فیلمسازی به مثابه کارمندی
فرانک آرتا
گفته میشود شخصیتهای رمانهای نویسنده مشهور انگلیسی، هنری فیلدینگ، قریب به 20 سال بعد تجسم واقعی پیدا کردهاند و مردم میتوانستند ردپای تلاش آن آدمها را در خیابانهای شهرهای انگلیس ببینند. شاید چنین تحلیلی کمی اغراقآمیز به نظر برسد! اما نکته قابلتأمل در این تفسیر این است که یک نویسنده با خلق شخصیتهای خیالی، منشأ الهام خوانندگان میشود و در نهایت «انسان» مسئولیتپذیر تربیت میکند بیآنکه در پی چنین ادعایی باشد! واقعیت این است که این همان کاری است که «هنر» بر سر انسان میآورد. «سینما» هم هنری است که چنین دستاوردی دارد. اگر واقعا سازندگانش به آن به مثابه «هنر» بنگرند! وقتی این جمله را مبنای نگرش به یک فیلم قرار دهیم و با برخی از شخصیتهای فیلمهای ایرانی مقایسه کنیم، نتیجه چندان رضایتبخش نخواهد بود! نمونه عینی این «نگاه» برخی از فیلمهای جشنواره فیلم فجر است که شخصیتها نهتنها «جان» ندارند، بلکه رمقی هم برای تماشاگر نمیگذارند تا با تأسی از رفتار و گفتارشان منشأ اثر هم بشوند! این آدمها نه مابازای بیرونی دارند و نه حتی میتوانند مانند یک انسان رفتار طبیعی داشته باشند. فاجعه هم اینجاست که فیلمهایی که از روی شخصیتهای واقعی هم ساخته شدهاند به آدمکهای بیچشموگوش تنه میزنند! یعنی فیلمنامهنویس و کارگردان با منبع الهام خودش هم نتوانسته ارتباط برقرار کند! به همین دلیل وضعیت فیلمسازی به سمتوسویی میرود که گویی «فیلمساز» خود را «موظف» به ساخت فیلم میداند و «فیلمسازی» در حد «کارمندی» تقلیل پیدا میکند. طبعا در این مسیر مواردی مانند «کشف» و «خلاقیت» هم جایی نخواهد داشت!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.