داوود فيرحي، الهه کولايي و محمود صادقي بررسي کردند
«حکمراني خوب» با «مکانيسمهاي اصلاح»
شانزدهمين نشست دوسالانه مجمع عمومي و دومين کنگره سراسري انجمن اسلامي مدرسين دانشگاهها صبح پنجشنبه، 17 بهمن، در دانشگاه تهران برگزار شد. در اين جلسه پيام رئيس دولت اصلاحات به اين کنگره نيز توسط عليمحمد حاضري قرائت شد. او در اين پيام ضمن محکومکردن «معامله قرن» گفت: «خوشبختانه بهجز اشغالگران تروريست صهيونيست، افکار عمومي جهان و منطقه و حتي بسياري از دولتها آن را محکوم کردهاند. اين طرح مانند همه طرحها و اقدامهاي ظالمانه ديگر در اين منطقه محکوم به شکست است و مطمئنيم که ملت مظلوم فلسطين در جهت احقاق حق خود بيش از پيش مصمم خواهد شد». وی يادآور شد: «پيام انقلاب اسلامي به همه آزادگان و محرومان و مظلومان بهخصوص مسلمانان دعوت به بيداري و مقابله با استکبار و استعمار و تلاش براي احقاق بزرگترين حق؛ يعني حاکميت بر سرنوشت بوده و بر اين باوريم که از اين حيث انقلاب ما در جهان و منطقه مؤثر بوده است». محمود صادقي: شاخصهاي حکمراني خوب را در قانون اساسي ميبينيم به گزارش «جماران»، محمود صادقي در اين مراسم ضمن بيان خيرمقدم و تبريک دهه فجر به میهمانان و شخصيتهاي سياسي شرکتکننده در دومين کنگره سراسري انجمن اسلامي مدرسين دانشگاهها، گفت: «آرزو ميکنيم در اولين سال گام دوم انقلاب بتوانيم با بهرهگيري از کولهبار تجارب گذشته در جهت اهداف متعالي انقلاب اسلامي گامهاي مؤثرتري را برداريم». دبيرکل انجمن اسلامي مدرسين دانشگاهها با طرح موضوع «حکمراني خوب» افزود: «از طرح اين ايده دو، سه دهه ميگذرد، طوري که در پيشينه اين ايده گفته ميشود، بعد از اينکه برنامههاي تعديل ساختاري تقريبا با شکست مواجه شدند، مسئله حکمراني خوب با شاخصها و معيارهايي مطرح شد. ورژنهاي مختلفي از اين شاخصها منتشر شد. رگههاي بسياري از اين شاخصها را در قانون اساسي ميتوانيم دنبال کنيم؛ مثلا شاخص مشارکتجويي و اينکه حاکميت به دنبال جلب مشارکت آحاد مردم باشد هم در مقدمه قانون اساسي مفصل آمده و تحقق اهداف جمهوري اسلامي را منوط به مشارکت آحاد مردم کرده است. اصل ششم قانون اساسي ميگويد جمهوري اسلامي به اتکاي آرای عمومي است». صادقي با تأکيد بر اينکه نگاه تکليفي چاره کار نيست، افزود: «آيا مردم فقط تکليف شرکت در انتخابات را دارند يا حق دارند شرکت کنند يا نکنند؟ يعني اگر «شموليت» که يکي از معيارهاي حکمراني خوب است اتفاق بيفتد، مشارکت هم به طور طبيعي رخ ميدهد و چندان نيازي به تبليغات گسترده ندارد. اميدوارم در همه بخشهاي آن هدفهاي متعالي بهجاي استفاده از روشهاي فوقالعاده و غيرعادي از ساختارها و روشهاي طبيعي که در بسياري از کشورها آزموده شده، استفاده شود». داوود فيرحي: اصلاحات در ايران امروز يک ضرورت ناممکن است در ادامه اين نشست نيز داوود فيرحي در مطلبي با عنوان «اصلاح و مکانيسمهاي اصلاح» گفت: «بعضي از انديشمندان معتقدند دولت هميشه در شرايط استثنائي است. يک تعريف هم ميگويد شرايط استثنائي مانند شرايط بينالمللي و داخلي خاص از جمله تحريم، فقدان اجماع، تهديد خارجي، بيکاري، تورم و يکسري ويژگيهاي رواني مثل اختلال در اميد اجتماعي، پديدههايي است که يک دولت يا جامعه را در شرايط استثنا قرار ميدهد». عضو هيئت علمي دانشگاه تهران افزود: «معمولا متفکران ما چهار معنا براي لغت «اصلاح» در نظر ميگيرند: رفع عيب يک سيستم، بهينهسازي سيستم، رفع اختلاف بين نهادها و نيروهاي کارگزار و اصلاح پيشگيرانه».