|

ظريف خطاب به متحدان منطقه‌ای آمریکا

آیا هنوز می‌خواهید امنیت خود را وامدار آمریکا باشید

شرق: صبح ديروز مجمع گفت‌وگوي تهران؛ بيست‌وسومين کنفرانس بين‌المللي خليج فارس در مرکز مطالعات سياسي و بين‌الملل وزارت امور خارجه با حضور محمدجواد ظريف وزير امور خارجه کشورمان برگزار شد. محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه کشورمان در اين مجمع ضمن گراميداشت ياد شهيد سليماني گفت: «امروز به واسطه جنايت آمريکا، يکي از شجاع‌ترين و باتدبيرترين دوستانم را از دست داده‌ام، امروز مردم ايران و منطقه عزادار ازدست‌دادن اين سردار بزرگ هستند».
به گزارش «شرق» او در وصف سردار سليماني ادامه داد: «سپهبد شهيد قاسم سليماني نداي استقلال‌‌طلبي منطقه‌اي بود که دهه‌هاست به واسطه شهوت بي‌‌پايان اربابان زر و زور بين‌المللي و متحدين نادان و فرصت‌‌طلب‌شان در منطقه به شرايط ناگواري از تجميع مشکلات و گرفتاري‌هاي چندلايه دچار شده است. آنچه در آغازين ساعات روز جمعه 13 دي ماه اتفاق افتاد، نه‌تنها حمله به حاکميت ملي عراق و ترور وحشيانه و بزدلانه سردار سرافراز ايران بود، بلکه هدف‌قراردادن يکي از ارکان تأمين‌کننده امنيت در داخل اين جغرافياي دستخوش توطئه‌هاي گوناگون، از القاعده گرفته تا داعش و جبهه النصره بود. گروهک‌هايي که دست‌پرورده ايالات متحده آمريکا و مستخدمين منطقه‌‌اي‌اش هستند و بزرگ‌ترين دشمن خود را سرداراني چون قاسم سليماني مي‌‌دانند. جاي تعجب نيست که رئيس‌جمهور بي‌ادب و گستاخ آمريکا با ارتکاب خطايي راهبردي برخاسته از حماقت و تکبر، بزرگ‌ترين فاتح نبرد عليه تروريسم و افراط‌‌گرايي و صلح‌‌سازترين ژنرال منطقه در چند دهه اخير را ترور مي‌کند و البته اين بار قمار بزرگي کرده است و بداند وعده الهي تخلف‌ناپذير است که حق پيروز است والله غالب علي امره».
‌خطاي عميق محاسبات واشنگتن نسبت به ايران و منطقه
ظريف خطاهاي استراتژيک آمريکا در منطقه را اين‌گونه تحليل کرد: «يکي از مهم‌ترين مشکلاتي که منطقه پيراموني ما گرفتار آن است، برداشت‌هاي غلط و سوء محاسباتي است که عميقا بر معادلات اين منطقه تأثير گذاشته و مي‌گذارد. اينجانب بارها بر اين نکته تأکيد کرده‌ام که اين اختلال شناختي و سوء محاسبات برخاسته از آن، يکي از مزمن‌ترين ريشه‌هاي بحران فعلي منطقه است. ايالات متحده براي چندمين بار نشان داد که چگونه مي‌تواند با سوء محاسبات و برداشت‌هاي غلط از اوضاع داخلي ايران و منطقه، گام‌هاي خطرناکي را در ناامن‌کردن جهان و البته و مآلا کشور خود بردارد. عمق حزن و اندوه ملل منطقه و جهان اسلام و به‌ويژه تشييع مردمي و بي‌سابقه‌اي که ملت‌هاي ايران و عراق از پيکرهاي مطهر سردار شهيد سليماني و هم‌رزمان جاودانه‌‌اش از جمله شهيد ابومهدي المهندس انجام دادند، مهم‌ترين نشانه خطاي عميق برداشت‌ها و محاسبات واشنگتن نسبت به ايران و منطقه است. تنها به اين آمار توجه کنيد که هزينه سياست خارجي ايالات متحده در منطقه غرب آسيا در دوران رئيس‌جمهور فعلي آمريکا با افزايش يک‌تريليون‌دلاري به هشت تريليون دلار رسيده است. اين جدا از خون‌ها و جان‌هاي معصوم بي‌شماري است که با اين سوء محاسبات ريخته و از دست رفته‌‌اند».
