نظاميان ترکيه وارد ليبي شدند
آتش جنگ در شمال آفريقا
کمتر از يک هفته پس از چراغ سبز پارلمان ترکيه، رجب طيب اردوغان، رئيسجمهور اين کشور، از آغاز اعزام واحدهاي نظامي ارتش ترکيه به ليبي خبر داد؛ تحولي که ميتواند اوضاع کشور آشوبزده ليبي پس از فروپاشي حکومت معمر قذافي در سال 2011 را پيچيدهتر از قبل کند. پيش از اعزام نظاميان ترکيه هم تعدادي از مقامهاي اطلاعاتي اين کشور و بخشي از شبهنظاميان حمايتشده از سوی ترکيه که در سوريه با دولت بشار اسد ميجنگند، به ليبي اعزام شدند. اعزام نظاميان ترکيه به ليبي به درخواست دولت وفاق ملي اين کشور انجام میشود که براي کنترل کامل بر ليبي با شبهنظاميان وفادار به ژنرال خليفه حفتر در جنگ هستند. خليفه حفتر و حاميانش بخشهاي بزرگي از شرق، مرکز و غرب ليبي را تحت کنترل خود دارد که از سوي فرانسه، روسيه، عربستان، مصر و امارات متحده عربي حمايت ميشود و دولت وفاق ملي به رهبري فائز السراج که از طرف سازمان ملل متحد به رسميت شناخته شده، طرابلس، پايتخت اين کشور و بخشهايي از جنوب و شمال را در اختيار دارد. رئيسجمهور ترکيه مشخص نکرد که قصد دارد در مجموع چه تعداد سرباز به ليبي اعزام کند. اردوغان در گفتوگو با شبکه «سيانان ترک» تصريح کرد که قرار است يک ژنرال بلندپايه ارتش ترکيه نيز به ليبي فرستاده شود و اين مقام نظامي با استقرار در «مرکز عمليات ترکيه» در ليبي مسئوليت هماهنگسازي وظايف نيروهاي ترکيه در اين کشور را برعهده خواهد داشت. به گفته اردوغان وظيفه اصلي نظاميان ترکيه در ليبي «هماهنگي و آموزش» است و «درصورتيکه لازم باشد، در آينده عمليات نظامي نيز به مسئوليتهاي نيروهاي ترکيه در اين کشور افزوده خواهد شد». هدف رئيسجمهوري ترکيه اين است که با اعزام نيروهاي اطلاعاتي و نظاميان ارتش اين کشور به ليبي از دولت فائز السراج حمايت کند و علاوه بر آن تسلط بيشتري بر ميادين نفتي و گازي در بستر درياي مديترانه و در نزديکي سواحل ليبي داشته باشد. در هفتههاي پاياني سال 2019، ترکيه و ليبي دو توافقنامه بحثبرانگيز را به امضا رسانده بودند که ازجمله همکاريهاي نظامي دو کشور را شامل ميشد. اعطاي مجوز به ترکيه براي انجام عمليات اکتشاف در حريم دريايي ليبي در مديترانه و بهرهبرداري از منابع انرژي آن نيز ازجمله اين توافقها بود. اعزام فوري سربازان ارتش ترکيه به ليبي در حالي اجرا ميشود که نگرانيها و هشدارهاي متعددي در روزهاي اخير دراينباره مطرح شده است. آنتونيو گوترش، دبيرکل سازمان ملل، درباره عمليات نظامي ترکيه در ليبي هشدار داده و گفته بود که «هرگونه حمايت خارجي از طرفهاي درگير در ليبي باعث تشديد نزاع ميشود و تلاشها براي يافتن راهحل صلحآميز را پيچيدهتر ميكند». دونالد ترامپ، رئيسجمهور ايالات متحده، هم در واکنش به تصميم ترکيه براي اعزام نيرو به ليبي، در تماس تلفني با رجب طيب اردوغان با اين اقدام مخالفت کرد. مصر هم اقدام ترکيه را «تهديدي عليه امنيت ملي» خود دانسته و هشدار داده که «اجازه نخواهيم داد تا تلاشها براي اعمال کنترل کشوري خارجي بر ليبي در همسايگي ما نتيجهبخش شود». اسرائيل، يونان و قبرس هم که بهتازگي توافقي براي اکتشاف و بهرهبرداري از منابع انرژي در شرق درياي مديترانه امضا کردهاند، در بيانيهاي مشترک هشدار دادهاند که اعزام نظاميان ترکيه به ليبي «ثبات منطقه را به خطر خواهد انداخت و نيز نقض تحريمهاي تسليحاتي ليبي است که سازمان ملل با هدف جلوگيري از تشديد خشونتها در ليبي اعمال کرده است». پس از کشتهشدن معمر قذافي در سال 2011 و در پي اعتراضات ضدحکومتي در ليبي، اين کشور فاقد دولتي بوده که بر تمام خاک اين کشور واقع در شمال آفريقا کنترل داشته باشد و از سال 2014 نيز رقابت در شرق و غرب ليبي براي اعمال حاکميت کامل بر اين کشور باعث شده تا ليبي عملا به دو بخش تقسيم شود و با وجود اينکه فائز السراج بهعنوان دولت قانوني مورد حمايت سازمان ملل بر پايتخت ليبي کنترل دارد؛ اما مناطق شرقي ليبي که چاههاي نفتي اين کشور در آن مناطق واقع است، تحت کنترل نظاميان وفادار به خليفه حفتر قرار دارد. در روزهاي اخير و پس از رأي مثبت پارلمان ترکيه به اعزام نظاميان اين کشور در حمايت از دولت وفاق ملي ليبي، خليفه حفتر از تمام شبهنظاميان تحت فرمان خود خواست تا براي جنگي بزرگ آمده شوند». ما اين چالش را با آغوش باز ميپذيريم و اعلام جهاد ميکنيم. تمام مردم ليبي براي دفاع از کشور عليه بيگانه بايد متحد شوند». ساعاتي پس از اين هشدار حفتر، شبهنظاميان تحت فرمان او با حمله به يک آکادمي نظامي در طرابلس، پايتخت ليبي، دستکم 33 نفر را کشتند تا زنگ خطر را براي حضور ترکيه در اين کشور و بالاگرفتن آتش درگيري در ليبي به صدا درآورند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.