گزارش ميداني «شرق» از مناطق سيلزده جنوب شرق كشور يك روز پيش از سفر روحاني به چابهار
فراموششدگان سیل
ليلا مرگن: اگرچه بنت از توابع نيكشهر يكي از سه نقطه بحراني استان سيستانوبلوچستان پس از سيلاب شنبه گذشته است اما از آن برووبياي دشتياري براي امدادرساني به اين منطقه خبري نيست. نه بالگردي در آسمان بنت پرواز ميكند و نه ماشينهاي امدادي به سوي آن گسيل ميشوند. منطقه بنت كه فاصله زيادي با چابهار دارد، صبح پنجشنبه شاهد حضور علي ربيعي سخنگوي دولت در ميان مردم بوده است اما ساكنان اين منطقه تقريبا نه تنها هيچ كمك محسوسي دريافت نكردهاند بلكه حتي از وعدههاي سخنگوي دولت هم بينصيب ماندهاند و صرفا سخنگو به آنها گفته است كه مشكلاتشان را به گوش مسئولان در پايتخت خواهد رساند. حالا در آستانه سفر روحاني به چابهار، تنها بالگردي كه به آنها خدمات ميرسانده، ديگر در آسمان ديده نميشود و مردم احتمال ميدهند كه اين بالگرد براي تدارك حضور رئيسجمهور به نقطه ديگري اعزام شده است. با وجود اين مردمان قانع اين منطقه تنها خواستهشان از دولت اين است كه به آنها در ترميم زيرساختهاي منازل، حمامها و چند قنات موجود در نزديكي روستاهايشان كمك كند. سيلبندها را درست و اصولي ترميم كند و فكري به حال حاشيهنشينان كند. آنها وام نميخواهند و در انتظار كمكهاي بلاعوضي هستند كه بتواند مرهمي روي زخمهاي عميق حاصل از سيلاب باشد. «بنت» يكي از سه نقطه بحراني سيستانوبلوچستان در سيلاب هفته گذشته، حدود يكساعتونيم با چابهار فاصله دارد. بعد مسافت اين شهر و شايد دلايل ديگر سبب شده است كه كمكهاي زيادي به مردم اين منطقه نرسد. روز جمعه گذشته و يك روز مانده به سفر حسن روحاني به سيستانوبلوچستان، تقريبا تمام افرادي كه دستي بر آتش دارند، ميدانند كه بالاترين مقام اجرائي كشور قصد دارد به استانشان سفر كند. همه در تب و تاب تدارك براي سفر رئيس دولت و وزراي همراهش هستند و تقريبا هيچ ماشيني يافت نميشود كه به سمت نيكشهر برود. قبل از عزيمت به منطقه، براساس اطلاعاتي كه بهدست آوردهام ميدانم كه با ماشين معمولي نميتوان به بنت رفت. جادهها خاكي است و براي رسيدن به مقصد بايد دل رودخانهها را شكافت تا به منطقه سيلزده بنت رسيد. فقط ماشينهاي كمكدار و دوديفرانسيل ميتوانند اين مسير صعب را طي كنند كه آنها هم درگير تدارك براي سفر قريبالوقوع رئيسجمهور هستند. جادهها خالي از مهرباني مسير چابهار به نيكشهر يك مسير آسفالته مناسب است كه يكساعتونيم زمان براي طيكردن آن بايد صرف شود. اما بعد از نيكشهر اگر باران نباشد و جادهها خيلي تخريب نشده باشند، دستكم بايد 45 دقيقه با ماشين رانندگي كرد تا به شهر بنت با شش هزار نفر جمعيت رسيد. در مسير بنت جاده در قسمتهايي خاكي است و خبري از صف ماشينهاي كمكرسان دولتي يا غيردولتي نيست. گويا بنت شهر فراموششدگان است. يكي از مردان ساكن بنت به «شرق» ميگويد كه چند روز پيش نيروهاي دولتي چند قوطي كنسرو