درباره عکسهای مریم سعیدپور در نمایشگاه عکس «نیمفاصله»
همیشه فاصلهای هست، وصل ممکن نیست!
رضا صائمی
عکسهای مریم سعیدپور در نمایشگاه عکس «نیمفاصله» در همان نگاه اول، چشم را درگیر فضا، اشیا، آدمها و نسبت بین آنها میکند؛ نسبتی که در پس زیباییشناسی فرمیک آن میتوان به استخراج نشانهشناسی معنا دست زد که در نسبت بین عناصر درونی اثر، ابژه تصویر را به سوژه تفسیر بدل میکند و نگاهکردن را به دیدن. این تجربه تماشا، روایتی است از زاویه دید عکاس نه فقط به عکسها که به عکاسی. گویی قرار است در پس تصویر واقعیت به بازنمایی حقیقتی برسیم که جهانبینی عکاس را در شیوه عکاسیاش صورتبندی میکند؛ عکسهایی که صرفا تصویر نیستند، بلکه تصور مؤلف از زیست-جهانی است که ترسیم میکند. هرکدام از این عکسها فارغ از هویت بصری و قابلیت معنایی خود، از عناصری مشترک برخوردارند که میتوانند در کنار هم جهان مفهومی برساخته از جان عکسها را معنا کرده و تشخصی بصری ببخشند. شاید مهمترین عنصر مشترک آن، فضای خانه و اتاقها باشد و میزانسنی از اشیا و اسباب خانه بهعنوان گزارههای جزئی که در کلیت خانه یا اتاق، هم شمایلی فرمیک پیدا میکند، هم صورت و نظامی از معنا. درهای نیمهباز که نه فقط مرزهای اتاقهای خانه را ترسیم میکند که فاصله بین آدمهای خانه را نیز نشان میدهد. زنی که در اتاقی مشغول سوزن نخکردن لباسی است و مردی که آنسوی در به کاری دیگر مشغول است؛ مردی که در یک اتاق غرق تنهایی خویش است و زنی که در اتاق بغلی دراز کشیده و ما نسبت مکانی بین آنها را از نسبت تصویری آنها بین درهای باز دو اتاق میبینیم. گاهی زن روی پلههای خانه در طبقه پایین و مردی پشت پنجره در طبقه بالا، مردی در یک اتاق در حال تماشای تلویزیون و زنی در اتاق بغلی در تنهایی خود. یا زن و مردی که در یک اتاق پشت به هم و با فاصلهای کوتاه خوابیدهاند. در عکسی دیگر زن در تخت خوابیده و مرد در صندلی کنار تخت نشسته و سیگار میکشد. در عکسی دیگر سایه مردی را که در حال بالارفتن از پلههاست میبینیم و زنی که پشت در نیمهباز در روشنایی نشسته است. موقعیتها و میزانسنهایی که نشان از یک فاصله بین زن و مرد و یک زوج را به تصویر میکشند؛ زن و مردی که در یک فضای مشترک، درک و درد مشترکی ندارند. آنها در کنار هم هستند، ولی با هم نیستند. گویی هنوز وصلی صورت نگرفته و به قول سهراب سپهری، همیشه فاصلهای هست، وصل ممکن نیست. آنها در عین نزدیکی، از هم دورند و این روایتی است از نیمفاصلهها؛ نیمفاصلههایی که نه جدایی است، نه وصل که تنها بودن با هم است. خلوتی فضای خانه، هم درک این فاصله را از حیث بصری به مخاطب منتقل میکند و هم هویت بصری عکس را با نوعی سادگی و بیآلایشی پیوند میزند. حضور پرحجم رنگ سفید هم به این صورت فرم و مفهومی از تنهایی و فاصلهها عمق میبخشد. درواقع از حیث فرمی با نوعی خلوتی در شمایل بصری عکسها و از حیث معنایی با نوعی تنهایی در جهان آدمها مواجه میشویم. گویی عکسها قرار است روایتگر نسبت بین «عاطفهها و فاصلهها» باشند؛ قابهایی که قلبهای تنها را در جغرافیای کوچک خانه به تصویر میکشند و از جهان گسستها و نشستها حرف میزنند. جهانی که آدمهایش، زن و مردش و عاشق و معشوقش، ملالی تلخ را در نیمفاصلههای زندگی تجربه میکنند!
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.