|

مجاهد عارف

علی محمدرضایی.استاد دانشگاه و پژوهشگر معارف اسلامی

با اندیشیدن به همبستگی و همگرایی حاکم بر فضای کشور در نتیجه به شهادت رسیدن سردار سپهبد حاج قاسم سلیمانی، این سؤال مطرح می‌شود که چه عواملی باعث شکل‌گیری این حجم از همبستگی و همگرایی بین آحاد و اقشار جامعه شده است؟ سردار سلیمانی چه ویژگی‌هایی داشت که شهادتش باعث این همه همبستگی و همگرایی شده است؟ یکی از ویژگی‌های شهید سلیمانی از بعد شخصیتی، جمع اضداد بودن او بود. یعنی باوجود اینکه سخت‌ترین نبردها را با دشمنان بشریت فرماندهی و مدیریت می‌کرد ولی روش او در مواجهه با دوستان و هم‌وطنان و هم‌کیشان خود روش نظامی و با روحیات نظامی‌گری نبود بلکه این رابطه مریدی و مرادی بود؛ مرید فرمانده‌اش و مراد سربازانش بود و محبت و عشق نقطه ثقل این رابطه بود. درحالی‌که کار بسیار سختی است که یک فرمانده نظامی اجازه ندهد روحیات نظامی‌گری که مهم‌ترین ویژگی‌اش استفاده از قدرت و قوه آمره است، شاکله او را شکل دهد و مانع رابطه‌ای عاطفی شود. می‌توان گفت معلم شهید سلیمانی در این سلوک عرفانی‌اش در دوران معاصر، شهید چمران بود.‌یکی از ویژگی‌های سردار سلیمانی از بعد سیاسی و اجتماعی - که شهادتش باعث این حجم همبستگی و همگرایی در بین آحاد و اقشار جامعه شده است - این بود که او دشمن را خوب می‌شناخت و جای دوست و دشمن را عوض نمی‌کرد. او در جغرافیای ملی، هیچ‌گاه نسبت به هیچ‌یک از جریان‌های سیاسی و اجتماعی جامعه ایران پرخاشگری نکرد و در حقیقت وحدت و اتحاد ملی را در گرو قبول تکثر در جامعه می‌دانست و این مهم را به‌صراحت در سخنرانی‌های خود بیان می‌کرد. به نظر می‌رسد حضور چندساله او در کشورهای همسایه و آشنایی با نقاط ضعف و قوت آن کشورها، او را به این نکته معتقد کرده بود که تنها راه داشتن جامعه‌ای امن و متحد، پذیرش و قبول جریان‌ها، آرا و افکار گوناگون در جامعه است و مشی عملی او در مواجهه با شخصیت‌ها و جریان‌های سیاسی و فکری مؤيد این ويژگی سردار بود و هیچ‌گاه از جریان‌ها و احزاب داخلی تعبیر به دشمن نمی‌کرد بلکه دشمن در نگاه او سلطه جهانی بود و تمام هم‌و‌غمش این بود که توطئه‌های آمریکا و رژیم اشغالگر را در منطقه خنثی کند.یکی دیگر از ویژگی‌های شهید سلیمانی این بود که او امنیت را مقوله‌ای تک‌بعدی نمی‌پنداشت و فرمانده‌ای تک‌ساحتی و تک‌بعدی نبود و جنگ را تنها راه برقراری امنیت، نمی‌دانست. باوجوداینکه مجاهدی شجاع و خبره بود، به دیپلماسی و گفت‌وگو و اقناع‌سازی اعتقاد راسخ داشت و مدام در حال گفت‌وگو با جریان‌ها و شخصیت‌های جهان اسلام بود. خود و مجموعه تحت فرماندهی‌اش را پازلی درون منظومه تمدن اسلامی می‌دید و هرگز رفتاری خودسرانه نداشت بلکه مدام با ارکان نظام در ارتباط بود و براساس منافع و مصالح ملی و اسلامی حرکت و اقدام می‌کرد.بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که از بعد شخصیتی، شهید سردار حاج قاسم سلیمانی با سلوک عرفانی خود با مردم و هم‌رزمانش رفتار می‌کرد و از بعد سیاسی و اجتماعی، اعتقاد به پذیرش همه جریان‌ها و افکار سیاسی و اجتماعی در جامعه و لزوم زندگی مسالمت‌آمیز داشت و از نگاه تخصصی و نظامی، جهاد را به‌عنوان مؤلفه‌ای از منظومه تمدن اسلامی می‌دانست و هرگز نگاه تک‌بعدی به مقوله امنیت نداشت و با اعتقاد به اصل هم‌افزایی از ایجاد تفرقه در درون جامعه اسلامی بر حذر بود و تمام هدفش، کم‌اثر و بی‌اثر کردن توطئه‌های دشمن مشترک جهان اسلام بود؛ همه این عوامل باعث شد که شهادت او این حجم از همگرایی و همبستگی را در جامعه به وجود آورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.