درباره آخرین نمایش علیاصغر دشتی
زیراکس گذشته در آینده
پژند سلیمانی
اینکه از دل یک کارگاه بشود یک اجرای درست و حسابی درآورد، آن هم از آن اجراهایی که قابل مقایسه با باقی آثار کارگردان باشد، کاری معمول نیست که بتوان نادیدهاش گرفت. اجرای زیراکس درست مانند یک قصه است. یک داستان بلند که ما نتیجه تمام آنچه در پشت پرده گذشته است را روی صحنه میبینیم. سروکله زدنها و ساختنهاش را فقط حدس میزنیم.
یک گروه جوان از گروههای دوره پیشرفته خانه بینالملل بامداد به مدیریت پریسا بختآور، پس از گذراندن چندین دوره وارد مرحلهای میشوند که میتوانند اجرای کارگاهی را روی صحنه ببرند. البته به سادگی نباید از این فعل غریب و همیشه همراه «توانستن» گذشت. چراکه بازیگری مجموع چندین توانایی است. تواناییهای بیرونی و درونی؛ حس و بدن و بیان. این سه اگر نتوانند درست با هم جفت و جور شوند، بازیگر در یکی از اینها لنگ میزند و نمیتواند آنطور که باید نقش را ارائه دهد. وقتی بازیگرانی انتخاب میشوند برای یک اجرای کارگاهی یعنی یا بازیگران حرفهای هستند یا تازهکارهایی که بر این سه مسلط شدهاند و آمادهاند برای اجرا. اصغر دشتی که در تئاتر برای اجراهای خاص و متفاوتش نامآشناست و سالها در این حوزه فعالیت کرده و صحنه را میشناسد، در سمت کارگردان رهبری این گروه را بر عهده گرفته و آنها را در یک سال برای اجرای متنی نوشته محمدرضا مرزوقی به نام «زیراکس» آماده کرده است. زیراکس داستان یک لوپ دائمی است که برای هر معلول یک علتی میتراشد و آن را در دل یک خاطره میگنجاند، روایت میکند و به تصویر میکشد. تکرار این یافتن علت و دیدن معلول به گونهای پیش میرود که مخاطب در تمامی لحظات نمایش به دنبال نشانههای علت و معلولها میگردد. معلول میتواند یک کنش باشد یا یک واکنش مشابه آنچه پیشتر بر شخصیت گذشته و حالا از شخصیت سر زده. زیراکس نمایشی است از یک رفت و برگشت دائم در گذشته و آینده. یک بازی به غایت جدی برای فرورفتن در تاریکترین نقاط روح شخصیتها. این بازی تا انتهای اجرا ادامه مییابد. گاه گذشته پیش از آینده روایت میشود و گاه برعکس. مهم نقاط اشتراک و تشابهات اتفاقات در زمانهای متفاوت است. تشابهاتی که در ضمیر ناخودآگاه شخصیت از آنچه تجربه کرده و دیده، زیراکس شده و حالا به تمام وجوه او رخنه کرده و از او سر میزند. این تشابهات گاهی به صورت فیزیکی در تکرار یک رفتار و گاهی فقط از طریق دیالوگهای مشابه دیده میشوند و به گوش میرسند. سیاهچاله و شبهای کویری، بهانهای میشوند برای بازگشت شخصیتها به خود، جستوجو و یافتن خویش، خویشتن خویش، درونیترین لایههای ذهن. ناخودآگاهی که مسموم گذشته است و اگر به خیر گذشته باشد، وامدار کودکی. زیراکس از یک جماعت رنگارنگ شروع و به یک جماعت یکرنگ ختم ميشود. جماعتی که به دنبال خود راه افتادهاند در دل شبهای کویر و حالا با یک تکامل یکرنگ از آنچه بر ایشان گذشته است به زندگی خود باز میگردند. چیزی که مخاطب را درگیر خود میکند همین است. جستوجوی خویش در تمامی اپیزودها، صحنهها و شخصیتها. بازیگران فارغالتحصیل بینالملل بامداد با تواناییهایی که در چهار دوره مختلف مؤسسه در سالیان گذشته کسب کردهاند و در دستان کاربلد اصغر دشتی، توانستهاند اجرائی را روی صحنه ببرند که بتوان آن را اجرائی حرفهای دانست، به آن اندیشید و از آن لذت برد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.