ورزشکاران مهاجر و چند نكته
علی ورامینی
شتاب مهاجرت ورزشکاران و قهرمانان نامدار ملی چنان زیاد شده است که از خبرهایش باز میمانیم و نمیفهمیم بالاخره کی رفت و کی ماند؟ البته ورزشکاران در این راه تنها نیستند و از سر شهرت، نامشان بدنام شده است. سلبریتیهای دیگری هم میشناسیم که در سطوح مختلف هنر (از بیهنر تا هنرمند درجه یک جهانی) پای آینده خودشان را در جای دیگری سفت کردهاند و رخت عافیتشان را آنجا آویزان. تفاوت ورزشکاران با آنها این است که دیگر نمیتوانند در وطن ارتزاق کنند و در خارج از آن خرج. سالی چند ماه کار هنری (بخوانید اقتصادی) و بقیه سال زندگی با همان پولهایی که باید خیلی زیاد باشد تا با این وضع ارز ما کفاف زندگی مرفه کشورهای غربی را بدهد. فهرست طویل فرزندان و بستگان مقامات فعلی و قبلی هم در دیگر کشورها زندگی میکنند قابل عرض نیست. همین مورد میتواند دل هر جوانی را خالی کند و با خود بیندیشد اگر فراورده دست مسئولان ما خوب است، پسران و دختران خودشان چرا جلای وطن کردهاند؟ هر کدام از این مثالها، خودش قصه مثنوی هفتاد من است. اما مشخصا درباره ورزشکاران یک نکته به لحاظ فردی قابل ذکر است که مغفول مانده. قبل از آن باید متذکر شد یقینا بخشي از این اتفاقات از سر سیاستهایي است که پی گرفته شده و مقصر بیحرف و حدیث این اتفاق ساختاری است که طی سالها بهوجود آمده. ورزشکاری که از دوران نوجوانی با وضعیت سوداگرانه از یکسو مواجه میشود، بیشک در بخشی از وجودش این رفتار شکل میبندد. ورزشکاری که میبیند کار اخلاقی به ریاکارانهترین وجه ممکن انجام میشود یا میبیند پساقهرمانی فقط آنهایی به نوایی رسیدند که با اين و آن جريان مدارا کردند و وکیل مجلس و شورا شدند، از ترس آینده به هر چیزی چنگ میزند. طبیعتا خروجی چنین وضعیتي همان میشود که شاهدش هستیم. به قول باباطاهر: «گل از ما دیگری گیرد گلابش»؛ سالها هزینه، وقت نتیجهگیری در جایی دیگر. اما به نظر میرسد نه به لحاظ اجتماعی، ملی یا رفاه، بلکه به لحاظ شخصی نمیتوان گفت ورزشکار با قرارگرفتن در کنج عافیت، سلامت روانش را برای همیشه تضمین کرده است. سقراط میگوید انسانها هر چه نزدیکتر به شما باشند، بیشتر سزاوار اخلاقی رفتارکردن شما هستند، یعنی خواهر من نسبت به خانمی در خیابان بیشتر سزاوار اخلاقی رفتارکردن است و با همین نگاه میتوان گفت هموطن من بیشتر از مثلا مردم آلمان. از دیگر سو «رولو می»، روانشناس شهیر اگزیستانسیالیست، در بحث ترس از مرگ معتقد است اگر انسان چنان زندگی کند که دم مرگ زمین سوخته به ملکالموت تحویل دهد، ترس از مرگ کاهش پیدا میکند. زمین سوخته به این معناست که تا میتوانید بیشترین لذت ممکن را در این عالم ببرید و از دیگر سو بیشترین خیری هم که میتوانید به عالم برسانید. یعنی کاهش اضطراب مرگ و آرامش دو سویه دارد که فقط یکی از آن، بردن بیشترین لذت است. روان آدمی به گونهای ساخته شده است که برای رسیدن به آرامش نیاز دارد بر این عالم خیری بیفزاید. اگر با این چند گزاره همراه شویم که اول خیررساندن برای سلامت روان آدمی ضرورت دارد، دوم خیررساندن به نزدیکان به قول سقراط، اولویت دارد و از دیگر سو میدانیم ورزشکاری که زیر پرچم کشور دیگری بازی کرد، دیگر نمیتواند خیری به مردم خودش برساند، میتوان گفت این انتخاب ورزشکاران معاملهای است که امکان ضرر هم به لحاظ فردی در آن وجود دارد و شاید زمانی با خود بیندیشند ای کاش آن کار بزرگ را انجام داده بودند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.