دست نويسندگاني است كه در زمان حياتش تقريبا ناشناخته بود. رمان‌هاي او و به‌خصوص «غرور و تعصب» نمونه‌اي است از اين قاعده كه شاهكار ادبي و هنري ممكن است سال‌ها ناشناخته باقي بماند اما در نهايت ارزش‌هايش نمايان مي‌شود و جايگاهش معلوم مي‌شود. جين آستين نيز نه در زمان حياتش بلكه سال‌ها بعد و حتي به تعبيري يك قرن بعد از مرگش بود كه به شهرت رسيد. اما آن‌طور كه گفته شد جين آستين امروز از معدود نويسندگاني است كه هم مورد توجه منتقدان ادبي است و هم آثارش را مي‌توان به اصطلاح عامه‌پسند دانست. چارلز ديكنز نيز نمونه‌اي ديگر از اين نويسندگان در سنت ادبيات انگليسي‌ است كه با اقبال منتقدان ادبي و خوانندگان عادي روبه‌رو بوده است. رابرت درايدن در كتاب «جين آستين» كه با ترجمه حميده چگونيان به فارسي منتشر شده است، درباره او نوشته: «جین آستین مسلما، نویسنده ادبیات عامه‌پسندی است که بیشتر از هرکس دیگری در این حوزه در کلاس‌های دانشگاهی تدریس می‌شود. فمینیست‌ها از طریق آثار او، با شخصیت‌های زن قدرتمندش احساس همسانی می‌کنند و مورخین ادبی، انگلیس زمان آستین و ارتباط آن با امپراطوری بریتانیا را کشف می‌کنند و دیگر منتقدین، به موضوع تحریک‌آمیز طبقه اجتماعی که به طرح‌های داستانی وی گره خورده است، توجه می‌کنند. علاوه بر جنبه‌های دانشگاهی برای پرداختن به رمان‌های آستین، داستان‌های او، داستان‌هایی سرگرم‌کننده هستند، که مخاطبان مدرن با شخصیت‌ها و موقعیت‌هایش احساس نزدیکی می‌کنند. به این دلایل، آستین فراتر از تالارهای دانشگاهی مورد پذیرش قرار گرفته است. در مجموعه‌ای که سوزان.آر.پاسی و جیمز تامپسون تحت عنوان جین آستین و شرکا بازسازی گذشته در فرهنگ معاصر منتشر کرده‌اند، به کثرت فیلم‌ها، بازسازی‌ها، اقتباس‌ها، منابع اینترنتی، صنایع گردشگری مرتبط با آستین اشاره شده است. آنها همچنین به نرم‌افزارهایی مانند آستین‌شیفتگی اشاره می‌کنند که به کاربران اجازه می‌دهد داستان‌هایی شبیه به داستان‌های آستین تولید کنند و از این طریق در اروپا و آمریکا پول دربیاورند. از آنجا که رمان‌های آستین، به پول و جهش‌های طبقه متوسط اختصاص دارد، خود آستین، اگر آگاه شود که کارهایش با هدفی مادی بازتولید می‌شود، کاملا لذت خواهد برد. تا‌به‌حال، هیچ رمان‌نویس ادبی دیگری، این‌چنین با طیف گسترده‌ای از طرفداران‌اش تشویق نشده است». رمان‌هاي جين آستين از سال‌ها پيش به فارسي ترجمه شده بودند و امروز از برخي از آثار او چندين ترجمه در دست است. به‌تازگي نيز ترجمه تازه‌اي از «اِما» با ترجمه نوشين احمدي در نشر كتاب‌پارسه منتشر شده است. در بخشي از اين رمان مي‌خوانيم: «اما وودهاوس دختر زيبا، باهوش و ثروتمندي بود. او بيست سال داشت و در طول زندگي‌اش طعم ناراحتي را زياد نچشيده بود. پدرش نجيب‌زاده ثروتمندي بود كه بسيار او را دوست داشت و تمام خواسته‌هايش را برآورده مي‌كرد. مادر اما سال‌ها قبل مرده بود و معلم سرخانه‌اش؛ ميس تيلور، او را بزرگ كرده بود. با گذشت سال‌ها، ميس تيلور همچنان به عنوان دوست با آن‌ها زندگي مي‌كرد. بعد از مدتي ميس تيلور با آقاي وستن كه نجيب‌زاده‌اي از روستاي هايبري بود، ازدواج كرد. منزل ميس تيلور و يا خانم وستن كنوني، زياد از خانه اما فاصله نداشت و آن‌ها اغلب مي‌توانستند به راحتي همديگر را ببينند. بااين‌حال اما از دوري ميس تيلور احساس دلتنگي و افسردگي مي‌كرد. پدرش نيز كه از هرگونه تغيير بدش مي‌آمد، از دوري ميس تيلور ناراحت بود. شب بعد از ازدواج ميس تيلور، اما و پدرش سر ميز شام نشسته بودند كه آقاي وودهاوس دوباره گفت: طفلكي ميس تيلور، كاش الان اينجا بود. اصلا حيف كه آقاي وستن به فكر ازدواج با اون افتاد». «اما» داستان دوشيزه‌اي زيبا و باهوش به نام اِما وودهاوس است كه در اوج جواني با خود عهد كرده كه ازدواج نكند اما بر اثر رفت‌وآمد و آشنايي‌هايي كه برايش پيش مي‌آيد بالاخره دل مي‌بازد و زندگي‌اش با تغييرات مهمي روبه‌رو مي‌شود. در بخشي ديگر از اين رمان مي‌خوانيم: «روز ملاقات فرا رسيد. هريت به‌هيچ‌وجه اشتياقي به رفتن نداشت و در طول مسير، فقط چند