۹ کشته و ۱۲۰ زخمی در تازهترین درگیریهای نجف
بازگشت به نقطه صفر
کمتر از یک هفته پیش، پس از 121 روز تعلیق، نخستوزیر جدید عراق معرفی شد؛ اما درحالیکه چشم جهان منتظر انتشار نام اعضای کابینه جدید بود تا شاید معرفی آنها از خشم مردمی که همچنان در خیابان بودند بکاهد، تنش در کمپ معترضان، اوضاع را به وخامت اولش بازگرداند. معترضان ضددولتی در عراق که از ماه اکتبر علیه فساد دولت، خدمات دولتی ضعیف و بیکاری به خیابانهای بغداد و سایر شهرهای جنوبی عراق آمدهاند، اعتراض خود را در رد توفیق علاوی بهعنوان گزینه نخستوزیری ادامه دادهاند. هفته گذشته علاوي پس از دو ماه خلأ قدرت در عراق، برای نخستوزیری معرفی شد. پیشتر عادل عبدالمهدی در اول دسامبر، دو ماه بعد از آغاز درگیریها، به دنبال اقدامات خشونتآمیز نیروهای امنیتی علیه معترضان، مجبور به استعفا شد. تا آن زمان، تعداد کشتههای جنبش مردمی عراق به گفته منابع رسمی 400 نفر اعلام شده بود؛ حالا با گذشت دو ماه از رفتن عبدالمهدی، این عدد به 600 نفر رسیده است. اما چهارشنبهشب صحنهای متفاوت از این پنج ماه در نجف رخ داد؛ شبی خشونتآمیز که نتیجه یکی به نعل و یکی به میخ زدن مقتدی صدر، رهبر جریان صدر در عراق، شبهنظامیان سرایا الاسلام و ائتلاف سائرون در پارلمان عراق بود. به گفته شاهدان عيني، حامیان صدر چهارشنبه به معترضان حمله و تلاش کردند کمپ آنها را پراکنده کنند. صدر در آغاز ناآرامیها از اعتراضها حمایت کرد و حتی میان معترضان آمد و خواهان برگزاری انتخابات زودهنگام شد؛ اما کمی بعدتر تغییر موضع داد و در تأیید علاوی بهعنوان گزینه نخستوزیری همکاری کرد. با معرفی علاوی، کسی انتظار نداشت دستکم تا مدتی خبری از موضعگیریهای صدر باشد؛ اما در همین یک هفته نیز باز فراخوانهایی از سوی صدر و درخواست از حامیانش برای بازگشت به خیابانها منتشر شده است؛ پیامهایی که در آن از حامیانش خواسته «گردهم بیایید و با کمک به نیروهای امنیتی، خرابکاران و مدعیان ملیگرایی را شناسایی کنید». این پیغامهای سردرگمکننده، تنشهای موجود میان معترضان ضددولتی و حامیان صدر را تشدید کرده؛ تا جایی که برخی از معترضان، شهادت دادهاند حامیان صدر به آنها اعلام کردهاند یا به خط صدر بپیوندند یا محل اعتراضها را ترک کنند. چهارشنبهشب درحالیکه معترضان ضددولتی تلاش میکردند مانع از ورود حامیان صدر به تجمع آنها در میدان اصلی شهر نجف شوند، «کلاهآبیها» با پرتاب بمبهای دستساز، آتشزدن چادر معترضان و شلیک تیر مستقیم، به معترضان پاسخ دادند. دستکم 9 نفر از معترضان در اين حملات کشته و بیش از 120 نفر دیگر زخمی شدند. روز پنجشنبه حامیان صدر اعلام کردند عامل تنشها در میدان نجف نبودهاند؛ چراکه معترضان میخواستند آنها را از میدان بیرون کنند و حالا هم کنترل این میدان دست حامیان صدر است. همین کافی بود تا پنجشنبه صدها معترض ضددولتی به خیابانهای نجف و محل درگیریهای چهارشنبهشب بازگردند و اینبار علیه خشونتهایی که در مقابل آنها به کار رفته است، اعتراض کنند. معترضان گفتهاند دوباره کمپ معترضان را میسازند و اینبار جدیتر از همیشه تغییر کامل ساختار سیاسی عراق را پیگیری میکنند. نتیجه انشقاقی که در ميان معترضان ایجاد شده است، جدای از ادامه خشونتها در عراق، تعلیق در روی کار آمدن علاوی، نخستوزیر جدید خواهد بود؛ چراکه اکنون اعتراضها دوباره به نقطه صفر، یعنی تلاش تا رسیدن به تغییر کامل ساختار سیاسی، بازگشته است. البته همین اقدامات صدر، چه برای نفوذ در ساختار سیاسی و چه برای تبدیلشدن به رهبری فراحزبی با دادن فراخوانهایی ملی مانند فراخوان علیه حضور نیروهای آمریکایی در این کشور، بهخوبی نشان میدهد که معترضان جای درستی را نشانه گرفتهاند. برخی تحلیلگران میگویند جدایی حامیان صدر از جنبش اعتراضی مردم عراق، در نتیجه توافق او با احزاب بزرگ پارلمان بوده است و باید منتظر ماند تا اعتراضها و خشونتهایی شبیه آنچه در نجف رخ داد، به شهرهای دیگر هم سرایت کند. تا اینجا کربلا شرایط مشابهی را از سر گذرانده است. به گفته شاهدان، پنجشنبهشب درگیریها میان حامیان صدر و جنبش مردمی در کربلا 10 زخمی بر جای گذاشته است. همین شاهدان از تیراندازی به معترضان در کربلا خبر دادهاند. این خشونتها، معترضان را به جایی رسانده که او را «آخرین شانس» توصیف کردهاند؛ آیتالله سیستانی، مرجع شیعی عراق. معترضان هم در نجف و هم در کربلا، با شعارهایی از آیتالله سیستانی خواستهاند در مسئله خشونت علیه معترضان ورود کند. این در حالی است که آیتالله سیستانی با وجود اینکه از روز اول از معترضان حمایت کرده و خواسته آنها را بحق توصیف کرده، هرگز به صورت مستقیم در سیاست مداخله نکرده است. در واکنش به این درخواستها یا شرایط بحرانی کشور، روز جمعه نماینده آیتالله سیستانی در خطبههای نماز به این موضوع پرداخت. او خشونتهای مرگبار در نجف را محکوم و تأکید کرد دولت جدید عراق باید اعتماد و حمایت مردم را داشته باشد. نماینده آیتالله سیستانی همچنین از نیروهای امنیتی خواست از معترضان ضددولتی در مقابل هرگونه حمله احتمالی از سوی سایر گروهها حمایت کنند. از آن طرف، توفیق علاوی در توییتی نوشت: «تحولات دردآور اخیر» باید برای دولت فعلی انگیزهای برای انجام وظایفش در حفاظت از معترضان باشد تا زمانی که دولتی جدید که به خواستههای تمام عراقیها عمل کند، تشکیل شود؛ خواستهای که شاید دیگر این روزها هیچ اهمیتی برای عراقیها نداشته باشد. آنها تغییر ساختار سیاسی را طلب کردهاند و به نظر میرسد این درخواست، خواسته یا ناخواسته نمیگذارد معترضان با دستاوردی جز این تغییر بزرگ به خانههایشان بازگردند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.