‌ شکاف و نبردهاي منطقه‌
وزير امور خارجه کشورمان ادامه داد: «بعيد مي‌دانم بر کسي پوشيده باشد که بسياري از رؤساي جمهور ايالات متحده آمريکا و اين بار ترامپ، براي اهداف کوته‌بينانه سياست داخلي خود، يک منطقه و حتي جهان را به آتش و خون کشيده‌اند. متأسفانه امروز با بزرگ‌ترين دروغ تاريخي روبه‌رو هستيم که ايالات متحده آمريکا با اين همه کشتار و خونريزي، به دنبال خير و صلاح جمعي و صلح و امنيت در جهان و منطقه است. منطقه ما به دليل تجاوزهاي بي‌پايان ايالات متحده آمريکا و درگيري‌هاي چند سال اخير دچار وضعيت جنگ بي‌پايان، افراطي‌گري و خشونت شده است. به دليل نگرش و رفتار ايالات متحده آمريکا و دنباله‌روان آن، جنگ که به عنوان يک استثنا در روابط بين‌الملل شناخته شده، متأسفانه به يک هنجار و قاعده در منطقه تبديل شده است. اين حلقه معيوبي است که بايد توسط کنشگران منطقه و تمامي آنهايي که متعهد به صلح و آرامش هستند شکسته شود. متأسفانه اين اختلال شناختي و سوء محاسبات صرفا به ايالات متحده منحصر نيست و برخي متحدين و همفکران منطقه‌اي آن نيز به دليل وابستگي مطلق به بيگانگان و خريد مشروعيت و امنيت از خارج، همين مسير غلط و فاجعه‌بار را در پيش گرفته‌اند، مسيري که به شکاف‌ها و نبردهايي انجاميده که امروز بيش از هر زمان ديگري قابل مشاهده است: از نبرد هنجارها گرفته تا برخورد راهبردها. تأسف‌بارتر آنکه اين شکاف و نبردهاي در جريان منطقه‌اي، فضاي تنفس را براي نيروهاي شر در داخل و خارج منطقه فراهم كرده است که با سوء استفاده از اين شرايط و از طريق برساختن تهديدهاي جعلي و ناامن‌سازي‌هاي مصنوعي به گسترش حضور نامشروع و غيرقانوني نظامي خود در منطقه بپردازند، که مهم‌ترين بروز آن در درد و رنج بي‌پاياني است که ملت‌هاي مظلوم منطقه از افغانستان تا عراق و سوريه و يمن و ليبي تحمل مي‌‌کنند. وجه ديگر اين سياست‌هاي مخرب و آتش‌افروزانه، فروش صدها ميليارد دلار سلاح‌هاي ويرانگر به منطقه است که معادل يک‌چهارم کل فروش سلاح در جهان است».
‌نزديک‌بودن راه‌حل بحران‌هاي منطقه
محمدجواد ظريف درباره تصريح کرد: «اختلالات و کمبودهايي که امروزه در منطقه شاهد آن هستيم، از قحطي گفت‌وگوي ميان‌منطقه‌اي گرفته تا فقدان تعاملات ساختاري و نهادينه‌شده، همه نشانه‌هاي بارزي از اين واقعيت است که شرايط منطقه رو به بهبود نيست. اين تجميع و تعميق بحران‌ها شايد براي برخي به اين معني باشد که منطقه در يک بن‌بست مفهومي و عملي قرار گرفته است.
