|

روايت شاهدان عيني و يك كارشناس سوانح هوايي از حادثه شهريار

بويينگ 737 چگونه سقوط كرد

شرق، شاهد حلاج: بررسی‌ها درباره علت سقوط بویینگ 737 اوکراینی در حالی ادامه دارد که به گفته یک کارشناس سوانح هوایی تا زمان بازشدن جعبه‌های سیاه هواپیمایی که صبح روز چهارشنبه در حوالی شهریار سقوط کرد و به مرگ 179 نفر منجر شد، هر آنچه درباره این حادثه گفته می‌شود فقط یک فرضیه است. بنا به گفته اهالی شاهد شهر شهریار که شاهدان عینی این حادثه بودند، این هواپیما ابتدا آتش گرفت و سپس سقوط کرد. مرتضی، نوجوان 13 ساله که زمان حادثه برای رفتن به مدرسه آماده شده و ٌدر حیاط خانه نشسته‌ بود، می‌گوید: من داشتم کفش‌هایم را می‌پوشیدم که به مدرسه بروم، یکدفعه هواپیما را دیدم یک طرفش آتش گرفته‌ بود داشت همین‌طور پایین می‌آمد دوباره رفت بالا و دوباره پایین آمد و افتاد. خیلی طول نکشید، زود به زمین افتاد و همه جا لرزید. شهروند دیگری که برای نماز بیدار شده و زمان حادثه در حال وضوگرفتن بود، می‌گوید: من ابتدا صدایی مهیب شنیدم. بیرون رفتم و یک هواپیما را دیدم که در آسمان داشت می‌سوخت چند ثانیه بیشتر طول نکشید که افتاد. در همین حال یک کارشناس سوانح هوایی که خواست نامش فاش نشود، به خبرنگار ما گفت: تا زمان بازخوانی جعبه سیاه و جعبه صوتی که مکالمات داخل کابین را ضبط می‌کند، همه‌چیز در حد یک فرضیه است و نمی‌توان آن را تأیید کرد، اما بر‌اساس شواهد می‌توان تحلیلی را ارائه داد. وقتی چیزی مانند موشک به هواپیما برخورد می‌کند، قطعا هواپیما در آسمان منفجر می‌شود و سقوط نمی‌کند. به‌جز این مسئله باید توجه داشت این هواپیما با توجه به وضعیت ساختاری‌اش دست کم 13 تن بنزین داشت. اگر موشک به آن برخورد می‌کرد با توجه به حجم بنزین باید انفجار بسیار مهیبی در آسمان رخ می‌داد. مرد جوانی که از پنجره شاهد سقوط هواپیما بود نیز می‌گوید: من دیدم که هواپیما به‌صورت کج به سمت شهرک می‌آمد دوباره اوج گرفت، البته همچنان کج بود بعد کمی آن‌طرف‌تر از شهرک به زمین افتاد؛ من فکر می‌کنم واقعا کار خلبان بود که هواپیما به شهرک برخورد نکرد شاید هم اتفاق بود نمی‌دانم اما ممکن بود ما هم مرده ‌باشیم. من دیدم که یک طرف هواپیما آتش گرفته‌ بود. کارشناس سوانح هوایی درباره این ادعا می‌گوید: از نظر من به‌عنوان کارشناس همه‌چیز یک فرضیه و ادعاست. حتی آن فیلمی که حالا به آن استناد می‌کنند که بگویند هواپیما با موشک زده شده ‌است. ما نمی‌توانیم به فیلم استناد کنیم. این خیلی غلط است؛ در سقوط آنتونوف که چند سال پیش هم رخ داد، فیلمی این‌چنینی به دست ما رسید و برخی به آن استناد کردند، اما وقتی جعبه سیاه و جعبه صوتی بازخوانی شد مشخص شد فیلم دروغ بوده و بعدها شنیدیم که فیلم اصلا ربطی به آن حادثه نداشته و از یک سقوط دیگر بوده‌ است. اما چند نکته را خطاب به خانواده هم‌وطنان عزیز باید بگویم: اولا توجه داشته‌ باشید که لاشه هواپیما در یک زمین با شعاع تقریبی 400 متر پراکنده ‌است، این نشان‌دهنده سقوط است. اگر هواپیما در آسمان زده می‌شد تکه‌های آنها تا چندین کیلومتر آن‌طرف‌تر پرتاب می‌شد، حتی اجساد هم پرتاب می‌شدند و تکه‌ها تا چندین کیلومتر آن‌طرف‌تر پیدا می‌شد اما در این حادثه اجساد و لاشه هواپیما یک‌جا متمرکز است. دوم اینکه باید صبر کرد دید نوک هواپیما کدام ‌طرف است. گودالی که نوک هواپیما ایجاد کرده اگر به سمت فرودگاه باشد نشان می‌دهد خلبان قصد داشته دوباره به سمت فرودگاه برگردد و این نشان می‌دهد احتمالا از نقصی مطلع شده