تماسها و گفتوگوهاي مقامات منطقه با ظريف
در انتظار تصميم ايران
شرق: بعد از ترور سپهبد سليماني، فرمانده نيروهاي قدس سپاه پاسداران، حالا کشورهاي منطقه و بلکه بسياري در ديگر نقاط دنيا در انتظار و تلاش براي فهميدن «زمان و مکان مناسبي» هستند که ايران براي واکنش خود وعده داده است. وزير خارجه ايران روزهاي شلوغي را ميگذراند و تماسها و ديدارهاي او دراينباره احتمالا بيشتر نيز خواهد شد. محمدجواد ظريف که در دوران فرماندهي سردار سليماني بر نيروهاي قدس سپاه پاسداران خود را در کنار او ميخواند و مواضع مشابهي هم از طرف او در قبال خودش دريافت ميکرد، حالا در تماسهاي منطقهاي در دوران پس از او مشغول گفتوگو با مقاماتي است که نگران منتظر تصميم ايران و نيز در تلاش براي تأثيرگذاري بر آن هستند. برجستهترين اين گفتوگوها، در سفر همتاي قطري ظريف به تهران انجام شد. شيخ محمد عبدالرحمن آلثاني، معاون نخستوزير و وزير امور خارجه قطر، ديروز راهي تهران شد. قطر از جمله کشورهايي بود که در واکنش به خبر ترور سپهبد سليماني، موضعي حاکي از نگراني گرفت و از تمامي طرفها خواست خویشتنداری کنند. قطر همچنين درباره خشونتهاي ادامهدار در عراق که ممکن است به نتايج ناگواري منجر شود، هشدار داده بود. قطر، البته ميزبان پايگاههاي نظامي آمريکا نيز هست و اين موضوع، حتما در سفر فوري وزير خارجه اين کشور به ايران در نظر گرفته شده است. وزير خارجه قطر، در اين سفر در دو نوبت با محمدجواد ظريف ديدار و گفتوگو کرد. اين دو گفتوگو در اين سفر، نشانه ديگري از اين احتمال است که همتاي قطري ظريف براي پيگيري، اطلاع و رايزني با ظريف درباره احتمالات پيشروي منطقه در روزهاي پس از ترور سليماني به منطقه آمده است و بعيد نيست در فاصله اين دو سفر، او مشغول تماس و هماهنگي با ديگر کشورهاي منطقه درباره مواضع ايران و انتقال پيام بين دو طرف بوده است. اداره کل اطلاعرساني و امور سخنگوي وزارت خارجه، ديدار دوم را «خصوصي» توصيف کرده بود. ظريف: حضور نيروهاي خارجي باعث افزايش تنش در منطقه است در ديدار با همتاي قطري، وزير امور خارجه ايران با تروريستيخواندن اقدام آمريکا، رژيم آمريکا را مسئول عواقب و پيامدهاي آن خواند و تأکيد کرد حضور و دخالت نيروهاي خارجي و فرامنطقهاي باعث بيثباتي، ناامني و افزايش تنش در منطقه است. ظريف افزود: «جمهوري اسلامي ايران خواهان تنش در منطقه نيست و حضور و دخالت نيروهاي خارجي و فرامنطقهاي باعث بيثباتي، ناامني و افزايش تنش در منطقه حساس ماست». وزير امور خارجه قطر شرايط تنشزاي جاري در منطقه پس از تحولات روز گذشته را حساس و نگرانکننده توصيف و اظهار کرد بايد راهحلي مسالمتآميز براي کاهش اين تنشها و بازگشت آرامش به منطقه پيدا کرد. گفتوگو با ظريف، از گوترش تا حکیم محمدعلی الحکیم، وزیر خارجه عراق، شب گذشته در گفتوگویی تلفنی با ظریف ضمن تسلیت شهادت سردار حاج قاسم سلیمانی، درباره آخرین تحولات منطقه و عراق تبادلنظر کرد. در این گفتوگو ظریف ضمن تأکید بر تروریستیبودن اقدام نظامیان آمریکا در بهشهادترساندن سردار سلیمانی و ابومهدی المهندس و همراهانشان بر لزوم احترام به استقلال و تمامیت ارضی عراق تأکید کرد. آثار و پیامدهای اقدام تروریستی اخیر آمریکا نیز مورد گفتوگو و تبادلنظر دو وزیر خارجه قرار گرفت. ديروز سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه هم در تماس تلفني با همتاي ايراني خود ضمن بررسي آخرين تحولات منطقهاي و بينالمللي پس از ترور سردار سليماني، شهادت فرمانده سپاه قدس را تسليت گفت. وزير امور خارجه پيشتر با آنتونيو گوترش دبيرکل سازمان ملل درباره اقدام آمريکا در ترور سپهبد قاسم سليماني بهصورت تلفني گفتوگو کرده بود. همچنين وانگ يي، وزير امور خارجه جمهوري خلق چين، سراجالدين مهرالدين، وزير امور خارجه تاجيکستان و المار محمدياراف، وزير خارجه جمهوری آذربايجان شنبه در گفتوگوهاي تلفني آخرين وضعيت مناسبات دوجانبه، تحولات منطقهاي و بينالمللي بهويژه پس از ترور سپهبد سليماني را بررسي کردند. عبدالله عبدالله، رئيس اجرائي دولت افغانستان نيز در