جمهوري، انتخاب اول
روزنامه هشت صبح افغانستان درباره علاقه مردم اين كشور به دموكراسي به آخرين نظرسنجيها مراجعه كرده است. گزارش نظرسنجی اخیر انستیتوي مطالعات استراتژیک افغانستان نشان میدهد که حدود 80 درصد مردم افغانستان طرفدار انتخاب رئیس دولت از طریق انتخابات عمومی، آزاد و رقابتی هستند. همین نظرسنجی همچنان نشاندهنده آن است که 70 درصد مردم افغانستان از شورشیان/ طالبان میخواهند که از خشونت دست بکشند و در انتخابات عمومی، آزاد و رقابتی شرکت کنند. برمبنای همین نظرسنجی حدود 70 درصد مردم نظم سیاسی موجود را باوجود ناکامیهای آن، بر حکومت طالبان ترجیح میدهند. یافتههای نظرسنجی بنیاد آسیا هم تقریبا همین بود. در نظرسنجی این نهاد هم مردم بیشتر به انتخابات و نظم جمهوری رأی داده بودند. مردم افغانستان باوجود ناکامیهایی که حکومت در تأمین امنیت و عدالت انتخاباتی داشت، هنوز هم نظم جمهوری و مشروعیت انتخاباتی را بر دیگر انواع مشروعیت و نظم سیاسی ترجیح میدهند. اين رسانه تحليل كرده است كه طبق یافتههای نظرسنجیهای اخیر بین نخبگان سیاسی، کشورهای دخیل، طالبان و حکومت درباره مکانیسم حل سیاسی جنگ و نظم سیاسی پسامصالحه، توافق نظر وجود ندارد. حکومت راهحل مبتنیبر قانون اساسی برای جنگ کنونی پیشنهاد میدهد و طالبان هم راهحل ایدئولوژیک. گروه طالبان به «اسلامیزه»کردن قوانین و مجموع دولت تأکید دارد. برای این گروه یک زعیم غیرانتخابی مدعی مشروعیت دینی خیلی مقدس است. بازیگران خارجی هم نظری واحد درباره نظم سیاسی پسامصالحه ندارند. به نظر میرسد که قدرتهای خارجی بیشتر به منافع زودگذر امنیتی و موفقیت تلاشهای دیپلماتیکشان فکر میکنند، نه چیزی دیگر. اما در این وسط نظرات مردم افغانستان مهم است. شهروندان افغانستان مالکان اصلی این سرزمین هستند و به همین دلیل نظرات و دیدگاههای آنان اهمیت دارد. نظرسنجیهای اخیر نشان میدهد که اکثر مردم افغانستان نظم جمهوری میخواهند و صرف انتخابات را مکانیسم قابل قبول برای مشروعیت سیاسی میدانند. روشن است که نظرسنجیهای پژوهشکدهها و نهادهای علمی در مناطقی صورت میگیرد که دولت بر آن حاکمیت دارد. مناطق زیر سلطه طالبان، برای دانشگاهیان و پژوهشگران امن نیست. آنان به کسی اجازه ورود به آن مناطق را نمیدهند، به همین دلیل سنجش و کشف نظرات مردمی که در مناطق زیر سلطه طالبان سکونت دارند، ممکن نیست. ولی آمار و ارقام نشان میدهد که بیشتر مردم در مناطق زیر سلطه دولت سکونت دارند و آمار نظرسنجیهای پژوهشکدهها بازتابدهنده دیدگاههای اکثریت مردم افغانستان است. این دیدگاهها نشان میدهد که معیارهای سنتی مشروعیت سیاسی در ذهن اکثر مردم مرده است. در گذشتههای دور و نزدیک مردم افغانستان به مشروعیت دودمانی اعتقاد داشتند. در آن زمان مردمی که در این جغرافیا زندگی میکردند، حکومتکردن را وظیفه اختصاصی دودمان حاکم میدانستند و منازعه قدرت هم محدود به اعضای خاندان حکمران بود. طالبان هم در آغاز ظهورشان تلاش میکردند که خودشان را حامیان محمدظاهر، آخرین پادشاه افغانستان جا بزنند. آنان در آن زمان از این موضوع استفاده تبلیغاتی کردند. بسیاری از نیروها هم مدعی مشروعیت قومی و ایدئولوژیک بودند. برخی از نیروها خودشان را صرفا به دلیل تعلق تباری و فرهنگی به یک قوم خاص مستحق حکمروایی میدانند؛ ولی یافتههای پژوهشهای بسیار معتبر اخیر نشان میدهد که مردم دیگر به شیوههای فرقهای، مذهبی، قبیلهای، ایدئولوژیک و قومی انتخاب رئیس دولت باور ندارند. مردم افغانستان انتخابات سراسری، عمومی و رقابتی را یگانه مکانیسم مشروع برای گزینش حکومتکنندگان میدانند. باوجود ناکامی متولیان برگزاری انتخابات در برگزاری یک انتخابات معتبر و عاری از تقلب، طرفداری مردم از نظم سیاسی مبتنیبر مشارکت سیاسی و انتخابات کاهش نیافته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.