|

در انتظار معجزه

گلاره محمدی: «ابر بارانش گرفته» فیلمی شاعرانه است درباره باور به معجزه یا ناامید‌شدن. حال‌و‌هوای تصویری فیلم و فضای بصری که به نمایش می‌گذارد تداعی‌کننده فیلم‌های تارکوفسکی و کیشلوفسکی در سینمای اروپا در دهه 60 و 70 است و این جزء نقاط قوت فیلم محسوب می‌شود. اما پاشنه آشیل آن، فیلم‌نامه‌ای است که نتوانسته خروجی یک‌دستی را به مخاطب ارائه دهد. تمرکز بیش‌از‌حد بر شخصیت اصلی (پرستار با بازی نازنین احمدی) به جای آنکه موجب باورپذیری نقش و ارتباط مؤثرش با بیننده اثر شود، در لحظاتی باعث قطع ارتباط مخاطب و فیلم شده است؛ چراکه از مسیر منطق خارج می‌شود. برزگر دیگر شخصیت‌های فیلمش را در مواجهه با شخصیت مرکزی تعریف می‌کند و از آنجا که گمان می‌رود شیفته نقش اصلی است، شخصیت‌های فرعی‌اش طبیعی و ملموس از آب درنمی‌آیند. برای نمونه می‌توان به ارتباط گنگ و سرد سارا (نازنین احمدی) با همسرش اشاره کرد؛ به سختی می‌توان نشانی از زندگی مشترک در این رابطه دید حتی زمانی که در رستوران چینی می‌گذرد، آن‌قدر مباحث متعدد مطرح می‌شود که دوری این دو از یکدیگر نمایان‌تر می‌شود. در این میان بازی روان و کم‌نقص علیرضا ثانی‌فر زیر سایه محق‌جلوه‌دادن شخصیت سارا (طبیعتا ازسوی نویسنده و کارگردان) از رمق می‌افتد. از سوی دیگر، رابطه‌ای که میان سارا و آرش (نوه مرد بیمار) شکل می‌گیرد گرم‌تر از آن است که بیننده تصور می‌کند. این افراط و آن تفریط باعث می‌شود با اثری مواجه باشیم که لحن واحدی نداشته و در برخی لحظات دچار چندپارگی شده است. فراموش نکنیم که داستان یک‌خطی فیلم می‌تواند به‌شکلی بسیار ابتدایی در قالب یکی از اپیزودهای سریال «شاید برای شما هم اتفاق بیفتد» ساخته شود، ولی مخاطب فیلم مجید برزگر ناخودآگاه انتظاری بسیار فراتر از آن سریال تلویزیونی دارد! برای نمونه به مکالمات فرزندان پیرمرد بیمار دور میز و هنگام صرف غذا نگاه کنید؛ فضایی کلیشه‌ای از فرزندان بی‌وفا به والدین که بسیار دیر و در زمان احتضار پدر در تلاش‌اند با فراهم‌آوردن امکاناتی بار عذاب‌وجدان خود را سبک کنند! بحث ما صرفا سوژه تکراری نیست بلکه معتقدم کلیشه‌ای‌ترین و تکراری‌ترین داستان هم می‌تواند با رد‌شدن از فیلتر مؤلف سر و شکل منحصر‌به‌فرد خود را پیدا کند که متأسفانه در اینجا این اتفاق نیفتاده است. در نگاهی کلی‌تر اما فیلم خیلی خیلی دیر شروع می‌شود (گره اصلی داستان در فیلمی 104 دقیقه‌ای، در یک‌پنجم انتهایی شکل می‌گیرد) در نتیجه آرامش و طمأنینه‌ای که از ابتدا شاهد آن بوده‌ایم به کلی مخدوش می‌شود و در همین راستا، بازی بازیگران و واکنش‌های آنان دور از ذهن و غیرطبیعی به نظر می‌رسد. به گمانم فیلم‌ساز به‌قدری درگیر سیر تحول شخصیت اصلی اثرش بوده که از منطق جاری فیلم که مبنای شکل‌گیری داستان بوده و خودش آن را بنا نهاده، فاصله می‌گیرد و به جهان فیلم و شاکله آن ضربه‌ای جبران‌ناپذیر وارد می‌کند. آخرین فیلم برزگر به گمانم از «یک شهروند معمولی» فیلم بهتری است، با تمام نقایصی که بخشی از آن در این یادداشت مطرح شد و نمی‌توان نادیده‌شان گرفت، تلاش می‌کند مخاطب را با خود همراه کند و برایش در مقاطع مختلف زمانی فیلم اطلاعاتی تازه در چنته داشته باشد، اما نهایتا اثری منسجم و یک‌دست حاصل نشده و مخاطبش را با افسوس از ناکامی در خلق فیلمی درخشان (حداقل در حد و اندازه نام شاعرانه‌اش که یادآور شعری از نیما یوشیج و داستانی از شمیم بهار است) بدرقه می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.