به طرف مردم پرتاب كردهاند و به آنها گفتهاند كه اين كنسروها كمك دولت به مردم بنت است. اين ساكن بنت تأكيد ميكند: «ما نيازي به اينجور كمكها نداريم». آسمان بنت خالي از پرواز بالگردهاي امدادرسان است. در حالي كه آسمان دشتياري، عوركي و ديگر شهرهاي آسيبديده شاهد پرواز مداوم بالگردها بود اما در بنت خبري از اين جنبوجوشها نيست. تا چشم كار ميكند، جادهها خاكي است، در برخي نقاط هم آسفالت وجود دارد. اندك پلهاي مسير بر اثر سيل تخريب شده و يك پل نيمهكاره كه قدمت كلنگزني احداث آن گويا به دو دهه پيش ميرسد، به چشم ميخورد. مردم ميگويند وقتي رودخانهها طغياني است فقط بالگرد ميتواند جان بيماران را نجات دهد و آنها نميتوانند از روستاي خود خارج شوند. درباره دليل سكوت حاكم بر آسمان منطقه بنت هم با توجه به جادههاي صعبالعبور منطقه و نياز به امدادرساني، ساكنان اين منطقه احتمال ميدهند كه بالگردي كه متعلق به سپاه بوده و به آنها كمك ميكرده، براي انجام تداركات سفر رئيسجمهور به چابهار رفته است و به همين دليل اين بالگرد در آسمان بنت ديده نميشود. تهديد منابع آبي شهر بنت بنت شهري است كه برخلاف منطقه عوركي لولهكشي آب دارد و آب مورد نيازش را از چند حلقه چاه تأمين ميكند. حاشيه رودخانه، جايي كه داغ سيلاب هنوز بر پيشاني آن است و زمين تا عمق چند متر به دليل سيلاب شسته شده است، پاي يك تير برق مقدار زيادي نخاله ريختهاند. ساكنان شهر بنت ميگويند سيلاب زير پاي تير چراغ برقي كه انرژي تأسيسات آب شرب شهر را تأمين ميكند خالي كرده و حالا براي جلوگيري از سقوط اين تير برق، ناگزير شدهاند نخاله پاي تير بريزند تا تأسيسات آب شهرشان از كار نيفتد. مسئله را به برق منطقهاي هم گزارش كردهاند اما كسي به دادشان نرسيده است.سيل فقط به تأسيسات برقي آسيب نرسانده است. ساكنان اين شهر ستوني سيماني را كه در واقع طوقه چاه آب تأمينكننده آب شهر است، نشانم ميدهند و ميگويند: اگر يك بار ديگر سيل بيايد، چاه آب شرب شهر از بين ميرود. طوقه سيماني حداقل سه متر از زمين بيرون زده است ولي هوشنگ دلباخته عضو شوراي شهر بنت به «شرق» ميگويد: قبل از سيلاب روز شنبه، اين طوقه همسطح زمين بوده است. او بيان ميكند: براي استانداردكردن تأسيسات آب شهر، يك ميليارد تومان اعتبار نياز داريم.در حاشيه شهر سيلبندي توري و سنگي ساخته شده كه بخشهايي از آن هم در سيل اخير تخريب شده است. مردم شهر فيلمهاي سيل را نشانم ميدهند و ميگويند ارتفاع سيل بيشتر از ارتفاع سيلبند بوده و در زمان وقوع سيلاب، كل سازهاي كه قرار بوده مردم را از خطر نجات دهد، زير آب رفته است. دلباخته با تأكيد بر اينكه با تزريق قطرهچكاني اعتبارات مشكلات مرتبط با سيلبند شهر حل نخواهد شد، اعتبار مورد نياز براي ترميم سيلبند را حداقل پنج ميليارد تومان اعلام ميكند. او معتقد است جان شش هزار نفر در خطر است و بايد اعتبار مناسب براي ترميم سيلبند به اين شهر اختصاص يابد. نياز به