عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام مخالفت عدهاي با ورود به بورس کالايي را واکاوي ميکند
شفافيت در بازار اتمي
شرق: مخالفان بورس از چه فرار ميکنند؟ غلامرضا مصباحيمقدم عضو مجمع تشخيص مصلحت نظام که با سمت رياست کميته فقهي بورس هم او را ميشناسند، اين پرسش مهم را که اين روزها بسيار در رسانهها درباره آن ميبينيم، پاسخ ميدهد. او علت اين فرار را تعارض منافع عنوان ميکند و ميافزايد: من تصور ميکنم منافع شخصي آنها اقتضا ميکند که از بورس فراري باشند. چراکه وقتي عرضه در بورس انجام شود؛ معاملات به صورت کاملا شفاف صورت ميگيرد و قيمتها بين بازار بورس ما و بورسهاي منطقهاي خيلي قرابت پيدا ميکند. کاهش سطح سود افراد به سطحي منطقي سبب ميشود آن دسته از معاملهگراني که دنبال سودهاي کلان هستند از ورود به بورس استقبال نکنند.سازمان ناظر وظیفه قانونی دارد که جلوی دستکاری قیمتی را بگیرد و با تخلفاتی که در این زمینه به وجود میآید برخوردهای قانونی شدیدی داشته باشد. بنابراین اینطور نیست که ما قیمت کالاهایی را که در بورس عرضه میشود از ناحیه بورس قلمداد کنیم و بورس را قیمتگذار بدانیم. به گفته او، در بازار سرمایه عرضه محصولات به صورت شفاف است و امکان پنهانکردن دادوستد در این بازار وجود ندارد. عرضهکننده اگرچه ممکن است تعدادی شرکت خاص باشد، اما خریداران نامحدود و گسترده هستند. به عبارتی بازار ذرهای است و چون بازار ذرهای و اتمی است، کشف قیمت در این بازار بهسرعت و با دقت کامل صورت میگیرد. موضوع قيمتگذاري اخيرا از سوي برخي فعالان اقتصادي که مخالف حضور در بورس هستند، مورد نقد قرار ميگيرد. اين افراد با اشاره به افزيش قيمتها در بورس، عرضه کالا در اين بازار را موجب گراني ميدانند. به نظر شما اين گفته چقدر اساس منطقي دارد؟ بازار سرمايه يا بورس اوراق بهادار به دو بخش تقسيم ميشود؛ سازمان بورس اوراق بهادار و شرکتهاي بورسي. شرکتهاي بورس آن شرکتهايي هستند که مسئول خريد و فروش سهام هستند اما بورس اوراق بهادار مسئول نظارت است و صرفا نظارت ميکند. همانند بانک مرکزي که بر بانکها نظارت ميکند. اصولا از سال 1384 که اين تفکيک صورت گرفته هيچگونه امکان دستکاري قيمتي وجود ندارد. چراکه سازمان ناظر وظيفه قانوني دارد که جلوي دستکاري قيمتي را بگيرد و با تخلفاتي که در اين زمينه بهوجود ميآيد برخوردهاي قانوني شديدي داشته باشد. بنابراين اينطور نيست که ما قيمت کالاهايي را که در بورس عرضه ميشود، از ناحيه بورس قلمداد کنيم و بورس را قيمتگذار بدانيم. به گفته او در بازار سرمايه عرضه محصولات به صورت شفاف است و امکان پنهانکردن دادوستد در اين بازار وجود ندارد. عرضهکننده اگرچه ممکن است تعدادي شرکت خاص باشد اما خريداران نامحدود و گسترده هستند. به عبارتي بازار ذرهاي است و چون بازار ذرهاي و اتمي است، کشف قيمت در اين بازار به سرعت و با دقت کامل صورت ميگيرد. سازوکار کشف قيمتي که در بورس عرضه ميشود، چگونه است؟ عرضه محصولات از سوي شرکتهايي که تأييد شدهاند صورت ميگيرد. بايد در نظر داشته باشيد که در اين بازار خريد و فروش به صورت نقد انجام ميشود و اين موضوع بر کشف قيمت اثرگذار است. در واقع قيمتها در بازاري کاملا رقابتي و بر اساس ميزان تقاضا کشف ميشود. در بازار سرمايه عرضه محصولات به صورت شفاف است و امکان پنهانکردن دادوستد در اين بازار وجود ندارد. عرضهکننده اگرچه ممکن است تعدادي شرکت خاص باشد اما خريداران نامحدود و گسترده هستند. به عبارتي بازار ذرهاي است و چون بازار ذرهاي و اتمي است، کشف قيمت در اين بازار به سرعت و با دقت کامل صورت ميگيرد. از طرف ديگر چون اين بازار نقدشوندگي بالايي دارد، قيمتها بهتر از بازار واقعي کالا و خدمات به دست ميآيد. از اين جهت ميتوان گفت امکان دستکاري قيمتها در اين بازار تقريبا وجود ندارد. اتفاقا براي يکسري از محصولات مانند گندم که البته هنوز عرضهاي در بورس ندارد، ميتواند مناسبتر از بازار واقعي باشد. چراکه وقتي دولت گندم کشاورزان را با قيمت تضميني خريداري ميکند، مطالبات گندمکاران را با تأخيرهاي چندماهه پرداخت ميکند. از جهت نقدبودن بازار سرمايه، ميتوان گفت بورس بسيار بيشتر از بازار واقعي براي توليدکنندگان منفعت دارد. بله همينطور است. چون در بورس تا زماني که پول پرداخت نشود، دادوستد شکل نميگيرد. ابتدا متقاضي تقاضاي خود را به کارگزار ميدهد، از طرف ديگر عرضهکننده عرضه خود را توسط کارگزار ثبت ميکند؛ سپس با پولي که به حساب کارگزار از طريق معامله الکترونيکي واريز ميشود، دادوستد انجام ميشود. يعني معاملات و پرداخت وجوه آن در بورس فوري است. پس علت مخالفت برخي از فعالان اقتصادي با عرضه محصولات در بورس چيست؟ من تصور ميکنم منافع شخصي آنها اقتضا ميکند که از بورس فراري باشند. چراکه وقتي عرضه در بورس انجام شود، معاملات به صورت کاملا شفاف صورت ميگيرد و قيمتها بين بازار بورس ما و بورسهاي منطقهاي خيلي قرابت پيدا ميکند و امکان خريدار خارجي وجود دارد. از اين جهت آنها ميخواهند در خارج از بورس عرضه کنند تا قدرت چانهزني خود را بالا ببرند. فروشندگان از عرضه محصولاتشان در بورس چه سودي ميبرند؟ سود بر اثر قيمت در بازار سرمايه شکل ميگيرد. يعني سودي که براي فروشندگان ايجاد ميشود يک حاشيه سود معقول و منطقي است؛ نه يک سود دستوري. اين سود روزانه هم ميتواند نوسان داشته باشد. براي صادرات محصولات ميتوان از طريق بورس عمل کرد؟ رابطه بين بورس ايران و بورسهاي خارج را به صورت گسترده فراهم نکرديم؛ يعني اين فرصت فراهم نشده است. اگر اين فرصت فراهم شود، بديهي است که ميتوان از طريق ارتباط بورسهاي داخلي و خارجي براي صادرات برنامهريزي کرد. زيرساختهاي آن وجود دارد؟ زيرساختهاي آن وجود دارد و ميتوان اين ارتباط را برقرار کرد. در حال حاضر متقاضيان خارجي ميتوانند از بورس ما خريد کنند. همانگونه که در بورس نفت اتفاق ميافتد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.