|

درباره آثار ناصر بخشي، نقاش هم‌روزگار ما

تصويرگر خواب و رؤيا

حسين گنجي. منتقد

نقاشي و اساسا هنر کارش چيست؟ آيا يکي از کارکردهاي هنر، رساندن ما به آنچه از ديد و دسترس ما خارج است، نيست؟ آيا ما به شکل ديگري جز طريق هنر، مي‌توانيم به خواب‌ها و رؤياهاي‌مان دست پيدا کنيم و آنها را صورت عيني و تصويري زنده و قابل مشاهده بگردانيم؟ امر مدرن و نقاشي سده اخير اين مزيت و توفيق را داشت که پا را از واقع‌گرايي صرف بيرون بگذارد و ما را از دروازه صعب خواب‌ها و رؤياها و خاطرات که در پستوهاي ذهن جا خوش کرده‌اند و دسترسي به آنها فقط در لحظاتي نادر امکان دارد، عبور دهد و به آن تصاوير مه‌گرفته و کمياب و ناخوانا، صورت واضحي بخشد؛ صورتي که در گذشته فقط با کلمات امکان بيانش بود و در قالب روايت‌هاي شگفت‌انگيز داستان‌نويسان قهار، در دوران مدرن در نقاشي در ابتدا و بعد از آن در سينما خود را بازنمايي و زنده کردند.

اين روزي رؤياي ما بود و خيال‌هاي عجيب ما که بعدها دالي و رفقاي اکسپرسيونيست او به آنها معنا و جان بخشيدند و بدل به خاطره جمعي و معنا و استعاره از مفهومي بديع ايجاد کردند. اين خواب ما و خاطرات از‌دست‌رفته ماست که گويي به دست ناصر بخشي در پس و پشت متريال و موادهاي مختلف نقش بسته و به دنيا مي‌آيند. ناصر بخشي در نمايشگاه اخير خود در گالري دستان بازنمود بدون زمان و مکاني حيات را نشان مي‌دهد. او زمان و مکان را حذف مي‌کند و ما را با يک کل منسجم فارغ از بازه‌هاي بسته و چارچوب‌هاي رايج رو‌به‌رو می‌کند. او با آثارش که هيچ آداب و ترتيبي را برنمي‌تابند و بر هر مواد و شيء با هر تصوير و نقشي، رؤياگونه و خاطره‌انگيز مي‌نشينند، زيستن و حيات انساني را به چالش مي‌کشد. ناصر بخشي بدون ‌فرياد از چيزي حرف مي‌زند که فرياد در گلو ‌مانده مخاطب اوست؛ مخاطبي که انسان باشد و هر روز با آلام و ارزش‌ها و نگرش‌ها روبه‌رو است و در خاطرات و خواب‌ها و رؤياهايش آنها را پنهان کرده است. متريال و ظرف آثار او يکي ديگر از جالب‌توجه‌‌ترين و منحصر‌به‌فرد‌ترين بخش کارهاي اوست. او از کمد و وسايل چوبي تا پوست و کاغذ؛ تا شيشه و آهن همه را به‌نوعي در کار خود درگير کرده است تا بگويد هر جايی که دستي خورده است يا چشمي افتاده است، محل نقش است و محل توجه و معنا. اين آثار نمودهايی از اسطوره‌هاي وطني و دغدغه‌هاي امروزين انسان را در خود جمع کرده است و جهان فکري ايراني را به نمايش مي‌گذارد؛ با همه تضادها، انديشه‌ها و حسرت‌هايش. ناصر بخشي از تبريز به نوعي نماينده يک ايران است و موضوعات کارها و زمینه کارهايش به‌خوبي اين را نمايان مي‌کند. آثار بخشي فراي نقاشي، حجم‌اند و فراي حجم، زمینه‌شان از آنچه بر آن به نقش يا به حرف در‌آمده است، اهميت دارد. اينکه اين نقاشي روي چه بومي شکل گرفته، شايد از خود موضوع نقاشي گاهي مهم‌‌تر است؛ زيرا اين ابزارها و وسايل و حجم‌ها خود پشتوانه معنايي قابل تکيه و داراي اهميتي دارند که نقش را معناي ديگر‌گونه و کليت اثر را معناي فرامنطقه و فراژانري مي‌بخشند.‌ اگر بخواهيم در هنر معاصر ايران هنر تجسمي بينامتني و بينا‌رشته‌اي را نام ببريم و نمودهاي عيني برايش داشته باشيم، بايد به مجموعه آثار ناصر بخشي در دو نمايشگاه گالري دستان و گالري آران اشاره کرد. هنرمندي که از تبريز به تهران، نه خود؛ بلکه مشتاقاني آورده‌ و او به اين ديده‌شدن هيچ اعتنايی ندارد و اين آثار اوست که خود پا پيدا کرده‌اند و به تهران و در پيشاني‌نوشت‌شان مي‌بينم که به جهان قدم خواهد گذاشت و خوش خواهد درخشيد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.