گریز از دور باطل دیپلماتیک
زینب اسماعیلی- خبرنگار دیپلماسی
«ناگهان، دیر شد» شاید هم نه؛ «ماهعسل دیپلماتیک به پایان رسیده» یا هر عبارت دیگری. آنچه در آنیم شاید به فرصتی اندک به روند پیشین بازگردد و دوباره تکرار شود. این همانجایی است که سیاست خارجی و سیاست داخلی تنه به تنه هم پیش میروند و میتوانند یکدیگر را کامل یا یکدیگر را نابود کنند.
اگرچه در جمهوری اسلامی گفته میشود که سیاست خارجی بر اساس مواضع کلان نظام تعیین میشود، اما نقش دولتها و رویکردهایشان در تعامل با دیگر کشورها غیرقابلانکار است. همانطور که در دولت اوباما، اگرچه مذاکره محرمانه با دولت احمدینژاد آغاز شده بود، اما آنها مذاکره جدی را زمانی آغاز کردند که دولت حسن روحانی بر سر کار آمد.با این اوصاف شرایط سیاست خارجی که در آنیم، آنچه نبود که دولت حسن روحانی از ابتدا با امید به آن بر سر کار آمد. اما نکته آنجاست که برخی هشدارها نیز وجود دارد که گویی این شرایط ممکن است به سمتی بدتر هم پیش برود. اگر فرایند سراشیبی که برجام طی میکند، به نقطه پایان برسد، آغاز معضلاتی خواهد بود که ملت ایران یکبار پیش از این در دولت احمدینژاد آن را تجربه کرده بودند و آن بهای مقاومت و البته بدعهدی آمریکاییها و اروپاییهاست.از آنچه اکنون در مسیر برجام پیش آمده، گریزی نیست. آمریکا از توافق خارج شد و تحریمها را بازگرداند، اروپا به تعهداتش پایبند نبوده و ایران هم تعهداتش را متوقف کرده تا همه با هم بیحساب شوند و حالا دیگر جانی برای برجام نمانده، مگر آنکه همه به نقطهای که از آن بدعهدی را آغاز کردهاند برگردند و قصه را از سر بگیرند. تا اینجای کار خودش تکرار یک تاریخ است؛ تکرار تجربه سال 2005، پایان توافق سعدآباد با شرایط مشابهی که امروز برای برجام پیش آمده و ... . گروه مدیریت بحران در پایان گزارشش به مناسبت چهارمین سال اجرائیشدن برجام، نوشته «زوال مداوم برجام چونان ریختن هیزم بر آتش فروزان خاورمیانه است»؛ خاورمیانهای که از آتش و خون سیراب نمیشود. با این اوصاف، میتوان تاریخ و دور باطل دیپلماسی را شکست، اما با نگاهی واقعبینانه به آنچه بر ما رفته و آنچه در پیشروست. از دو کارشناس خواستیم که در این مورد برای «شرق» مطلب بنویسند که در ادامه میخوانید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.