به‌عنوان وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران عميقا معتقدم که اگرچه راه‌حل بحران‌هاي کنوني به‌ظاهر دور به نظر مي‌رسد؛ اما در واقع نزديک و در دسترس‌ است. براي اينکه اين دور را نزديک کنيم، علاوه بر اراده سياسي و تجميع توانايي‌هاي منطقه‌اي، نيازمند يک تغيير پارادايمي هستيم؛ تغييري که علاوه بر شجاعت يک تلاش دسته‌جمعي را لازم دارد؛ پارادايمي که امروز بر منطقه ما تحميل شده و دانسته يا ندانسته، از سوی برخي در منطقه باز‌توليد مي‌شود، بر اين اصل قرار گرفته است که سلاح آمريکايي و جنگ، امنيت مي‌آورد. به باور من آنچه در پهنه جغرافيايي غرب آسيا و خليج فارس امنيت آورده و صلح پايدار توليد مي‌کند، ارتقای همبستگي درون‌منطقه‌اي، تفاهم مشترک و روابط مبتني بر همکاري است».
‌ضرورت گفت‌وگو
او همچنين بر ضرورت استفاده از ظرفيت گفت‌وگوي منطقه‌اي تأکيد کرد و گفت: «سنگ بناي هر حرکت معناداري در اين منطقه از فهم متقابل آغاز مي‌‌شود و مفاهمه نيز نيازمند گفت‌وگو است. آنچه امروز منطقه بيش از هر زمان ديگري به آن نيازمند است، يک گفت‌وگوي فراگير و جامع درون‌منطقه‌اي است. اين بناي طرحي است که ايران سال‌ها در چارچوب سازمان ملل متحد به دنبال آن بوده است؛ طرحي که امروز با ابتکار رئيس‌جمهوري محترم ايران به‌عنوان پويش صلح هرمز شناخته مي‌شود. اين ابتکار با در‌نظر‌گرفتن واقعيت‌هاي منطقه و با باور قطعي بر اينکه يک معماري جديد و فراگير به دور از زبان تجاوز و تهديدي که ميراث استعماري براي اين منطقه بوده است، نه‌فقط ممکن؛ بلکه ضروري‌ترين امري است که همگان ‌بايد در اين منطقه به دنبال آن باشيم. اين همان منطق و زباني است که اربابان زر و زور که منافع خود را در جنگ و شکاف مي‌‌بينند، از آن بيزارند و با تمام وجود حتي با ترور به دنبال جلوگيري از آن هستند».
‌مخابره نداي صلح و آرامش از ايران به منطقه
ظريف درباره صلح‌طلب‌بودن مردم ايران يادآور شد: «مسيري که آمريکا براي خود و منطقه در پيش گرفته است، مسير ناامني، جنگ و خونريزي است؛ اما ايران به‌عنوان صدای واحدي که از قلب تک‌تک فرزندان اين مرز‌و‌بوم کهن و پرغرور بر‌مي‌‌خيزد، نداي صلح و آرامش براي منطقه است. اخراج ايالات متحده آمريکا از منطقه غرب آسيا، سرنوشت محتوم استفاده افسار‌گسيخته واشنگتن از ابزارهاي جنگ، تحريم و ترور است. ايالات متحده آمريکا جواب قاطع و حتمي گستاخي خود را در زمان و مکاني که حداکثر درد را احساس کند، خواهد گرفت؛ اما در اينجا مايلم به‌عنوان وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران اين پيام را به منطقه ارسال کنم که تهران همچنان لنگر صلح و امنيت و محور توسعه منطقه‌اي خواهد ماند. جمهوري اسلامي ايران راه‌حل‌گراست و همه کشورهاي منطقه بايد محور راه‌حل در پرونده‌هاي متعدد منطقه‌اي باشند. البته روشن است که در اين مسير همراهي همه همسايگان و گام‌هاي روشن از سوي همگان ضروري است. امنيت با سنگ‌اندازي در حريم همسايه حاصل نمي‌‌شود. باور ما، امنيت براي همه است. اين نقطه مهمي در تاريخ منطقه و جهان است تا ما کشورهاي پيرامون تنگه هرمز، با کنارگذاشتن پارادايم حذف و دشمن‌تراشي بر‌اساس توهم خريد امنيت و توسعه از خارج که حاصلي جز جنگ و نابساماني براي منطقه ما و جهان نداشته است و با پذيرش پارادايم فراگيري و هم‌افزايي منطقه‌اي که تنها روش واقع‌بينانه خروج از تسلسل بحران کنوني است، به سوي آينده‌اي سعادتمند و شکوفا با چشم‌اندازي روشن براي نسل‌هاي آتي برويم و اين تحقق بزرگ‌ترين آرزوي برادر شهيدم سردار قاسم سليماني است».
