|

روايت زندگي و کارنامه شهيد قاسم سليماني در خاورميانه

سردار جنگ‌هاي نامنظم

علي ايوبي: «سپهبد شهيد قاسم سليماني»؛ اين عنوان جديد سرداري است که از شروع جنگ ايران و عراق در سال 1359 تا سيزدهم دي 1398، پوتين به پا داشت و از مرزهاي ايران دفاع کرد. در مقدمه کتاب «روزي روزگاري قاسم سليماني» درباره روزگار او در دوران دفاع مقدس اين‌گونه آمده است: «اواخر سال 1360، وقتي محسن رضايي، فرمانده کل سپاه، حکم فرماندهي تيپ ثارالله را به قاسم سليماني داد و محمود اشجع، فرمانده وقت سپاه منطقه 6 کشوري، با اين انتصاب مخالفت کرد، شايد هيچ‌کدام نمي‌دانستند اين جوان 23ساله با نبوغ نظامي تحسين‌برانگيزش، سال‌ها بعد شخصيتي فراملي خواهد شد و افسران CIA از وي به عنوان قوي‌ترين مأمور مخفي خاورميانه ياد خواهند کرد...». 20 اسفند 1335، حسن سليماني، از روستاييان «قنات‌ملک» در شهرستان «رابر» استان کرمان، صاحب پسري شد و نام او را «قاسم» گذاشت. قاسم 13‌ساله بود که پس از پايان دبستان اين شهر را ترک کرد و در 18سالگي پيمانکار سازمان آب کرمان شد. قاسم جواني ورزشکار بود، کاراته کار مي‌کرد و جزء مربيان پرورش‌اندام نيز بود. دو سال به انقلاب مانده با حجت‌الاسلام رضا کامياب، از اهالي شهر مشهد که در ماه‌هاي رمضان براي تبليغ به کرمان مي‌آمد، آشنا شد و به انقلابيون پيوست؛ رفاقتي که سازمان مجاهدين خلق در هفتم مرداد 60 با ترور کامياب آن را ناتمام گذاشت، اما همين دوستي کوتاه‌مدت باعث شد قاسم با روحاني‌اي از مشهد به نام آيت‌الله سيدعلي خامنه‌اي آشنا شود. فرمانده لشکر ۴۱ ثارالله بود که جنگ ايران و عراق تمام شد. سردار سليماني به کرمان برمي‌گشت و مبارزه را با اشراري که از مرزهاي شرقي، به‌خصوص افغانستان وارد کشور مي‌شدند، ادامه داد. شهيد زنده حدود 10 سال بعد، در سال 79، فرماندهي کل قوا، قاسم سليماني را به‌‌سِمت دومين فرمانده «نيروي قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامي» ‌گماشت. از اين به بعد بود که حضور او در مجامع عمومي و اخبار کم‌رنگ شد. طالبان در افغانستان قدرت گرفته بود و حالا حضور سردار سليماني به‌عنوان فرمانده که آن مناطق را به‌خوبي مي‌شناخت، غنيمت بود. قاسم سليماني در چهارم بهمن ۱۳۸۹ درجه سرلشکري خود را از مقام معظم رهبري دريافت کرد و حضرت آيت‌الله خامنه‌اي در تقديرش، او را «شهيد زنده» ناميد. رسانه‌هاي غربي درباره سليماني گفته‌‌ بودند که او نقش مهمي در عقب‌راندن اسرائيل از جنوب لبنان، جنگ افغانستان، شکل‌دهي به فضاي سياسي عراق پس از سرنگوني رژيم صدام و تغيير روند جنگ داخلي سوريه داشت. ژنرال بي‌سايه داعش که در خرداد 93 به شمال عراق حمله کرد. شهرهاي زيادي را در عراق تصرف کرد، همين باعث شد نام سردار سليماني کم‌کم به صدر اخبار بيايد. او که سال‌ها پيش در رسانه‌هاي عراق به «ژنرال بي‌سايه» معروف بود، دوباره چهره‌اش با موهاي سفيدشده در جلد مجلات خارجي و داخلي عيان مي‌شود. همان روزها، روزنامه «ساندي‌تايمز انگليس»، «وال‌استريت ژورنال» و «نيويورک‌تايمز» مدعي شدند ايران فرماندهي ارتش ازهم‌فروپاشيده عراق را بر عهده گرفته تا با داعش بجنگد و قاسم سليماني نيز مقابله با داعش را در دفاع از بغداد بر عهده دارد. مجله تايم در سال 2017، سردار سليماني را در بين صد چهره تأثيرگذار سال قرار داده بود. خبرگزاري مهر به نقل از رسانه‌هاي اقليم کردستان عراق، نوشته بود که در مرداد ۱۳۹۳، سردار سليماني نسبت به حمله داعش به اربيل هشدار داده بود. با حمله داعش در مرداد ۱۳۹۵، مسعود بارزاني از آمريکا و ترکيه تقاضاي کمک مي‌کند. دو روز بعد، جنگنده‌هاي آمريکايي بر فراز اربيل به پرواز درمي‌آيند. اين در حالي است که ۴۸ ساعت قبل از پيوستن جنگنده‌هاي آمريکايي به عمليات دفاع از اربيل، يگاني از نيروهاي ويژه به فرماندهي سردار سليماني و بنا به درخواست شخص بارزاني، در کنار پيشمرگان کُرد در حال نبرد با داعش بودند. به دنبال دفع خطر داعش، مسعود بارزاني شخصا نامه تشکري براي رياست‌جمهوري ايران با اين مضمون فرستاد که ايران بار ديگر در سخت‌ترين شرايط به دفاع از اقليم کردستان عراق برخاست. فاتح جنگ حلب آذر دو