جابهجايي حاشيهنشينها اين عضو شوراي شهر بنت در ادامه تأكيد ميكند: حاشيهنشينان شهر بنت دائما در معرض خطر سيلاب بوده و زمينهاي آنها آسيب ديده است. بايد اين افراد جابهجا شوند و براي جابهجايي آنها حداقل به 10 هزار هكتار زمين نياز داريم؛ اما متأسفانه زميني هم وجود ندارد. ضمن اينكه حاشيهنشنيان توان ساخت خانه جديد را ندارند و بايد خانه ساختهشده در اختيار آنها قرار دهند. او يادآور ميشود: بايد مسير رودخانه را از پاي كوه تغيير دهند و اين كار براي هيچكس ضرري ندارد.اين عضو شوراي شهر بنت درباره حضور ربيعي در مناطق سيلزده بيان ميكند: سخنگوي دولت آمده بود و گفت كه واقعا خيلي خسارت به مردم وارد شده است و اين مسائل را به هيئت دولت انعكاس ميدهيم كه فكري به حال مردم كنند.او اضافه ميكند: به اين منطقه فقط كمكهاي مردمي رسيده است. هلالاحمر را فقط يك روز ديديم و از دولت هيچ كمكي به ما نرسيده است. بازگشايي راهها را سپاه انجام داده است؛ بالگرد در اختيار ما گذاشت كه اين منطقههاي صعبالعبور را از نظر غذايي پوشش دهيم. به گفته دلباخته، در منطقه بنت 60 روستا وجود دارد كه مسيرهاي صعبالعبور دارند و امكان دسترسي به 15 روستا وجود ندارد و بايد يا پياده يا با كمك موتور به اين روستاها سركشي كرد. سيلبندي كه امن نيست امين نوردورزاده، از اهالي حاشيهنشين بنت، هم در گفتوگو با «شرق» از امننبودن سيلبند شهر گله ميكند. او ميگويد: جان چندين هزار نفر به اين سيلبند وابسته است، ولي اين سازه با هر باراني خراب ميشود. ما حاشيهنشينها شب و روز خواب نداريم. اين سيلبند مدام خراب ميشود و آن را درست ميكنند. حداقل بايد اين ديواره را نزديك خانههاي مردم بسازند كه مانع خسارت شود.او تأكيد ميكند: تابهحال هيچكس به روستاي ما نيامده است. بعد از پنج، شش روز تازه دارند به ما سر ميزنند. مردم به ما كمك ميكنند و دولتيها فقط به روستاي ما سر زدهاند. حميرا شهنوازي، يكي ديگر از اهالي بنت كه خانهاش را آب گرفته و زمين آن هنوز خيس است، به «شرق» ميگويد: باغ، وسايل منزل و همه چيز ما آسيب ديده است. در باغهاي خود موز و گوجه ميكاشتيم، اما حالا هيچي برايمان نمانده است. او اضافه ميكند: امكانات زيادي هم نداشتيم، ولي سيل همه چيزمان را برد. حمام و سرويس بهداشتي را تخريب كرد. چهار كنسرو لوبيا به ما دادند و گفتند كمك دولت است. اگر كسي سمت ما نميآيد، به اين خاطر است كه سرپرستي نداريم كه اينجا به دادمان برسد. فقط خودمان هستيم. اينجا زنان براي دريافت كمكهاي مردمي جلو ميروند. مردها ميگويند اگر ما جلو برويم، دعوا ميشود؛ براي همين اين كار را زنان انجام ميدهند. سيل دستگرد به دليل تخريب سد خاكي دستگرد از توابع بنت يكي از آن نقاطي است كه در ميان روستاهاي اين بخش بيش از ديگر روستاها آسيب ديده است. سد خاكي مجاور روستا كه از سوی منابع طبيعي ساخته شده، در مقابل سيل دوام نياورده و شكسته است؛ به همين دليل سيلاب بزرگتري به سمت روستا روانه شده است. جاسم بلوچبهرامي، از ساكنان روستاي دستگرد، در گفتوگو با «شرق» عنوان ميكند: اگر سد خاكي نميشكست، آب سمت روستا نميآمد. او ميگويد 15، 20 سال قبل هم روستايشان شاهد سيل بوده است.