اما فرصت پیام‌دادن به فرودگاه را نداشته است. باک هواپیما پر از بنزین بود یکی از شهروندان که شاهد عینی ماجرا بود، می‌گوید: بعد از اینکه هواپیما زمین خورد چند انفجار هم رخ داد. آسمان قرمز شده ‌بود ما خیلی ترسیدیم شیشه‌های خانه شکست و ریخت. خیلی صحنه وحشتناکی بود، من بلافاصله بیرون رفتم و وقتی که رسیدم تقریبا جنازه‌ها مثله شده ‌بود، تنها چیزی که دیدم نصفه و نیمه سالم بود جسد یک بچه بود که آن‌سوی پارک افتاده ‌بود. کارشناس سوانح هوایی درباره علت مثله‌شدن جنازه‌ها توضیح می‌دهد: باک بنزین هواپیما پر بود یعنی دست کم 13 تن بنزین داشت. توجه داشته‌ باشید وجود سوخت، گرما و جرقه علت اصلی انفجار ‌است. ضمن اینکه چندین تن هم وزن هواپیما ‌است بنابراین وقتی از ارتفاع با سوختگی به سمت پایین می‌آید قطعا اجساد مثله می‌شوند. بنابراین سوختگی شدید و مثله‌شدن در چنین حوادثی کاملا طبیعی است، اما نکته مهم این است که این نوع هواپیما یکی از بهترین موتورهای هواپیمایی در جهان است، البته بويینگ 737 سری 800 تا به حال چهاربار دچار این مشکل شده. دوبار با هواپیمایی اوکراین که یک‌بار در کریمه و یک‌بار در ایران، یک‌بار در مالزی و یک‌بار هم در اتیوپی سقوط کرده ‌است. با اینکه هواپیما را شرکت بويینگ که آمریکایی است ساخته و فرانسه هم آن را تأیید کرده، اما همه سقوط‌ها خارج از این کشورها بوده ‌است که باید این موضوع بررسی شود. باید تأکید کنم کارشناسان FDR که سوانح هوایی را بررسی می‌کنند اصلا سیاسی نیستند و کاملا کارشناسی نظر می‌دهند، ضمن اینکه فقط یک کارشناس نیست و بر اساس خرد جمعی اعلام نظر می‌کنند. بنابراین نظری که می‌دهند قابل اعتناست. آیا مهندس ایرانی اجازه پرواز نداده بود؟ هرچند مردم منطقه همچنان تأکید می‌کنند هواپیما را در حال آتش‌سوزی در آسمان دیده‌اند، اما برخی منابع خارجی مدعی هستند که هواپیما در آسمان منفجر شده‌ است. یکی از اهالی که مغازه‌داری در شاهدشهر است، می‌گوید: فکر می‌کنم موتور یا جایی در هواپیما آتش گرفته ‌بود، من فقط یک طرف هواپیما را دیدم که داشت می‌سوخت. از سویی این موضوع مطرح شده که مهندس ایرانی از ابتدا با پرواز این هواپیما مخالفت کرده، اما مهندس اوکراینی اجازه پرواز را صادر کرده بود. کارشناس سوانح هوایی به این موضوع این‌طور پاسخ می‌دهد: شرکتی که هواپیما متعلق به آن بوده، یک شرکت اوکراینی ‌است. این شرکت‌ها همگی کارشناسان خودشان را دارند و موضوع اصلا ربطی به مهندس پرواز ایرانی ندارد که اجازه بدهد یا ندهد، مگر اینکه آنها مهندس پرواز ایرانی را استخدام کرده ‌باشند و درواقع یک ایرانی در تیم شرکت هوایی اوکراینی شاغل باشد. اینکه گفته می‌شود مهندس پرواز ایرانی اظهارنظر کرده، قطعا ربطی به هواپیمایی ایران ندارد. به‌جز کارهای فیزیکی مانند آماده‌سازی باند هیچ چیز دیگر پروازهای خارجی ربطی به ایران ندارد و همه مسائل مربوط به شرکت اوکراینی است. این نکته را هم باید توضیح بدهم که به‌جز مهندس پرواز که هواپیما را به طور دقیق چک می‌کند، شخص خلبان هم موظف است هواپیما را دقیق بررسی کند. خلبان به طور کامل هواپیما را بررسی می‌کند و قطعا به نتیجه رسیده مشکلی ندارد و پرواز کرده ‌است. این هواپیما ساعت یک شب به ایران رسیده و بعد چک‌های دوباره آن انجام گرفته و باک بنزین پر و آماده پرواز برای 6 صبح شده ‌است. حتی اجازه ارتفاع‌گرفتن از برج مراقبت را هم دریافت کرده، اما بعد ناگهان سقوط کرده‌ است. همچنان تأکید می‌کنم نظر قطعی بعد از بررسی دو جعبه سیاه که در هواپیما وجود دارد خواهد بود. چه کشور‌هایی برای بررسی حضور دارند؟ کارشناس سوانح هوایی به خبرنگار ما می‌گوید: من اگر تصمیم‌گیر بودم، حتما از کشور تولیدکننده درخواست می‌کردم در هیئت کارشناسی ایران حضور داشته‌ باشد، چون نتایج دقیق‌تر می‌شد، اما قطعا اعلام نتیجه قطعی و نهایی فقط با سازمان هوایی ایران است. علی عابدزاده، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، هم درباره این موضوع گفته است: در این مورد باید گفت که ایران مانند همه اعضای ایکائو بر اساس مقررات ایکائو و انکس 13 سازمان بین‌المللی هوانوردی، سوانح هواپیمایی را بررسی می‌کند و تاکنون بر همین اساس کمیته‌های لازم را در این زمینه تشکیل داده و کار را شروع کرده‌ایم. قوانین بین‌المللی می‌گویند باید کشوری که در آن سانحه هواپیمایی رخ داده، تصمیم بگیرد که اطلاعات جعبه سیاه و بررسی سانحه چگونه انجام شود و ما تجربه و توان لازم را در این زمینه داریم، البته اوکراینی‌ها نیز به ما کمک خواهند کرد و بر اساس قانون، سازنده موتور هواپیما که کشور فرانسه است و طراح هواپیما که آمریکاست نیز باید به ما کمک کنند و اطلاعات لازم را در اختیار ما قرار دهند تا بتوانیم با دقت بیشتری دلایل این سانحه را مشخص کنیم. همچنین از آنجا که کانادایی‌ها اتباع بیشتری در این پرواز داشته‌اند نیز می‌توانند به ما کمک کنند و ما اطلاع‌رسانی لازم را به فرانسه، کانادا و آمریکا انجام داده‌ و از آنها دعوت کرده‌ایم. رئیس سازمان هواپیمایی کشوری در پاسخ به سؤالی مبنی‌بر اینکه در رسانه‌ها چنین مسئله‌ای مطرح شده که مسئولان ایرانی گفته‌اند جعبه سیاه را به آمریکایی‌ها نمی‌دهیم هم می‌گوید: از نظر قانونی و منطقی چنین حرفی به‌هیچ‌وجه درست نیست و این اظهارنظر تاکنون مطرح نشده، اما مسئول خواندن جعبه سیاه این هواپیما بر اساس قانون، ایران است و ما توانایی خواندن آن را داریم و می‌توانیم از اوکراینی‌ها نیز کمک بگیریم، اما اگر به هر علتی مانند آسیب‌دیدن جعبه سیاه هواپیما، توانایی بازسازی آن در داخل وجود نداشته باشد، می‌توانیم از کشورهای دیگر کمک بگیریم که البته ظاهر این جعبه سیاه نشان می‌دهد که امکان بازسازی آن در کشور وجود دارد و ما درحال‌حاضر می‌خواهیم این کار را در داخل کشور انجام دهیم. با خواندن اطلاعات جعبه سیاه این هواپیما هم مشکلی نداریم، چراکه بارهاوبارها این کار را در ایران انجام داده‌ایم، اما اگر شرایط خاصی برای خواندن جعبه سیاه نیاز باشد، از کشورهای دیگر کمک خواهیم گرفت، چراکه منافع همه کشورها، از جمله منافع ما ایجاب می‌کند که اطلاعات دقیق را از جعبه سیاه استخراج کنیم تا علت بروز این سانحه برای همه روشن شود. عابدزاده در پاسخ به سؤال دیگری مبنی‌بر اینکه در برخی رسانه‌ها و فضای مجازی این‌گونه مطرح شده است که این هواپیما به دلیل اشتباه سامانه پدافندی ما سقوط کرده، این‌گونه توضیح داد: این حرف به‌هیچ‌وجه منطقی نیست و رسیدگی به چنین حوزه‌ای باید در فضای کارشناسی صورت گیرد، اما چنین چیزی امکان‌پذیر نیست. همچنین ارتباط بین ساختارهای نظامی و غیرنظامی در این حوزه بر اساس قوانین ایکائو کاملا تعریف شده است و در داخل کشور نیز همه ما تابع مقررات بین‌المللی و داخلی هستیم. همچنین در همان لحظه‌ای که این هواپیما با سانحه مواجه شد، حدود 9 فروند هواپیما پیرامون فرودگاه امام بودند و ده‌ها فروند نیز در ارتفاع 25 هزارپایی مشغول پرواز بودند و این مسئله نشان می‌دهد که فضا، فضای امنی بوده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.