سال پيش، شهر «البوکمال» در نزديکي مرزهاي سوريه و عراق در حومه جنوب شرقي ديرالزور، از دست داعش آزاد شد. اهميت آزادسازي اين شهر که از آن به‌عنوان آخرين دژ مستحکم داعش در سوريه ياد مي‌شد، براي جريان مقاومت آن‌چنان مهم و تعيين‌کننده بود که سردار سليماني تصميم گرفت در راستاي تحقق وعده‌اش براي پايان‌دادن به سيطره داعش، 72 ساعت فرماندهي ميدان مستقيم نبرد را بر عهده بگيرد تا خاطره شيرين نقش اين فرمانده در آزادسازي مناطقي مانند «موصل»، «تکريت»، «جرف‌الصخر»، حفظ «سامرا» و «کربلا» از چنگ داعش، جلوگيري از سقوط اربيل و... در عمليات «ام‌المعارک» بار ديگر در اذهان ملت‌هاي منطقه تداعي شود. سردار به مقام معظم رهبري نامه‌اي نوشت و پايان سيطره حکومت داعش را اعلام کرد. او که در اين نامه خود را فرزند و سرباز رهبري معرفي کرده بود، نوشت: «يقينا پايداري دولت‌هاي عراق و سوريه و پايمردي ارتش‌ها و جوانان اين دو کشور، خصوصا حشدالشعبي‌ مقدس و ديگر جوانان مسلمان ساير کشورها، با حضور مقتدرانه و محوري حزب‌الله به رهبري سيد پرافتخار آن، جناب سيد‌حسن نصرالله (حفظه‌الله‌تعالي) نقش تعيين‌کننده‌اي در به‌شکست‌کشاندن اين حادثه خطرناک داشتند». مقام معظم رهبري نيز در پاسخ نوشتند: «اين‌جانب صميمانه به شما تبريک مي‌گويم و با‌اين‌حال تأکيد مي‌كنم که از کيد دشمن غفلت نشود. آنهايي که با سرمايه‌گذاري سنگين، اين توطئه شوم را تدارک ديده بودند آرام نخواهند نشست، سعي خواهند کرد آن را در بخشي ديگر از اين منطقه و يا به شکلي ديگر دوباره به جريان افکنند». سردار سليماني، فاتح جنگ حلب در سوريه بود و حضور او در سوريه باعث شد تا وزارت خزانه‌داري آمريکا نام قاسم سليماني را در فهرست تحريم قرار دهد. مدتي بعد، پس از وقوع يک انفجار مهيب در دمشق، شايعه شهادت سردار سليماني در رسانه‌هاي جهان پيچيد، اما چند روز بعد او در ديدار مسئولان نظام با مقام معظم رهبري حضور پيدا کرد. رابطه سردار سليماني با رئيس‌جمهوري سوريه چنان بود که او بشار اسد را قهرمان عرب خطاب کرده بود. شهيد سليماني در‌اين‌باره گفته بود: «اين قهرمان‌شدن بدون اتکا به ايران به دست نمي‌آمد؛ ايران در فاصله دوهزار‌کيلومتري از مرزهاي خود برابر صدها گرگ ايستادگي کرد و به کمک ملت‌هاي اسلامي آمد». در سفر يک‌روزه و ناگهاني اواخر سال گذشته بشار اسد به ايران، سردار سليماني در هر دو ملاقات رئيس‌جمهوري سوريه با مقام معظم رهبري و حسن روحاني حضور داشت. هرچند نبود وزير خارجه ايران در اين جلسات باعث دلخوري و استعفاي محمدجواد ظريف شد، اما سردار سليماني در واکنش گفت: «حتما آقاي ظريف مسئول سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران است و طي مدت مسئوليت در وزارت امور خارجه کشورمان همواره مورد حمايت و تأييد مقامات عالي‌رتبه نظام، به‌ويژه مقام معظم رهبري(مدظله‌العالی) بوده و هستند». پاسخ سردار به ترامپ چهارشنبه‌اي که گذشت، مقام معظم رهبري هم‌زمان با اتفاقات عراق گفته بودند: «حمله‌ آمريکا به حشدالشعبي در واقع گرفتن انتقام داعش بود؛ زيرا آن نيرويي که داعش را زمين‌گير کرد و از بين برد، بسيج مردمي عراق بود». رئيس‌جمهوري آمريکا مرداد سال گذشته، رئيس‌جمهوري ايران را در توييتي تهديد کرده بود. همان زمان شهيد سليماني در مراسمي به‌صراحت دونالد ترامپ را مخاطب قرار داد و گفت: «شأن رئيس‌جمهور ما نيست که جواب تو را بدهد. من به‌عنوان يک سرباز جواب تو را مي‌دهم». او گفته بود: «تو ما را تهديد مي‌کني به اينکه اقدامي انجام مي‌دهي که در دنيا سابقه ندارد. اين ادبيات کاباره است. يک کاباره‌چي با دنيا اين‌گونه حرف مي‌زند. شما چه ‌کاري مي‌توانستيد بکنيد که در طول اين 20 سال نکرديد؟ يادتان رفته براي سربازانتان پوشک بزرگ‌سال تهيه مي‌کرديد و امروز آمديد ما را تهديد مي‌کنيد؟ شما در جنگ 33روزه چه غلطي کرديد؟ غير از اين است که شروط حزب‌الله براي پايان جنگ را پذيرفتيد؟». حالا منطقه، استراتژيستي را از دست داده است که سال‌ها دنبال ثبات بود. قطعا فضاي بازي در خاورميانه در نبود شهيد قاسم سليماني نوع ديگري رقم خواهد خورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.