‌صادرنکردن ويزا و ورشکستگي دولت آمريکا
محمدجواد ظريف در جمع خبرنگاران در حاشيه برگزاري اين مجمع درباره اخبار مربوط به صادرنشدن ويزاي او براي سفر به نيويورک و شرکت در اجلاسي در شوراي امنيت سازمان ملل گفت: «آنچه ما خبر داريم، اين است که وزير خارجه آمريکا در تماس با دبيرکل سازمان ملل متحد گفته است که ما فرصت نداشتيم براي محمدجواد ظريف ويزا صادر کنيم و ويزا صادر نخواهيم کرد و دبيرکل هم در پاسخ گفتند که اين حق ايران است که در اين اجلاس شرکت کند».
او ادامه داد: من تمايل زيادي براي شرکت در اين اجلاس در اين شرايط نداشتم؛ اما اجلاس ويژه شوراي امنيت براي حفاظت از منشور فرصتي بود که جنايات آمريکا را در آن مطرح کنيم. دولتي که به تروريسم دولتي و اقتصادي و به جنايات جنگي و اقتصادي تهديد مي‌کند، خيلي برايش مهم نيست که مفاد موافقت‌نامه مقر سازمان‌ ملل متحد را هم نقض کند؛ اما سؤالي که همه بايد از اين دولت ياغي بپرسند، اين است که از چه چيز مي‌ترسند؟ آيا حضور وزير امور خارجه يک کشور عضو و مؤسس سازمان ملل در شوراي امنيت براي حمايت از منشور ملل متحد و چندجانبه‌گرايي آن‌چنان خطر بزرگي است که نتوانند برایش ويزا صادر کنند. اين نشانه ورشکستگي دولت آمريکا و رژيم ترامپ است و اين ورشکستگي هم به خاطر تحليل‌هاي غلط‌ آنها است».
‌ بی‌ارتباطی نشست شوراي امنيت به شهادت سردار سليماني
ظريف در پاسخ به اينکه آيا نشست شوراي امنيت درباره ترور سردار سليماني بوده است، تصريح کرد: «نشست شوراي امنيت درباره ترور سردار سليماني نيست. اين نشست از مدت‌ها قبل به پيشنهاد معاون نخست‌وزير و وزير خارجه ويتنام که در ژانويه رياست دوره‌اي شوراي امنيت را دارند و در سال جاری که هفتادوپنجمين سال تصويب منشور سازمان ملل است، در نامه‌اي به بنده خواسته بودند از سوي ايران براي بررسي روش‌هاي تقويت منشور ملل متحد و چند‌جانبه‌گرايي حضور پيدا کنم. توافق براي حضور بنده در اين نشست از مدت‌ها قبل بوده است؛ اما آمريکايي‌ها سعي دارند اين تصور را ايجاد کنند که اين نشست بعد از ترور شهيد سليماني درخواست شده و آنها فرصت صدور ويزا ندارند؛ اما چندين هفته قبل درخواست ويزا رفته است و حتما فرصت کافي داشتند. آنچه وزير خارجه آمريکا مثل هميشه به دروغ بيان کرده است که فرصت نداشتيم، به خاطر وحشت‌ آنها از اين است که کسي بيايد و در سازمان ملل واقعيات را براي مردم آمريکا بگويد. البته آنها اشتباه مي‌کنند که فکر مي‌کنند دنيا در نيويورک خلاصه مي‌شود. شما از تهران هم مي‌توانيد با مردم آمريکا صحبت کنيد و خواهيم کرد».
‌حمايت اروپايي‌ها از مواضع آمريکا
وزير امور خارجه کشورمان درباره حمايت اروپا از مواضع آمريکا تصريح کرد: «اشتباه اروپايي‌ها اين است که خيال مي‌کنند با حرف‌زدن در راستای منويات آمريکا، باعث راضي‌شدن آمريکا مي‌شوند؛ اما فراموش کرده‌اند اين کار فقط آنها را جري‌تر کرده است. با وجود حرف‌هاي نارواي اروپايي‌ها، پمپئو اعلام کرد اروپايي‌ها از ما حمايت نمي‌کنند».
