|

بررسي حقوقي انکار سانحه بويينگ اوکراينی

صالح نقره‌کار= ‌وکيل دادگستري

‌1. غمگساري از چهره مردم داغدار فقط با التيام مدبرانه و عبرت‌پذيرانه ممکن است. در کوران التهابات رخدادهاي شکننده اجتماعي، گاهي قلم‌ها و بيان‌ها از حزم‌انديشي و حرکت فکورانه باز‌مي‌مانند. در‌حالي‌که کشور بيش از هميشه به نگاه راهبردي خير‌خواهانه و دورانديشانه و همه‌جانبه‌نگرانه نيازمند است. بايد شهروندان را به حرکت‌هاي فکورانه اثربخش دعوت و با نگاه مطالبه‌گرانه و اصلاح‌گرانه براي ارتقاي کيفيت حکمراني با تمرکز بر اولويت‌بخشي به صيانت از حق حيات و بهبود کيفيت حيات سوق داد.

2. همه رنجور فاجعه هواپيمايي هستيم و کسي در اين کشور نيست که محکوم نکند و موضع نگيرد. همان‌قدر که جامعه ابراز احساس و اعلان انزجار نياز دارد به ابراز تدبير و ايجاد تغيير احتياج مبرم دارد. جوامع احساسي روي موج‌هاي کوتاه‌مدت و مقطعي شناور حرکت مي‌کنند و وضعيت بي‌ثبات فرصت تغيير مدبرانه را سلب مي‌کند. در هر کشوري رخداد تلخ متصور است. هر کسي اشتباه مي‌کند. هر قدر بزرگ‌تر باشد، اشتباهات هم در مقياس بزرگ‌تري است. آنچه اکنون مهم است، سطح مسئوليت‌پذيري و چگونگي مديريت و کيفيت جبران و قابليت عبرت و توانايي پيشگيري است. 3. سرمايه اجتماعي با صداقت و راستي به دست مي‌آيد؛ با هر تحليلي و به هر ملاحظه‌گري پرده‌پوشي غريبه‌پندارانه مردم کار نادرستي است. منطق ايراني و موازين ديني ما هيچ محملي براي دروغ فراهم نمي‌کند. به تعبير فرمايش نبوي دروغ دروازه معاصي و بارزترين زمينه قهر الهي است. به قول امام کاري نکنيم که به مردم نتوانيم بگوييم. حال که اشتباه رخ داده، بهترين راه صدق بهنگام با مردم بود. 4. ايران به يک رستاخيز اولويت‌بخشي حق حيات و ارتقاي کيفيت حق حيات در جامعه نيازمند است. اين حوادث در کشور ما خارج از روال متعارف و بيش از حد استاندارد است. از سوانح جاده‌اي تا تلفات خطاي پزشکي تا سقوط هواپيما تا پيامدهاي مخل حق حيات در آلودگي هوا تا تلفات ناشي از تحريم دارويي تا نحوه برخورد پرهزينه و تلفات با اعتراضات اخير فهرستي بلند‌بالا از سهل‌انگاري يا خطاها هست که نشان مي‌دهد در زمينه صيانت از حق حيات شهروندان بايد راهبردهاي جدي‌تري اتخاذ شود. 5. محل نزاع و کانون تمرکز اصلاحي را نبايد گم کرد. مردم ما آن‌قدر متمدن و فکور هستند که حساب زحمتکشان حريم امنيت ملي را از سهل‌انگاران تمايز بخشند. در اعتراض به اين رخداد جانب انصاف نبايد مهجور بماند. اصل تفکيک حادثه از دیگر موارد و تسري‌دادن و فرصت براي جدل‌هاي ناروا يا تحقير ملي اکيدا نبايد هموار شود. 6. براي روشن‌شدن حقايق تشکيل «کميته ملي مستقل حقيقت‌ياب» ضرورت دارد. کميته‌هاي ملي سيلاب و پلاسکو تجارب قابل اعتمادي به منظور بررسي ابعاد قبل، حين و بعد حادثه و ارائه طريق براي پيشگيري از رخدادهاي مقدر بوده‌اند. خوب است از اين تجارب براي تنوير افکار عمومي بهره بريم. 7. در روند قضائي نيز تشکيل يک دادگاه ويژه تخصصي ناظر بر تعقيب عاملان و جبران خسارات و روشن‌شدن ما‌وقع، در قالب حق دادرسي منصفانه و استيفاي حقوق دفاع اتباع ايران و دیگر کشورها با رعايت همه لوازم دادخواهي از‌جمله برخورداري از محکمه مستقل و وکيل مستقل ضرورت دارد. دادگاه تخصصي با رعايت اصل جبران خسارت و مسئوليت دولت در قبال شهروندان و نيز تعهدات بين‌المللي بايد وارد رسيدگي شود. 8. کتمان سه‌روزه واقعيت از مردم هم خود مي‌تواند يک اقدام مجرمانه تلقي شود. اظهارات خلاف واقع برخي مسئولان نيز ناظر بر عنصر مادي جرم نشر اکاذيب بوده و بايد قابل تعقيب تلقي شود. شکستن حريم شفافيت بحران بي‌اعتمادي را تشديد کرد و اين مسئله علاوه بر مصداق سوءاستفاده از اختيارات قانوني، اسباب وهن افکار عمومي شد. 9. دقت در قضاوت مستلزم يک دوره کار ميداني کارشناسان فني است. در قضايايي نظير هواپيماي سي‌130 خبرنگاران و فالکن سپاه نيز قوه قضائيه با تشکيل دادگاه تخصصي مبادرت به رسيدگي با ارجاع امر به کارشناسان خبره ملي و بين‌المللي و نيز تحليل جعبه سياه و احراز مسئوليت مباشران و عاملان تقصير احتمالي کرد. 10. انتظار مي‌رود به ‌منظور بازسازي اعتماد افکار عمومي روند رسيدگي با مباشرت و مشارکت نهادهاي مستقل مدني به‌ویژه کانون‌هاي وکلا تمشيت شود تا ضريب اطمينان‌بخشي افکار عمومي قوت گيرد. آن‌چنان که سزاوار مردم ايران است، کميته ملي تشکيل و قلب پريشان ميهن تسکين يابد. علاجي بکن کز دلم خون نيايد/ سرشک از رخم پاک‌کردن چه حاصل.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.