اخراج نیروهای آمریکایی از عراق نیازی به تصویب قانون ندارد
خروج یا جدال در باتلاق عراق
قطعنامه روز یکشنبه پارلمان عراق، دولت این کشور را ملزم به اخراج نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا از این کشور کرده اما آنطور که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا به این تصمیم واکنش نشان داده گویا باید در انتظار تنشهای بیشتری به ویژه میان سیاستمداران عراقی و دولت آمریکا بود. ترامپ، پس از اعلام تصمیم پارلمان عراق برای اخراج نیروهای آمریکایی از این کشور، حین بازگشت از فلوریدا به واشنگتن در این باره گفت: ما پایگاه هوایی فوقالعاده مجهزی در عراق داریم که میلیاردها دلار برای ساخت آن هزینه شده است. ما از عراق خارج نمیشویم مگر آنکه عراقیها هزینههای اینچنینی ما را بازگردانند. این صحبتهای ترامپ به نظر میرسد درباره پایگاه عینالاسد باشد که در دوره صدام در عراق ساخته شد و بعد از آن گسترش یافت. تصمیم پارلمان عراق برای خروج نیروهای ائتلاف ضدداعش پس از آن اتخاذ شد که پهپادهای آمریکایی، گروهی از فرماندهان ایرانی و حشد الشعبی را در اطراف فرودگاه بغداد هدف موشکهای خود قرار دادند. نیروهای آمریکایی سال 2003 برای سرنگونی رژیم صدام وارد خاک عراق شدند. چهار سال بعد در اواخر سال 2007 با پایان جنگ عراق، روند خروج آمریکاییها از این کشور آغاز و در سال 2011 تکمیل شد. این خروج براساس توافق دولت بوش و دولت وقت عراق صورت گرفت که در عمل و به صورت رسمی به حضور نیروهای آمریکایی در عراق خاتمه داد و تسهیلات قانونی حضور این نیروها در عراق را متوقف کرد. پس از آن اما ائتلاف 81عضوی ضدداعش، مأموریت خود را از ژوئن 2014 در حالی آغاز کرد که خلافت خودخوانده داعش بخشهای گستردهای از این کشور و سوریه را اشغال و اقلیت ایزدی عراق را قتل عام کرده بود. بسیاری از تحلیلگران معتقدند براساس توافق دو کشور آمریکا و عراق، برای خروج نیروهای آمریکایی باید یک سال فرصت تعیین شود اما با نگاهی به توافق بازگشت نیروهای آمریکایی به عراق در سال 2014 میتوان دریافت که خروج این نیروها نه تنها نیاز به چنین فرصتی ندارد بلکه تنها به صرف دستور یک مقام اجرائی لازمالاجراست. خلاف سایر توافقهای استقرار نیروهای آمریکایی که به قبل از سال 2008 برمیگردند، استقرار فعلی نیروهای آمریکایی در عراق براساس توافق استقرار قوایی که به تصویب مجلس این کشور رسیده باشد، صورت نگرفته بلکه حضور فعلی نظامیان آمریکایی و نیروهای ائتلاف در عراق بر اساس توافقی در سال 2014 است که از نظر حقوقی رسمیت چندانی ندارد و در نهایت با موافقتی مشابه تصمیم روز یکشنبه پارلمان عراق عملی شده است. به گفته کارشناسان، حضور فعلی نیروهای ائتلاف در عراق با تبادل چند نامه در سطح مقامات دو کشور محقق شده و بنابراین با یک حرکت خودکار به صورت کاملا حقوقی میتوان از پنج هزار سرباز آمریکایی که اکنون در عراق هستند خواست تا این کشور را ترک کنند و این دقیقا همان کاری است که دستگاه قانونگذاری عراق کرده است. به این ترتیب اگر نخستوزیر عراق دعوت خود از نیروهای آمریکایی را پس بگیرد، آنها مجبورند خاک این کشور را ترک کنند مگر اینکه بخواهند تحت عنوان اشغالگر و به صورت غیرقانونی به حضور خود ادامه دهند. با شکست داعش، پس از سال 2017 نیروهای ائتلاف بیشتر به عنوان مشاور و مربی نظامی در عراق فعالیت کردهاند اما روز یکشنبه همزمان با برگزاری جلسه فوقالعاده مجلس عراق این نیروها اعلام کردند که مجبور به توقف فعالیتهای آموزشی و تمرکز صرف بر تأمین امنیت نیروهای خودی شدهاند. با تصمیم مجلس عراق حالا عادل عبدالمهدی هرچند نخستوزیر موقت عراق است، اما باید ابتدا این طرح را در کابینه به تصویب برساند و سپس چارچوب زمانی خروج نیروهای خارجی از عراق را تهیه كند و برای تصویب نهایی به پارلمان ارائه دهد. با توجه به ناآرامیهای سیاسی در عراق و تلاش برای انتخاب نخستوزیر جدید، بعید به نظر میرسد فردی در کابینه حاضر باشد با این قطعنامه مخالفت کند چراکه ممکن است آینده سیاسی خود را از دست بدهد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند تهیه این زمانبندی توسط دولت نصفهونیمه عراق به طول میانجامد اما در سال جاری میلادی تعیین تکلیف میشود. به این ترتیب میتوان گفت اساسا نیازی به طرح این موضوع در پارلمان نبود اما نمایندگان مجلس عراق با تصویب چنین قطعنامهای به نخستوزیر موقت این اختیار را دادند تا درباره خروج نیروهای خارجی از این کشور برنامهریزی کند. اخراج نیروهای آمریکایی از عراق نیازی به تعیین قانون از سوی پارلمان ندارد چراکه حضور آنها در این کشور به موجب قانون نبوده است. حالا که عراق به صراحت به طرف آمریکایی اعلام کرده تمایلی به حضور نیروهای آن در کشورش ندارد ترامپ باید تصمیم مهمی بگیرد: پس از این همه سال بدون دستیابی به اهدافش از باتلاق عراق بیرون برود یا اینکه به عنوان نیروی اشغالگر در این کشور بماند و با پیامدهای اشغالگری مواجه شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.