‌ابعاد خروج آمريکا از عراق
ظريف درباره اعلام شروع خروج آمريکا از عراق خاطرنشان کرد: «آمريکا يک خطا در سه بعد کرده است. حاکميت و تماميت ارضي عراق و قراردادي را که بر اساس آن در عراق بوده، نقض کرده است. عراقي‌ها در اجراي آن قرارداد به آمريکايي‌ها گفته‌اند از عراق خارج شوند. دوم اينکه احساسات مردم منطقه را با اين کار جريحه‌دار کرده است و ديديد که علاوه بر عراق و ايران، در کشورهاي ديگر مردم با چه عصبانيتي درباره آمريکا صحبت مي‌کنند و حتما اين هم واکنش‌هايي دربر خواهد داشت. سوم اينکه يک فرمانده بزرگ نظامي ما را شهيد کرده است و اين کار هم بي‌پاسخ نخواهد بود و حتما آثار اين اقدام وحشيانه آمريکا ابعاد مختلفي دارد و خروج‌شان از منطقه شروع کار است و آمريکا حتما از منطقه ما خارج خواهد شد؛ اما به دلیل حمله به يک فرمانده بزرگ ايراني و نقض حاکميت ما، پاسخ مناسب در زمان و به شکلي که ما تصميم مي‌گيريم، انجام مي‌شود. ما در هيجان کار آمريکا قرار نمي‌گيريم. تصميمات ايران همواره خردمندانه و منطقي بوده، اما اقدام به افزايش تنش در اين منطقه از سوی آمريکا انجام شده و آنها مسئول آن خواهند بود.
متحدان منطقه‌اي آمريکا بايد تصميم بگيرند که آمريکا به خاطر عقده‌هاي شخصي و منافع سياسي داخلي دو، سه نفر، امنيت همه را به خطر انداخته است و آيا هنوز مي‌خواهند امنيت خود را وامدار آمريکا باشند يا با همسايگان خود شريک باشند؟ ما آمادگي اين شراکت را داريم. آنها هستند که بايد تصميم بگيرند».
‌به‌ خطر افتادن متحدان منطقه‌اي آمريکا
در ادامه اين نشست، محمدجواد ظريف در پاسخ به پرسشی اظهار کرد: «ما چند مشکل در اين منطقه داريم؛ مشکل شناختي از داخل منطقه و مشکل شناختي خارج از منطقه. ديديم که ترامپ با اقدام اخير خود، مشاوران غلطي دارد. معلوم است کساني که به ترامپ مشاوره داده‌اند و به اين گرداب هولناک دعوتش کرده‌اند، نه منافع خودشان را شناخته‌اند و نه از منطقه شناخت دارند.
‌توييت آقاي پمپئو را که تصوير هفت، هشت نفر را در عراق نشان داد و گفت مردم عراق پس از شهادت سردار سليماني و المهندس به رقص و پايکوبي پرداختند، ديديد و اين نتيجه فهم نادرست او از منطقه است. در منطقه ما، اين فهم نادرست وجود دارد که برخي فکر مي‌کنند امنيت خريدني است، اما اين سلاح است که خريدني است نه امنيت. آنها دلخوش هستند که پولي از منطقه بدوشند. امروز هيچ‌کس به اندازه آمريکا نمي‌داند با اين اقدامش بيش از همه منطقه و متحدانش در منطقه را به خطر انداخته است، اما آيا با متحدانش قبل از اقدام به ترور مشورت کرد؛ قبل از آنکه حيات آنها را به خطر اندازد؟ و اگر دوستان ما در منطقه به اين سؤال فکر نکنند، خواهند ديد که در ايده با مشکلات فراواني رو‌به‌رو مي‌شوند. با حضور آمريکا، نه مشکل فلسطين حل شده و نه مشکل منطقه؛ فقط صدها ميليارد دلار پول ما به جيب غربي‌ها و آمريکايي‌ها رفته است». ‌اقدامات و همکاري‌هاي اطمينان‌ساز منطقه‌اي وزير امور خارجه کشورمان در ادامه به ارائه راه‌حل براي مشکل امنيت منطقه و رفع نگراني کشورهاي همسايه پرداخت و افزود: «ما تجربه خوبي در جهان داريم و اروپا هم در جنگ؛ البته اروپا مزاحمي مثل آمريکا و رژيم صهيونيستي نداشت، اما ما در اين منطقه تمدنی کهن داريم، چطور مي‌توانيم اجازه دهيم اين گفت‌وگو بين ما ايجاد نشود؟ راه‌حل ما اين است که کشورها ابتدا تعدادي از اصول مشترک را بپذيرند، از راحت‌ترين آنها مثل احترام به حاکميت و تماميت ارضي و... طبق منشور سازمان ملل. در ادامه پيمان عدم تجاوز و مداخله در مسائل و امور يکديگر را باهم ببنديم. اين مسئله چندان نياز به فکرکردن زياد ندارد. اگر کشورها آماده باشند، در چند محور مي‌توان آن را انجام داد، به شرطي که کشورهاي منطقه صلح و امنيت بخواهند نه اينکه امنيت خود را در حمايت آمريکا ببينند. ما مي‌توانيم اقدامات و همکاري‌هاي اطمينان‌ساز در زمينه‌هاي مختلف داشته باشيم. الان بيشترين ميزان سنگين‌شدن آب خليج‌فارس را به دليل استفاده از آب‌شيرين‌کن‌ها در منطقه داريم، اين روند حيات کشورها را تحت تأثير قرار داده است. همچنين اطراف خليج‌فارس نيروگاه‌هاي هسته‌اي در حال ساخت است و ايمني هسته‌اي از اولويت‌هاست يا در توريسم و همکاري‌هاي اقتصادي، خلع سلاح منطقه‌اي و بازديد از مراکز نظامي يکديگر و حتي در زمينه پروژه‌هاي هسته‌اي و غني‌سازي مشترک. معتقدم موضوعاتي که به ظاهر مسائل جداکننده هستند، در يک چارچوب مطلوب مي‌توانند مسائل پيونددهنده باشند، به شرطي که بپذيريم آمريکا قادر نيست براي اين منطقه امنيت بياورد». ‌روز حادثه يا روز ماجرا رئيس دستگاه ديپلماسي ايران در پايان گفت: «نمي‌گويم کشورهاي منطقه بروند با آمريکا بجنگند، اما براي امنيت خودشان، همسايگانشان را فداي آمريکا نکنند. خواهيد ديد آمريکايي‌ها روز ماجرا اعلام مي‌کنند که ما کاري نداريم. اين وضعيت روز حادثه است. ما در منطقه خيلي امکانات مشترک داريم و امروز روزش است. حضور آمريکا در منطقه به شماره افتاده است. باور ديني من اين است که خون سردار باعث خروج آمريکا از منطقه مي‌شود؛ پس روي اسب باخته شرط‌بندي نکنيد. آغوش ما براي منطقه باز است و ما هيچ طمعي به منطقه نداريم؛ تنها طمع ما در منطقه اين است که صلح و ثبات داشته باشيم. ما هيچ اختلاف ارضي و مشکلي با کسي نداريم و جغرافيا و مردم خوبي داريم. ديروز ديديد سيل جمعيت تشييع‌کننده را؛ بعيد مي‌دانم ترامپ در عمرش اين جمعيت را ديده باشد و حتما از جمعيت مراسم تحليفش که فکر مي‌کرد بيشترين جمعيتي بوده است که تاکنون ديده، بيشتر بود. اين جمعيت را شما در عراق، هند، روسيه، الجزاير، لبنان، افغانستان و پاکستان هم ديديد. آنها بايد بفهمند آنچه به آنها درباره ايران و منطقه گفته بودند، دروغ بود و دوستان منطقه‌اي ما هم اين رويداد را ديدند. تنها راه برقراري امنيت، کار با يکديگر است. اگر منتظر آمريکا شويم، بايد چند نسل ديگر در اين منطقه جنگ را تحمل کنيم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.