|

دریچه

نگاهي به فيلم «آبادان يازده 60»فصل خوب داستانك‌ها زهرا راد: بيش از سه دهه از پايان جنگ گذشته است اما تصوير مبارزه و دفاع در همه اين سال‌ها بر داستان‌هاي بزرگ و اتفاقات مهم متمركز بوده است. هر داستاني فقط زماني قابليت تبديل‌شدن به فيلم را داشته كه از كليات حماسه بزرگ حرف بزند، اما فيلم «آبادان يازده٦٠» نويد فرارسيدن فصل خوب داستان‌هاي كوتاه را با خود آورده است. «كوچك زيباست» حالا بيش از آنكه عنوان نام كتابي را به ذهن متبادر كند، شبيه به ضرب‌المثل شده است. مينيماليست‌ها مي‌گويند less is more شايد ترجمه‌اش كمي مشكل باشد. اما مفهوم آن نزديك به اين معناست «كمتر؛ بهتر». در ادبيات ما هم جملات و امثال و ابيات زيادي در ستايش كم و گزيده‌گويي آمده است. فيلم «آبادان يازده٦٠» روايتگر داستان گروه كوچكي است كه هر كدام نماينده يك قوم، طبقه و گروه از مردم هستند. يكي از تهران آمده، يكي عرب است، ديگري يهودي؛ يكي انقلابي دو‌آتشه و ديگري عاشق راديو. اين گروه ناهمگون كنار هم جمع شده‌اند تا از «راديو نفتملي آبادان» مراقبت كنند. آنها رزمنده نيستند اما نقش مهمي در مقاومت دارند و دل مردم به شنيدن صداي آنها گرم است و... . يك گروه كوچك و داستانی كوتاه و تصوير بي‌نظيري از حماسه واقعي. «آبادان يازده٦٠» را مي‌توان روايتگر متفاوتي دانست كه گنده‌گويي نمي‌كند و قرار هم نيست سرنوشت دنيا را تغيير دهد. تجربه‌هايي از جنس ساخته «مهرداد خوشبخت» در سينماي ما چنان پربسامد نيست كه بتوانيم آنها را مقايسه و درباره موفقيت‌شان قضاوت كنيم، اما مي‌توان گفت روايت او را اگر با نمونه‌هاي جهاني، به‌ویژه هاليودي بسنجيم، فقط ضعف روايت «خوشبخت» آن است كه گاهي فراموش مي‌كند؛ گروه او و موقعيت‌شان در فيلم بايد مهم‌ترين باقي بماند. گاهي جنگ بيرون ديوارهاي راديو «نفتملي» چنان پررنگ مي‌شود كه بيننده مي‌خواهد از پشت ديوارها سرك بكشد و به بيرون از قاب دوربين و نگاه «خوشبخت» نگاه كند.

نگاهی به فیلم «تومان» ساخته مرتضي فرشباف ايده تازه، نگاه تازه محسن جعفري‌راد : مرتضي فرشباف با دو ساخته قبلي خود يعني فيلم‌هاي «سوگ» و «بهمن» نشان داد که کارگردان تجربه‌گرايي است؛ اما اگر در اين دو فيلم بيشتر نگاه فرماليستي مدنظرش بود، در فيلم «تومان» موفق شده اين نگاه و رويکرد را به داستاني پر از فراز‌و‌فرود و سرشار از کشمکش پيوند بزند، شخصيت‌هايي با فرديت‌هاي قوام‌يافته و ملموس بسازد و در کل فضايي متناسب با حال‌و‌هواي جامعه امروز که دقيقا نمونه بارز همخواني موفق فرم و محتواست. ماجراي جواناني که مي‌خواهند با شرط‌بندي و قمار، يک‌شبه ره صد‌ساله را طي کنند؛ اما همه چيز براي آنها به سراب تبديل مي‌شود و در مردابي که خودشان ساخته‌اند، فرو مي‌روند. اين مضمون با ساختاري خلاقانه، همدلي مخاطب را بر‌مي‌انگيزد. از قاب‌بندي‌هاي چشم‌نواز در نيمه اول فيلم که به‌تدريج به موازات رنگ‌باختن آرزوهاي آدم‌ها، تيره‌و‌تار مي‌شود تا بازيگراني که به معناي دقيق کلمه، نقش را زندگي کرده‌اند که در اين زمينه مي‌توان به ريسک بزرگ کارگردان در ترکيب بازيگران اشاره کرد. اينکه در سينماي متکي به چهره‌ها او سعي کرده بيشتر از بازيگران تئاتر استفاده کند و به‌ویژه بازيگر نقش اصلي يعني مير‌سعيد مولويان که اولين بازي‌اش در سينماست که آن‌قدر ابعاد پنهان و پيداي يک پير‌پسر را به‌خوبي درک کرده که هم شادي‌هايش باور‌پذير و متقاعد‌کننده است و هم ناکامي‌ها و گريه‌ها و آشفتگي‌هايش که نشان مي‌دهد براي فيلم‌ساز، انتقال مفاهيم از زبان سينما و رسالت روشنگري در اولويت بوده؛ نه اينکه مثل خيلي از هم‌نسلانش، فيلمش را به کلکسيوني از بازيگران بدل کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.