فيرحي درباره دليل اهميت اصلاح دولت اظهار کرد: «دليل اهميت اصلاح دولت اين است که جامعه ما از جمله جوامع داراي دولت بزرگ است. دولتهاي بزرگ دولتهاي بهشدت فراگير هستند؛ همهجا را گرفتهاند. خيليها گفتهاند ماهيت دولت مدرن اينگونه است و بعضيها هم گفتهاند از عوارض دولت خاورميانهاي است که چنين عوارضي در آن پيدا ميشود. ولي بههرحال امروز دولت از قبل از تولد تا زمان مرگ شهروندان را سياستگذاري و کنترل ميکند، به همين دليل مقدمه هر اصلاحي در جامعه اصلاح دولت است».او تصريح کرد: «جامعه ما احتياج به استقلال ندارد. به طور شهودي يک اجماع در ضرورت اصلاح حکمراني وجود دارد. در اصولگرايان، اصلاحطلبان و شهروندان خاکستري و ناظراني که دارند اين سيستم را ميبينند، اجماع مرکبي در مورد ضرورت اصلاح وجود دارد. اما در مورد مکانيسم و فرايند اصلاح اختلافنظر هست. اينجا جاي گفتوگو و تصميمگيري است. معمولا دولتهاي سنتي و بخشي از جامعه ما معتقد هستند که اصلاح مترتب بر اصلاح کارگزاران است و بايد آنها را اصلاح کرد؛ مدام بايد در احزار صلاحيتها سختگيري کرد تا بهجاي آدم فاسد، آدم سالم باشد. اين افراد معتقدند نهادها اهميت چنداني ندارند».عضو هيئت علمي دانشگاه تهران ادامه داد: «معمولا جريانهاي اصولگرا در ايران بيشتر روي قضيه تأکيد ميکنند و تمرکزي روي نهادها ندارند و معتقدند نهادها را نبايد نقد کرد و بايد افراد را اصلاح کرد. در حوزه انديشه سياسي اين نظريه ايرادي دارد و آن مبناي انسانشناسي خطاي اين تئوري است. اينها فکر ميکنند وقتي که انسانها خوب باشند، خوب عمل ميکنند. درحاليکه هيچگاه در حوزه سياست بين خوبي آدمها و خروجي عمل خوب سياسي ملازمه دقيقي وجود ندارد و اتفاقا بعضي مواقع ملازمه معکوس هم هست. يعني باورها و ارزشهاي انسان عادل او را در تصميمگيري راديکال ميکند».وي افزود: «دومين نگاه اصلاح نهادهاي حکمراني است. در جامعه ما گروهي اين اصلاح را متوجه شدهاند، اما تعدادي به مشروعيت و ضرورت آن توجه نميکنند. بعضي از حکومتها از نظر نهادي خودسامان و خوداصلاحگر هستند؛ اما يکسري نظامها دستي هستند و نهادها بهگونهاي ساخته شدهاند که احتياج به يک نيروي محرکه بيروني دارند و خودبهخود نهتنها همديگر را اصلاح نميکنند، بلکه ميل به تعارض هم دارند.سيستم سياسي ما از جنس دوم است؛ يعني نميتواند بحرانهاي خودش را هشدار دهد؛ چه برسد به اينکه آنها را اصلاح کند». فيرحي تصريح کرد: «اگر رهبران اجتماعي، سياسي و مذهبي متوجه خطاهاي سيستم نشوند و براي اصلاح آمادگي نداشته باشند، اين سيستم دچار اختلالهاي سنگيني خواهد شد. در واقع ما چارهاي نداريم که نظام سياسي را تا جاي ممکن توضيح بدهيم و در دانشگاهها تدريس کنيم که اين نظام مجبور است خودکار شود و در يکسري از قوانين اصلاح صورت بگيرد. در نظامهاي دستي معمولا قانون تابعي از نظر مقامات است و بيشتر تشريفاتي ميشود؛ يعني قوانين خيلي راه به جايي نميبرد. قانون هست ولي مواد قانوني سرانجام به مسيري حرکت ميکند که قانون را صوري ميکند؛ اما در نظامهاي خودگردان قانون خاصيت نهادي دارد و کارگزاران را در قالبهاي الزامآور نسبي مهار ميکند و تا حد زيادي نتايج عمل منسجمتر است».
