ویروس کرونا: افکار عمومی علیه حزب کمونیست چین
ژانویه سال 2019، شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، در یک گردهمایی خطاب به مقامهای ارشد این کشور هشدار داد که باید مراقب «قوهای سیاه» و «کرگدنهای خاکستری» باشند که میتوانند با کندکردن رشد اقتصادی چین، حیات حزب کمونیست را با خطر روبهرو کنند. آن زمان ناظران احتمال دادند که استفاده «شی» از استعارههای حیوانی میتواند نشانه اشاره رئیسجمهوری چین به خطرات متفاوت اقتصادی پیشروی این کشور باشد. «قوهای سیاه» اشاره به اتفاقات و رخدادهای پیشبینیناپذیر است که تأثیر عمیقی بر بازارهای مالی و اقتصادی میگذارد و «کرگدنهای خاکستری» هم اشاره به خطرات قابل شناسایی است که به صورت بالقوه میتوانند ضربات مهلکی به اقتصاد وارد کنند؛ اما معمولا از سوی مردم نادیده گرفته میشوند. یک سال بعد، پیشبینیهای «شی» با استعاره از حیات وحش درباره خطرهای پیشروی اقتصاد چین محقق شد. دانشمندان و کارشناسان بهداشتی در همان ابتدا خفاشهایی را که در بازار حیات وحش در چین به فروش میرسند، بهعنوان منبع انتشار ویروس مرگبار کرونا معرفی کردند و بعد از آن هم از مارها و حتی مورچهخوارها بهعنوان متهمان اصلی انتقال این ویروس به دیگر حیوانات و سپس به انسانها نام برده شد. تعطیلی بازارهای خریدوفروش حیوانات دغدغه اصلی مقامهای چین نبود و چگونگی جلوگیری از انتشار کرونا ذهن رهبران چین را به خود مشغول کرده بود. بحران بهداشت عمومی که بهتازگی با انتشار ویروس کرونا از چین به دیگر نقاط جهان ایجاد شده، میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به حزب حاکم کمونیست چین وارد کند و اعتماد افکار عمومی این کشور درباره سیستم اقتدارگرا و متمرکز چین را خدشهدار کند. «شی» در روزهای گذشته و در نشستهایی که با کمیته دائم سیاسی حزب کمونیست، عالیترین شورای حکمرانی در چین داشت، تأکید کرد که بحرانی که به دلیل انتشار ویروس کرونا ایجاد شده، میتواند «آزمایش و چالشی جدی برای سیستم حکومتی و ظرفیت حکمرانی حزب کمونیست ایجاد کند و ما باید از این چالش تجربیات زیادی برای بهبود عملکرد خود کسب کنیم». حکومت چین در ابتدا برای مقابله با این ویروس عملکرد ضعیفی داشت و حتی در هفتههای ابتدایی انتشار این ویروس در استان هوبی، سعی در پنهانکاری و جلوگیری از انتشار هشدارها داشت؛ اما با رشد سریع این ویروس، نهفقط انکار و پنهانکاری نتیجهبخش نبود؛ بلکه اقدامات سریع پکن برای کندکردن روند انتشار ویروس کرونا شدت گرفت. شهر 11میلیونی ووهان در استان هوبی که بهعنوان مرکز شیوع کرونا شناخته شد، بلافاصله قرنطینه شد و پس از آن هم تعدادی دیگر از شهرهای چین قرنطینه شدند. با اینکه کرونا تاکنون بیش از 600 نفر را در چین و خارج از این کشور قربانی کرده و سرعت انتشار آن بسیار بیشتر از ویروس سارس است که در سالهای 2002 و 2003 جهان را به وحشت انداخته بود؛ اما میزان تلفات کرونا کمتر از سارس است. براساس آمارها ویروس سارس به طور متوسط حدود 10 درصد مبتلایان را میکشت و این رقم درباره کرونا دو تا سه درصد است. انتظار میرود با درسهایی که جهان از انتشار سارس آموخته و نیز با گرمترشدن هوا از سرعت انتشار کرونا کاسته شود. بااینحال تبعات کوتاهمدت کرونا هم میتواند حکومت چین را با چالشهایی بلندمدت روبهرو