غزه و آرزوی بقا
نوام چامسکی، زبانشناس و فیلسوف آنارشیست و نظریهپرداز معاصر آمریکایی است که مثل همهجای دنیا در ایران نیز کاملا شناختهشده است. او را پدر زبانشناسی مدرن میدانند و نظریه معروف او در دهه 1960 انقلابی در زبانشناسی معاصر به پا کرد و آثارش آغازگر پژوهشهایی جدید در عرصه روانشناسی زبان شد. ولی چامسکی را در عرصه عمومی بیشتر به خاطر آرا و آثارش در زمینه مسائل اخلاقی و سیاسی میشناسند. او خود را در جایگاه منتقد سیاست خارجی ایالات متحده و دولتهای متحد آن، سوسیالیستی آزادیخواه و هوادار آنارکو-سندیکالیسم میداند و از این منظر باید به آرا و مواضع او پرداخت. مسئله فلسطین یکی از زمینههای کاری چامسکی به حساب میآید. کتاب «غزه در بحران» (2010) یکی از مهمترین آثار او در این زمینه است که کتاب مهم «درباره فلسطین» را تکملهای میدانند بر این کتاب. در کتاب «غزه در بحران» موضوعات متعدد و متنوعی ازجمله حمله اسرائیل به غزه در سال 2009 و حمله به کشتیهای حامل کمکهای بشردوستانه و قتل عام گسترده فلسطینیان در غزه و نحوه دخالتهای آمریکا در مسئله فلسطین و دلایل انکار «یومالنکبت» از سوی اسرائیل و رابطه آمریکا و اتحادیه اروپا با اسرائیل و نقش مقاومت مدنی و نظامی در میان اعراب و مذاکرات صلح بررسی میشود. کتاب با مقالاتی از چامسکی و پاپه به بحران غزه تا سال 2009، یک سال قبل از انتشار کتاب، میپردازد. مقالات منتخب پاپه پیشزمینه تاریخی بسیار مناسبی برای فهم و درک فلسطین امروز فراهم میکند. مساحت نوار غزه در حدود دو درصد کل اراضی فلسطین است. این منطقه شاید از معدود مناطق جهان باشد که نامش بیش از همه جا در اخبار و رسانهها تکرار میشود. باریکه غزه آنقدر کوچک است که در گذشته هرگز جدای از سایر اراضی فلسطین دیده نمیشد. نوار غزه به لحاظ موقعیت جغرافیایی بسیار حیاتی و دریچه دریایی ورود فلسطین به سایر نقاط جهان است و به همین دلیل سبک زندگی در این شهر بسیار منعطفتر و جهانیتر از سایر بخشهای کشور رشد کرد. این منطقه به واسطه نزدیکی با دریا و برخورداری از مرز دریایی با مصر و لبنان بسیار آباد بود و روزگار بسیار پررونقی را تجربه میکرد تا اینکه اجرای پروژههای پاکسازی نژادی اسرائیل در سال 1948 روند زندگی را در این شهر مختل کرد و در نهایت به نابودی کشاند. اکنون غزه در محاصره کامل است، چه از خشکی و چه از دریا، و تقریبا هر سال با موشکهای اسرائیلی زیرورو میشود. چامسکی در کتاب «غزه در بحران» در برخی فصول به همراه ایلان پاپه میکوشد به بحران غزه و مناقشه فلسطین و اسرائیل بپردازد. کتاب حاضر با استناد به شواهد و مدارک جمعآوریشده از سوی سازمانها و آژانسهای بینالمللی و رسانهها نشان میدهد جنایات انجامشده در غزه بسیار فراتر از جنایات جنگی است. بسیاری آن را نسلکشی نامیدند. اگرچه مرسوم نیست رئیس مجمع سازمان ملل دولتی را به نسلکشی متهم کند، زمانی که ارتش اسرائیل به بهانه دفاع از خود در برابر حملات موشکی حماس تمام مردم بیدفاع و غیرنظامی غزه را زیر بار حملات سنگین موشکی گرفت، رئیس وقت مجمع سازمان ملل اقدامات صورتگرفته در نوار غزه را نسلکشی آشکار خواند. طبق رفتار معمول اسرائیل نسبت به هر انتقادی این حملات نیز یهودستیزانه عنوان شد. در این کتاب نشان داده میشود اقدامات اسرائیل واقعا نسلکشی بوده است. از اینرو، جنگ و تنش میان اسرائیل و فلسطین همچنان بدون هیچ نتیجه مشخصی پیچ و تاب میخورد. از نظر چامسکی نهتنها امکان صلح کاملا وجود دارد، بلکه اصول اساسی توافقنامه صلح فلسطین و اسرائیل به طور کامل از سوی تمام کشورهای جهان از جمله کشورهای عربی و سازمان دولتهای اسلامی و تمام بازیگران غیردولتی مرتبط با این نبرد پذیرفته شده است. او نشان میدهد پیشنهاد صلحی که بر همین خطوط کلی ترسیم شده بود در سال 1967 اول بار از سوی کشورهای عربی به شورای امنیت سازمان ملل متحد تسلیم شد که اسرائیل از حضور در این نشست خودداری کرد و آمریکا نیز این قطعنامه را وتو کرد. در سال 1980 این قطعنامه دوباره مطرح شد و باز هم آمریکا آن را وتو کرد. چامسکی با مرور تاریخچه روند صلح نشان میدهد که آمریکا و اسرائیل دست در دست هم دادهاند تا آنجا که میتوانند اشغالگری را گسترش دهند و به آن عمق ببخشند. او حتی به سال 2006 اشاره میکند که اسرائیل به طور رسمی مجبور به عقبنشینی از نوار غزه میشود ولی باز هم کنترل و سلطه خود را بر اراضی غزه از دست نمیدهد. با اینحال، غزه را از سایر اراضی فلسطینی جدا کردهاند و در محاصره کامل نگه داشتهاند. چامسکی جداسازی نوار غزه از کرانه باختری رود اردن را مهمترین گام اسرائیل برای تکهتکهکردن فلسطین و ازبینبردن امید و آرزوهای فلسطینیان برای بقا در صفحه روزگار میداند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.