دفعه‌اي راجع به آقاي التون صحبت كرد و گفت: اون چهار روز ديگه ازدواج مي‌كنه. اون و همسرش حتما الان خيلي خوشحال‌اند. وقتي كه به مزرعه رسيدند، هريت در انتهاي جاده طولاني‌اي كه به درب اصلي منتهي مي‌شد، پياده شد. اِما ديد كه او به اطراف نگاه مي‌كند و خاطرات گذشته را به ياد مي‌آورد. او سپس به سمت ده دانول رفت تا يكي از مستخدميني را كه ازدواج كرده بود، ملاقات كند و درست در وقت تعيين‌شده به ابي‌ميل بازگشت. هريت از جاده سرازير شد و به طرف كالسكه آمد. اِما از اينكه ديد او تنهاست، خوشحال شد. هيچ خبري از مرد جوان نبود و تنها ميس مارتين جلوي در مزرعه ايستاده بود، اما او هم منتظر حركت كالسكه نشد و به داخل بازگشت». «اسكارلت اوهارا بانوي زيبايي نبود، اما مردان به‌ندرت وقتي مجذوب زيبايي او مي‌شدند اين موضوع را مي‌فهميدند، درست مثل برادران دوقلوي تارلتون. او آميزه‌اي از ظرافت اشرافي مادر فرانسوي و متانت و گرماي سيماي پدر ايرلندي‌اش را در چهره داشت. بعدازظهر يكي از روزهاي خوب آوريل 1861، او با استوارت و برنت، دوقلوهاي تارلتون در ايوان سرپوشيده خانه‌باغ پدرش نشسته بود. لباس نخي گلدارش كاملا با صندل تخت مراكشي‌اش كه پدرش آن‌ها را از آتلانتا آورده هماهنگ بود. او حالا شانزده‌ساله و بسيار جذاب و فريبنده بود. دوقلوها در دو طرفش نشسته بودند و در آرامش در صندلي‌هايشان لم داده بودند، مي‌گفتند و مي‌خنديدند؛ دوقلوهاي نوزده‌ساله، با قدهايي بلند، هيكلي عضلاني، با صورت‌هايي آفتاب‌سوخته و موهايي قهوه‌اي مايل به قرمز، انگار دو غوزه پنبه بودند». اين آغاز رمان «برباد رفته» مارگارت ميچل، نويسنده زن آمريكايي، است كه به‌تازگي با ترجمه مهدي كريمي در نشر كتاب‌پارسه منتشر شده است. رماني كه در سال 1936 منتشر و سال‌ها پيش براي اولين‌بار به فارسي ترجمه شد و امروز چندين ترجمه از آن در دست است. بر اساس اين رمان فيلمي سينمايي هم به كارگرداني ويكتور فلمينگ ساخته شده است كه از محبوب‌ترين فيلم‌هاي تاريخ سينماي آمريكا به شمار مي‌رود و مي‌توان گفت كه شهرت اين فيلم امروز بيشتر از خود اثر است. مارگارت ميچل تا پيش از نوشتن «بر باد رفته» به عنوان نويسنده شناخته نمي‌شد و بعد از انتشار اين اثر نيز كتاب ديگري همپاي آن ننوشت. اما همين يك اثر هم كافي بود تا او را به شهرت برساند و نامش را در تاريخ ادبيات آمريكا ماندگار كند. «بر باد رفته» رماني است عاشقانه كه در بستري تاريخي روايت شده و تصويري از جنگ‌هاي داخلي آمريكا در آن به دست داده شده است. اسكارلت اوهارا نام قهرمان زن اين رمان است كه از مشهورترين شخصيت‌هاي داستاني به شمار مي‌رود. اسكارلت دختر يك زمين‌دار متمول جنوبي است كه درگير رابطه‌اي عاشقانه مي‌شود و در ميان روايت ماجراهاي زندگي او تصويري از دوران جنگ داخلي آمريكا ارائه مي‌شود. در بخشي ديگر از اين رمان مي‌خوانيم: «سه ماه از رفتن رت گذشته بود و اسكارلت هيچ خبري از او نداشت. نمي‌دانست كجاست، سفرش چند وقت طول مي‌كشد و كي به خانه بازمي‌گردد. اسكارلت ناراحت بود و با تشويق‌هاي ملاني بود كه به فروشگاه مي‌رفت و به امورات كارگاه رسيدگي مي‌كرد با اينكه فعاليت كارگاه سه برابر گذشته شده بود و درآمد قابل ملاحظه‌اي داشت اما او شوقش را از دست داده بود و با كارگرها با سردي رفتار مي‌كرد. او به كارگاه نمي‌رفت و حتي وقتي هم احتمال مي‌داد كه اشلي در انبار چوب باشد از رفتن به آنجا خودداري مي‌كرد. او مي‌دانست كه اشلي از ديدن او فرار مي‌كند و با اينكه از حضور دايمي او در منزل خود باخبر بود با اين‌حال با او رودرو نمي‌شد. يكي دو بار هم كه به اصرار ملاني در جمع آنها حاضر شده بود؛ كلامي حرف نزده بود و سكوت اختيار كرده بود. كارگاه اشلي ضرر مي‌داد و اسكارلت از اين وضع ناراحت و عصباني بود،‌ با اين حال حرفي نمي‌زد. او با خود مي‌گفت: اين مرد بالاخره بايد كاري كند مثل رت ولو اشتباه. عصبانيت اسكارلت از دست رت كاسته شده بود و حرف‌ها و اهانت‌هايش را فراموش كرده بود و احساس مي‌كرد دلش براي رت تنگ شده است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.