کند و باید انتظار داشت که با پایانیافتن تعطیلات سال نوِ چینی، چالشهایی بزرگ در انتظار پکن باشد. با اینکه هنوز راه درمان و واکسنی برای مقابله با این ویروس ایجاد نشده و حتی عملکرد این ویروس و شیوه انتقال آن به طور دقیق روشن نیست، دهها میلیون چینی با پایان تعطیلاتی که یک هفته تمدید شد، به شهرهای بزرگ بازمیگردند. مسئولان شانگهای، قلب اقتصادی و تجاری چین، انتظار دارند که حدود هشت میلیون نفر از ساکنان این ابرشهر در روزهای آینده بازگردند و اعمال محدودیتهای گسترده تردد در شهرهایی مانند شانگهای بسیار دشوار است. همانطور که کمکم صدای اعتراض شهروندانی که در ووهان و دیگر شهرها در آپارتمانهای خود حبس شدهاند، بلند شده است. علاوهبراین چین بهعنوان پرجمعیتترین کشور جهان با کمبود شدید ماسکهای جراحی و دیگر تجهیزات لازم بهداشتی و نیز مواد غذایی ازجمله سبزیجات و گوشت روبهرو است و این کاستیها میتواند اعتراضاتی را در نقاط مختلف چین برانگیزد. در کنار این معضلات، چین مردم را تشویق کرده تا برای جلوگیری از انتشار ویروس کرونا، به جای حضور در محل کار، دورکاری کنند و از کارخانجات هم خواسته است فعالیتهای خود را با تأخیر انجام دهند. این محدودیتها و تأخیرهای اجتنابناپذیر، باعث نگرانی رهبران چین درباره اثرات اقتصادی شیوع کرونا بر اقتصاد چین و نیز اقتصاد جهان شده است. براساس آمارهای سال 2018، اقتصاد چین تا حدود 28 درصد بر رشد اقتصاد جهان اثرگذار است. اثرات شیوع ویروس کرونا و تبعات اقتصادی آن در اولین دوره سه ماه سال 2020 خود را نشان میدهد. اقتصاد چین به طور سنتی در سهماهه اول هر سال جدید به دلیل تعطیلات سال نوِ چینی پایینترین رقم را ثبت میکند و در دورههای سهماهه بعدی این آمار بهبود مییابد. این بار ویروس کرونا و برنامههای مالی حکومت چین برای کاستن از اثرات منفی انتشار این ویروس آمارهای نهچندان مقبول سه ماه ابتدایی سال 2020 را نمایانتر خواهد کرد. با سرایت کرونا به بیش از 20 کشور و تعلیق بسیاری از فعالیتهای مشترک اقتصادی کمپانیهای بزرگ با چین، نگرانی رهبران حزب کمونیست درباره چالشهای سیاسی کرونا هم افزایش یافته است. بهتازگی رسانههای بینالمللی افشا کردهاند که مقامهای چین در هفتههای ابتدایی شیوع کرونا اقدام به پنهانکاری کردند و تبعات منفی این اقدام بر افکار عمومی و بروز خشم عمومی در چین میتواند ضرباتی مهلک به سیستم متمرکز حکومت چین وارد کند. از سال 2012 و با رویکارآمدن «شی جینپینگ» دستگاه پروپاگاندای حکومت اقتدارگرای چین بر توسعه اقتصادی، تکنولوژیک و نظامی متمرکز بوده و اکنون بحران ایجادشده در نظام بهداشتی چین با شیوع ویروس کرونا میتواند این دستاوردها را زیر سؤال ببرد. بااینحال رفتار آینده حکومت چین با نگاهی به سابقه انتشار ویروس سارس قابل پیشبینی است: رهبران حزب کمونیست باز هم به ستایش مدل حکومتی اقتدارگرای این حزب خواهند پرداخت و شکستدادن ویروس «شیطانی» را هم نتیجه عملکرد مثبت این حزب میدانند. پس از آن هم به تنبیه و جریمه مقامهای استان هوبی خواهند پرداخت که موضوع انتشار این ویروس را با حکومت مرکزی در میان نگذاشتند. این بار اما بازسازی اعتماد افکار عمومی دشوارتر از 17 سال قبل است. منبع: ساوت چاینا مورنینگ پست
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.