|

نگاهي به فيلم «آن شب» ساخته کوروش آهاري

ترس را تجربه کن!

ياسمن خليلي‌فرد: «آن شب» نخستين فيلم بلند کوروش آهاري، فيلمي در ژانر وحشت است. اينکه فيلم‌سازي در اولين ساخته خود به سراغ يکي از ريسک‌پذيرترين ژانرهاي سينمايي برود انتخاب جسورانه‌اي است که خوشبختانه کوروش آهاري از اين تجربه‌گرايي نسبتا سربلند بيرون آمده است. «آن شب» شايد از این نظر بسيار به چشم بيايد که در سينماي ايران کمتر فيلم‌سازي ژانر وحشت را تجربه کرده است. این فيلم حسن بزرگي دارد و آن فيلم‌نامه‌اش است. «آن شب» شروعی کنجکاوی‌برانگیز دارد. چند زوج مشغول بازي مافيا هستند و در اين ميان کارگردان هوشمندانه برخي کدگذاري‌هايش را انجام مي‌دهد. پس از جدايي زوج اصلي فيلم (با بازي شهاب حسيني و نيوشا جعفريان) فضاي رعب‌آور فيلم به‌تدريج شکل مي‌گيرد و نقاط درام هر يک در جاي درست خود قرار مي‌گيرند و نشانه‌هاي کاشته‌شده به‌تدريج به کار گرفته مي‌شوند و پرده از رازهاي فيلم‌نامه برمي‌دارند. در کنار متن، يکي از اصلي‌ترين دلايل تأثيرگذاري فيلم اجراي آن است. فيلم‌ساز در خلق موقعيت‌هاي ترسناک ماهرانه عمل مي‌کند. او ميزانسني را طرح کرده که تک‌تک جزئيات آن تنش جاري در محيط بسته هتل و التهاب شخصيت‌ها را متبلور کرده است. زواياي دوربين و اندازه‌هاي درست قاب‌ها بي‌ترديد در خلق چنين فضايي به‌شدت اهميت دارند. کوروش آهاري اما در طرح بسياري از موقعيت‌هاي قصه ارجاعاتي به آثار معروفِ ژانر وحشت/ معمايي تاريخ سينما داشته است. برخي سکانس‌هاي فيلم به‌لحاظ بصري و حتي محتوايي يادآور فيلم «تلألو» (استنلي کوبريک) هستند. مثلا سکانس‌هاي آشپزخانه، حمام خون و هتل متروکه. اين مسئله نه‌تنها به‌لحاظ بصري که حتي در ترسيم برخي موقعيت‌هاي داستاني نيز به چشم مي‌خورند. «آن شب» شايد به دلیل همين ارجاعات و الهامات تا حد زيادي منطبق بر الگوي فيلم‌هاي ژانر وحشت هاليوودي شکل گرفته و از اين حيث پيرو قواعد ژانري‌اش است. همين باعث مي‌شود مخاطب هنگام تماشاي فيلم حقيقتا ترس را احساس کند. تعليق ترسناک و دلهره‌آميز درام به‌تدريج به آستانه اوج مي‌رسد و در هر مقطع از نقطه عطف روايت، غافلگيري درستي اتفاق مي‌افتد. همين ويژگي را مي‌توان يکي از امتیازات فيلم به شمار آورد. فيلم‌ساز بناي فيلم خود را بر موقعيت‌ها و تبديل آنها به داستان‌هايي درست گذاشته و به همين دلیل است که برخلاف بسياري از فيلم‌هاي ترسناک متوسط و ضعيف، فيلم بي‌سکته و روان جلو مي‌رود. مانند بسياري ديگر از فيلم‌هاي ژانر وحشت در «آن شب» نيز برخي اعمال و انتخاب‌هاي کاراکترها از منطق روايي و حتي عقلاني پيروي نمي‌کند که البته با اندکي اغماض مي‌توان اين خصوصيت را به بيشتر فيلم‌هاي ژانر وحشت نسبت داد. در اين فيلم ممکن است اين سؤال چند باري براي مخاطب پيش بيايد که چرا زن و مرد پيش از بحراني‌شدن شرايط اقامتگاه را ترک نمي‌کنند؟ چرا با آنکه يک‌بار فرصت خروج از هتل را پيدا مي‌کنند اما زن بي‌دليل متوقف مي‌شود؟ چرا درچند موقعيت مختلف زن مي‌پذيرد که تنها بماند تا همسرش بازگردد؟ چنين انتخاب‌ها و تصميم‌هايي از سوي کاراکترها اگرچه منجر به بروز بحران‌هايي جديد مي‌شوند که درنهايت به ترسناک‌تر‌شدن فيلم انجاميده اما به‌لحاظ منطق علي چنين واکنش‌هايي شايد چندان باورپذير به نظر نيايند. مسئله ديگري که درباره اين فيلم اهميت دارد، پيشينه کاراکترهاست. درواقع همين گذشته و خطاهاي زن و مرد در گذشته منجر به وقوع اين اتفاقات در زمان حال شده است. اينکه فيلم‌نامه دلايل متقاعدکننده‌اي را براي رويدادهاي درام تعريف مي‌کند و آنها را در طرح شخصيت‌هاي داستان برجسته مي‌‌کند از نقاط قوت کار به حساب مي‌آيد. همان‌طور که مي‌دانيم نقش صدا و موسيقي در ژانر وحشت بسيار تعيين‌کننده است و موسيقي فيلم نيز کاملا مؤثر و خوشايند است. «آن شب» باوجود تمامي کاستي‌هاي يک فيلم اول، آن‌قدري حُسن دارد که بتوان از نقص‌هايش چشم‌پوشي کرد؛ بازي‌هاي يکدست، کارگرداني معقول، فيلم‌برداري سنجيده و موضوع کنجکاوي‌بر‌انگيز قطعا مخاطبان آن را در انتظار فيلم بعدي کارگردانش نگه خواهد داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.