نوشتن برای درک زندگی
شرق: «سدی برابر اقیانوس آرام» رمانی است از مارگریت دوراس که با ترجمه شیرین بنیاحمد (روشار) در نشر نیلوفر منتشر شده است. دوراس نویسندهای ویژه در ادبیات مدرن فرانسه است. نویسندهای که چهبسا درک بهتر و دقیقتر آثارش کلیدهایی لازم داشته باشد. کلیدهایی که چنانکه در مقدمه مترجم بر ترجمه فارسی «سدی برابر اقیانوس آرام» اشاره شده است برای بهدستآوردنشان باید از زندگی دوراس اطلاعاتی به دست آورد. مترجم در این مقدمه که عنوان آن «نوشتن برای درک زندگی!» است، مینویسد: «برای بهتر فهمیدن داستان دوراس و طرز نگارش او، مرور تمامی تصاویر گذشته زندگی او لازم است؛ تصاویر مکانها و لحظهها و باقیماندههای خاطرات، جستجوی ریشهها، جستجوی دنیایی ساکن، سواحلی از مردان و تا چشم کار میکند شالیزارها، سدها، رودخانهها و دریای چین. این زادگاه، تمامی آثار دوراس را اشغال کرده است، چون هیچ چیز برای او، اهمیت ندارد جز همین دوران کودکی که در آثار خود سعی در بازسازی تکهپارههای پراکنده آن دارد. داستان زندگی دوراس، داستانی است از دوردستها و بیانتهاییها که به قصه شباهت دارد، به پیچیدگی ترسناک اسطورهها میماند و به افسانههای قدیمی شبیه است که با هربار تعریفکردن، شکل نویی به خود میگیرند». مقدمه مترجم بر «سدی برابر اقیانوس آرام» اطلاعات مفیدی از زندگی فردی و اجتماعی دوراس به دست میدهد که میتواند هم یاریگر خواننده در درک بهتر این رمان باشد و هم کمک کند به درک بهتر دیگر آثار مارگریت دوراس. دوراس علاوهبر قصهنویسی در فیلمسازی نیز دستی داشت و علاوهبر فیلمهایی که خودش کارگردانی کرد، آثاری از او نیز توسط فیلمسازان دیگر به فیلم تبدیل شد. او نویسنده و کارگردانی بود که توانست با سبک و طرز نگاه ویژهای که در آثارش ارائه داد توجه جامعه ادبی و هنری را به خود جلب کند. سبک و طرز نگاهی که چنانکه در مقدمه ترجمه فارسی «سدی برابر اقیانوس آرام» آمده است برآمده از تجربه زیسته دوراس است. دوراس در عصری بحرانی و پرتبوتاب و متلاطم از تاریخ جهان زیست و شاهد حوادث و تغییروتحولات بسیاری در جهان پیرامون خود بود. بیشک زندگی در این عصر بحرانی و پرتلاطم به نحوی بر آثارش تأثیر گذاشته است. مترجم در مقدمه «سدی برابر اقیانوس آرام» درباره عوامل شیفتگی به آثار دوراس و اقبال گسترده از آنها مینویسد: «این شیفتگی از همگرایی سه عامل بهوجود میآید که البته کاملا با یکدیگر قابل ترکیب است ولی در عین حال، توصیف این نویسنده را، که زندگی و آثارش با هم یکی شده، دشوار میکند: یکی سبک دوراس است که به نظر خیلیها انقلابی بود؛ دوم هجوم فمینیستها برای تحلیل آنچه قلم زنانه دوراس مینامیدند؛ و بالاخره چپگرا بودن او که دانشجویان بسیاری را بعد از مه 1968 به سوی خود جذب کرد. ما چه این نویسنده را دوست داشته باشیم و چه از او خوشمان نیاید، به هر حال او در ادبیات و سینمای نیمه دوم قرن بیستم، تأثیری انکارناپذیر گذاشته است». آنچه در ادامه میخوانید سرآغاز رمان «سدی برابر اقیانوس آرام» است: «بهنظر هر سهتایشان خریدن آن اسب فکر خوبی بوده، حتی اگر فقط خرج سیگارهای ژوزف از آن درمیآمد. اول اینکه این هم خودش فکری بود و ثابت میکرد که هنوز فکرشان کار میکرد. بعد هم، با آن اسب که آنها را به دنیای خارج پیوند میداد، کمتر احساس تنهائی میکردند، بالاخره هرچه باشد عرضه این را که داشتند تا از آن چیزی دربیاورند، از آن دنیا، حتی اگر چیز بهدردبخوری نباشد، حتی اگر ناچیز باشد، از آن چیزی درآورند که تا به حال مال آنها نبوده، و آن را بیاورند در آن کنج زمین آکنده از نمک، پیش خودشان سه تا آکندهاند از ملال و تلخی. حملونقل همین بود: حتی از بیابانی که هیچ چیز در آن نمیروئید، باز هم میشد چیزی درآورد، باید کسانی را که در جایی دیگر زندگی میکردند از بیابان میگذراندی، مثلا آدمهای شهرنشین را. اینها همه هشت روز طول کشید. اسب زیادی پیر بود، خیلی پیرتر از مادر، یک پیر صدساله. انصافا سعی کرد کاری را که از او میخواستند انجام دهد، کاری که از مدتها پیش دیگر از او برنمیآمد، بعد هم مرد. از مردن اسب دلزده شدند، از نداشتن اسب در آن کنج زمینشان، در آن انزوا و بطالت همیشگی، چنان دلزده شدند که همان شب هرسه تصمیم گرفتند فردای آن روز به رام بروند، و سعی کنند با دیدن آدمهای دیگر دلی از عزا دربیاورند. و فردای آن روز در رام میبایست با کسی آشنا میشدند که میرفت تا زندگی همگیشان را دگرگون کند. بنابراین نفسِ فکر همیشه خوب است درست از همان لحظهای که شما را به انجام کاری وامیدارد، حتی اگر همه چیز را عوضی شروع کنید، مثلا با اسبهای مردنی».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.