تماس تلفني، شهادت سردار سليماني را به وزير امور خارجه، دولت و ملت ايران و خانواده ايشان تسليت گفت. مولود چاووشاوغلو، وزير امور خارجه ترکيه نيز در تماس تلفني با ظريف، شهادت سردار سليماني را به دولت و ملت ايران تسليت گفت. همچنين هشام شرف عبدالله، وزير خارجه دولت نجات ملي يمن در پيامي به ظريف شهادت سردار سليماني توسط نيروهاي آمريکايي در بغداد را تسليت گفت. او خاطرنشان کرد که دولت نجات ملي يمن اين اقدام آمريکا را محکوم ميکند و آن را نقض قوانين بينالمللي و دخالت آشکار در امور داخلي ديگر کشورها ميداند و اين امر باعث ايجاد بيثباتي در منطقه و جهان ميشود. توقع روحاني از کشورهاي منطقه احمد بن عبدالرحمن آلثاني، در اين سفر ديداري نيز با حسن روحاني، رئيسجمهوری ايران، داشت. پايگاه اطلاعرساني رئيسجمهوری گزارش داد در اين ديدار روحاني گفت: «شهادت سردار سپهبد حاج قاسم سليماني، مردم ما را قويتر و مصممتر از هميشه کرده است و مسئوليت تمام پيامدهاي اين اقدام تروريستي در منطقه برعهده آمريکا خواهد بود و در اين زمينه هزينه سنگيني را پرداخت خواهد کرد». روحاني بر ضرورت رايزني و هماهنگيهاي بيشتر دو کشور در شرايط کنوني تأکيد کرد و گفت: «آمريکاييها متأسفانه وارد مسير جديدي شدهاند که ميتواند براي منطقه بسيار خطرناک باشد؛ بنابراین در چنين شرايطي رايزني و هماهنگي نزديکتر بين کشورهاي دوست ضروري است». رئيسجمهوری همچنين تأکيد کرد: «در شرايط کنوني از کشورهاي دوست و همسايه توقع داريم که با لحن صريح، آمريکا را در اين جنايت محکوم کنند؛ چراکه آمريکا يک فرمانده بزرگ نيروهاي مسلح ايران را در کشور ديگري با جنايتبارترين شکل به شهادت رسانده است. اميدوارم همه با صداي واحد تروريسم دولتي را محکوم کنيم و کشورهاي منطقه وحدت، انسجام و تفاهمات خود را بيشتر از گذشته تقويت کنند». اين موضعگيري در آستانه اتفاق ناشناختهاي که در راه است، پيام مهمي براي کشورهاي منطقه دارد. روحاني اضافه کرد: «اقدام اخير آمريکا هم توهين به مردم عراق و نقض حاکميت ملي عراق بود و هم سردار بزرگي را که مورد احترام همه ايرانيان و منطقه بود، به شهادت رساند». وزير خارجه قطر: در تاريخ هيچگاه آسيبي از ايران به ما نرسيده است وزير خارجه قطر در اين ديدار تلاش کرد بر حسن روابط دوحه با تهران تأکيد کند. او بر تعميق و گسترش هرچه بيشتر روابط تهران- دوحه تأکيد کرد و گفت: «قطر اهتمام فراواني به گسترش روابط با ايران دارد و جمهوري اسلامي ايران را کشور همسايه و برادر خود ميداند و مصمم هستيم مناسبات و همکاريهاي خود را با تهران بيشازپيش توسعه دهيم». وزير خارجه قطر با قدرداني از موضع و حمايت تهران از دوحه گفت: «قطر هرگز حمايت و کمکهاي ايران را در شرايط بسيار سختي که در آن قرار گرفته بوديم، فراموش نخواهد کرد و خود را در کنار ايران ميدانيم». او با بيان اينکه قطر درد و ناراحتي عميقي را که ملت و دولت ايران در شرايط کنوني از اين حادثه تحمل ميکنند، درک ميکند و به مردم ايران تسليت ميگوييم، گفت: «بههيچعنوان پيشبيني نميکرديم که چنين اتفاقي بيفتد و چنين تصميمي روزي گرفته شود. اينگونه اقدامات سابقه نداشته است و از اين نظر بسيار ناراحت و نگران هستيم». وزير خارجه قطر خاطرنشان کرد: «در طول تاريخ هيچ آسيب و ضرري از ايران متوجه قطر نبوده است؛ درحاليکه با آنهايي که وجوه مشترک زيادي داريم، دچار مشکل و مزاحمت شدهايم». اين موضعگيري، احتمالا کنايه وزير قطري به روابط اين کشور با عربستان سعودي، بهعنوان رقيب اصلي ايران و متحد بزرگ ايالات متحده در منطقه است که با تحريم، محاصره اقتصادي و درگيريهاي سياسي همراه بوده است. تماس روحاني با اردوغان از سوي ديگر، معاون دفتر رئيسجمهوری از گفتوگوي روحاني با وزير امور خارجه قطر و رئيسجمهوری ترکيه خبر داد. عليرضا معزي در توييتر نوشت: «رئيسجمهوری بعدازظهر دو گفتوگوي مهم داشت. ابتدا وزير امور خارجه و فرستاده ويژه امير قطر با رئيسجمهوری ديدار کرد و بلافاصله اردوغان نيز با ايشان گفتوگوي تلفني داشت».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.