الهه کولايي: مديران شرايطي فراهم کنند که ملت از داراييها بهدرستي استفاده کنند در ادامه اين نشست الهه کولايي نيز با اشاره به حوادث آبانماه و ديماه سال جاري گفت: «اين حوادث نمونههايي از انزواي دانشگاهها و مراکز علمي و پژوهشي در مديريت کشور است. طبيعي است که ما انزواي دانشگاهها را به معني انزواي نخبگان، کارشناسان و کساني که امکان دسترسي به تجربههاي موفق از يک سو و ناکاميها و شکستهاي جوامع ديگر را در رشتههاي مختلف داریم و آنها اين توان و وظيفه را دارند که به کاهش آسيبها، آلام و مصيبتهايي که بر مردم ما ميرود، کمک کنند».عضو هيئت علمي دانشگاه تهران با تأکيد بر اينکه کارکرد دانشگاهها فقط دادن مدرک دکترا نيست، افزود: «متأسفانه اين شبهه براي بسياري از مديران دستگاههاي اجرائي و کساني که در مدیريت کشور نقش دارند، ايجاد شده که گويا با گذراندن دورهها و بهدستآوردن اين مدرک به جمع نخبگان علمي پيوستهاند و البته در اين زمينه ميتوان به گزينههايي هم اشاره کرد».او تأکيد کرد: «در آستانه چهلويکمين سالگرد پيروزي انقلاب اسلامي درک نسبت جايگاه و موقعيت ايران با تحولات منطقهاي و بينالمللي چگونه ميتواند به ما کمک کند از تلاشهاي همهجانبه، فداکاريها و ايثارهاي گوناگون پاسداري کنيم و با ايجاد شرايط مناسبي که امکان برآوردهکردن آرمانها و آرزوهايي که به اين انقلاب شکل داد، همين مسير براي ما فراهم شود و بتوانيم سهم خودمان را بهعنوان دانشگاهيان در مسير پاسداري از ارزشهاي انقلاب اسلامي و اجرائي، عملياتي و زمينيکردن آرمان انقلاب اسلامي بهدرستي ايفا کنيم».کولايي افزود: «کساني که با نيت خير براي بهبود شرايط مردم و دفاع از ارزشهاي انقلاب اسلامي تلاش ميکنند، اين نيت خير بايد در ظرف واقعيتها قرار بگيرد و زماني ميتواند نتيجهبخش باشد که براساس يک درک واقعي از آنچه وجود دارد و گزينههاي ما را محدود ميکند، آرزوهاي ما را به خواسته تبديل و اجرائي کند. در واقع بايد بتوانيم يک تصوير واقعي از جامعه، منطقه و جهان داشته باشيم تا بتوانيم در اين مسير وظيفه خودمان را بهدرستي انجام دهيم».او اظهار کرد: «تاريخ ما تاريخ رفت و آمدها و نفوذهاي مکرر بيروني بوده است؛ بهگونهاي که ما چهارراه حوادث نام گرفتهايم. در ادبيات جديد به موقعيت ويژه ژئوپلیتيکي ايران اشاره ميشود و اينکه تاريخ و جغرافيا به ما ظرفيتهايي دادهاند که داراييهاي بينظير ملت ايران است. مديران در سطوح مختلف بايد بتوانند شرايطي را فراهم کنند که ملت ايران بتوانند از اين داراييها بهدرستي استفاده کنند. باز هم بهدليل انزواي دانشگاهها و نخبگان علمي در عرصه سياست ما شاهد هستيم که مردم ايران بهدرستي نتوانستهاند از اين امکانات و فرصتها بهره بگيرند و فقر و عقبماندگي که امروز در نقاط مختلف کشور به درد و آلام مردم ايران دامن زده، ناشي از اين مسئله است که درک درست، واقعي و مبتني بر آنچه پيرامون ما هست، متأسفانه وجود نداشته و ما همواره در برآورد غيرواقعي مثبت يا منفي بودهايم که هر دو آسيبزاست».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.