لابی اسرائیل
در بریتانیا ماهنامهای منتشر میشود به نام «London Review of Books» که به نقد کتابها و بررسی آثار نویسندهای خاص میپردازد. این نشریه معمولا کمتر به مقالات موضوعی و مسائل روز میپردازد و گرایش کلی آن را نیز میتوان چپگرا دانست. این مجله در شماره بیستوسومش، در مارس 2006، برخلاف رسم معمولش مقالهای منتشر کرد که بسیار جنجالی شد: مقالهای با عنوان «لابی اسرائیل». مقاله حاضر را ابتدا مجله آمریکایی «آتلانتیک مانتلی» سفارش داده بود؛ ولی از سوی دبیران مجله رد شد. هیچ مجلهای در آمریکا زیر بار چاپ آن نرفت و سرانجام نویسندگان مقاله انتشار آن را به این نشریه بریتانیایی سپردند. نویسندگان مقاله دو استاد دانشگاه آمریکایی، جان جی میرشایمر (استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو) و استفن ام والت (استاد روابط بینالملل در کندی اسکول دانشگاه هاروارد) بودند. آنها استادان باسابقه علوم سیاسیاند و در زمره متفکران بهاصطلاح «واقعگرا» در آمریکا به حساب میآیند. برای این دست متفکران اموری معطوف به منافع ملی و توازن قوای میان دولتها و مسائلی از این دست مهم است و مقولاتی مانند حقوق بشر و رعایت حقوق اقلیتها و... اساسا در درجه دوم اهمیت است. نویسندگان این مقاله نه از موضع مردم فلسطین که از موضع یهودیان منتقد اسرائیل به بررسی سیاست خارجی آمریکا میپردازند و همین امر اهمیت مقاله آنان را دوچندان میکند. اگرچه در نهایت مواضع آنها با منافع راستین مردم فلسطین چندان همخوان نیست؛ ولی همین بس که اطلاعات و تحلیلی که در این مقاله ارائه میدهند، مانع از انتشار آن در خاک آمریکا شد. مقاله به دلیل آشفتگی و فروپاشی ناشی از جنگ و اشغال در عراق بسیار دیده شد. چند سال پیش گروهی از مترجمان، ازجمله حسن مرتضوی و فیروزه مهاجر، این مقاله را در کتابی با عنوان «لابی اسرائیل و سیاست خارجی آمریکا» همراه با مقالاتی دیگر از مایکل مسینگ، نوام چامسکی و خسرو پارسا ترجمه و منتشر کردند. مجموع مقالات کتاب حاضر تلاشی است در پاسخ به این پرسش قدیمی: اسرائیل آمریکا را میچرخاند یا آمریکا و به طور کلی سرمایهداری جهانی اسرائیل را؟ نکته اصلی این مقاله چیزی نیست که تاکنون از دید ناظران گوناگون پنهان مانده و کسی درباره آن بحث نکرده باشد. در نظر نویسندگان، «هسته مرکزی و محور سیاست ایالات متحده آمریکا در خاورمیانه حمایت بیچونوچرا و به لحاظ مالی بیدریغ از اسرائیل بوده و این سیاست بهویژه از پایان دوران جنگ سرد به بعد، بههیچوجه در راستای منافع ملی ایالات متحده آمریکا نبوده است»؛ ولی میرشایمر و والت این نظر عمومی را با ارائه دلایل و اسناد فراوان مستدل میکنند؛ مثلا آنها در این مقاله آشکار میکنند که از سال 1967 «کمکهای مستقیم آمریکا به اسرائیل بیش از 140 میلیارد دلار بر حسب نرخ دلار در سال 2003 بوده است. اسرائیل هر سال حدود سه میلیارد دلار کمک خارجی مستقیم دریافت میکند که تقریبا یکپنجم بودجه کمکهای خارجی آمریکاست. آمریکا بر حسب سرانه به هر اسرائیلی یارانه مستقیمی به ارزش 500 دلار در سال میدهد». در نظر میرشایمر و والت این بذلوبخشش وقتی بیشتر به چشم میآید که بدانیم «اسرائیل اکنون یک جای صنعتی ثروتمند با درآمد سرانهای تقریبا برابر با کره جنوبی یا اسپانیا است». آنها همچنین نشان میدهند اسرائیل معاملات ویژه دیگری با واشنگتن دارد: «دیگر کشورهای گیرنده کمک از آمریکا در اقساط سهماهه پول دریافت میکنند؛ اما اسرائیل کل پول تخصیصدادهشده را در آغاز هر سال مالی دریافت میکند و بنابراین از یک بهره اضافی برخوردار میشود... . اسرائیل تنها دریافتکننده کمک است که لازم نیست درباره نحوه مصرف آن حساب پس دهد، استثنائی که عملا سبب میشود تا این پول برای اهدافی هزینه شود که آمریکا با آن مخالف است. شهرکسازی در ساحل غربی رود اردن از آن جمله است... . آمریکا اجازه دسترسی به اطلاعاتی را به اسرائیل میدهد که از متحدان خود در ناتو دریغ میکند... . آمریکا از سال 1982 تاکنون 32 قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل را که از اسرائیل انتقاد میکرد، وتو کرده است؛ رقمی بالاتر از مجموع وتوهای دیگر اعضای شورای امنیت. در زمان جنگ هم که به یاری اسرائیل میشتابد و هنگام مذاکرات صلح جانب اسرائیل را میگیرد». میرشایمر و والت این اقدامات آمریکا را «بخشندگی غیرعادی» میدانند که اصلا قانعکننده نیست. نویسندگان ارزش استراتژیک اسرائیل برای آمریکا را به پرسش میکشند و تأکید میکنند اسرائیل متحد وفاداری برای آمریکا نبوده. آنها به ادامه شهرکسازی یهودیان در اراضی اشغالی و همچنین فروش فناوریهای حساس نظامی آمریکا به رقیب بالقوهاش چین اشاره میکنند (اگرچه وقتی آمریکا مخالفت جدی میکند، اسرائیل مجبور به عقبنشینی میشود): مجموعه دلایلی که نویسندگان با استناد به آنها نقش اسرائیل را در تعیین سیاست خارجه آمریکا پررنگ میدانند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.