به گفته اين ساكن روستاي دستگرد، كارشناسان بنياد مسكن به روستايشان مراجعه كرده و براي كساني كه خانههايشان تخريب شده است، پرونده تشكيل دادهاند. در روستاي دستگرد نیز اغلب مردم شغل خاصي ندارند و براي كار به ديگر نقاط استان ميروند. برخي روستاييان چند رأس بز دارند و در سيل اخير بخشي از دامهاي خود را از دست دادهاند. باغها خراب شده، سقف و ديوار خانهها ترك برداشته، خانهها نمور، خيس و سرد است؛ اما مردم لوازم گرمايشي ندارند و شبها سردشان ميشود. هلالاحمر فقط دو چادر به روستاييان داده است و شرطش براي اهداي چادر، تخريب كامل خانه روستاييان توسط سيل است. اين در حالي است كه خانههاي نمور با ديوارهاي تركخورده باقيمانده اصلا قابليت سكونت ندارند. تأييد تخريب 150 خانه در روستاي دستگرد نبيبخش شهنويي، رئيس شوراي اسلامي دستگرد، در گفتوگو با «شرق» درباره برآورد ميزان خسارات وارده به مردم اين شهر عنوان ميكند: برآورد خسارت مالي انجام نشده است. اين روستا طبق آخرين سرشماري، هزارو 547 نفر جمعيت دارد كه اين افراد شامل 450 خانوار ميشود. روستاي دستگرد از سه نقطه در معرض سيلاب قرار گرفته است. كوچكترين بارندگي با توجه به اينكه سيلبند منطقه نيمهكاره است، آب را به سمت روستا سرازير كرده و خسارت وارد ميكند. به گفته او فاز اول سيلبند منطقه در اوايل انقلاب اجرائي شده و متأسفانه با گذشت چهار دهه هنوز نيمهكاره است. شهنويي ميگويد: با توجه به اينكه بيشتر خانههاي روستا خشتيوگلي است، 70 درصد منازل روستا آسيب ديده است. در سيلاب اخير در 24 ساعت 217 ميليمتر باران از آسمان نازل شده است، درحاليكه ميانگين بارش در كل استان، 120 ميليمتر در يك سال است. او اضافه ميكند: بارش باران رحمت الهي را به فال نيك ميگيريم، اما زيرساختهاي ما مشكل دارد و مردمان ما در خانههاي كپري زندگي ميكنند. چنين بارشهايي به دليل كاملنبودن زيرساختها به مردمان ما آسيب ميزند. اين عضو شوراي اسلامي دستگرد تأكيد ميكند: بايد زيرساختهاي استان بازسازي شود و جادههاي تخريبشده را تقويت كنند. بعد منازل مردم را اگر در زمين مناسب هستند، نوسازي كنند؛ وگرنه زمين مناسب در اختيار آنها براي ساخت مسكن قرار دهند. وسايل منزل برخي از مردم آسيب ديده است. مردم ما دنبال وام نيستند. جنوب بلوچستان از وام استقبال نميكند؛ اگر كمك بلاعوض هرچند به صورت محدود باشد، از مسئولان ممنون خواهيم شد. به گفته او، در بازديد بنياد مسكن، تخريب 150 خانه خشتيوگلي تأييد شده است. كدخدايي، امامجمعه يكي از روستاهاي تابعه بنت، هم با اشاره به تخريب دو قنات روستايش، از مسئولان ميخواهد برای ترميم اين قناتها وارد عمل شوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.