بررسی لوایح FATF در مجمع بار دیگر به آینده موکول شد
ایستگاه پایانی مجمع کجاست؟
شرق: مجمع تشخیص مصلحت نظام در حال رسیدن به ایستگاه پایانی FATF است. قرار است دو لایحه پالرمو و CFT بعد از بررسی درکمیسیون مشترک مجمع تشخیص مصلحت نظام برای تعیین تکلیف به صحن بیایند. هر چند برخی از احتمال بررسی آن در جلسه دیروز خبر داده بودند اما باز هم تصمیم اعضا به ادامه بررسیها بود تا طبق روال یک سال گذشته مجمع تعلیق مداوم لوایح مرتبط با FATF ادامه پیدا کند. دبیر مجمع تشخیص دیروز بعد از جلسه مجمع گفته «کمیسیون مشترک مجمع از وزارتخانههای اقتصاد و امور خارجه خواسته به پرسشها و ابهامات اعضا درباره پیوستن به FATF پاسخ دهند». هر چند باید در انتظار واکنش وزارتخانه دولت ماند اما وزیر خارجه پیش از این گفته بود بارها به ابهامات اعضای مجمع در این زمینه پاسخ داده شده است. حالا در آستانه پایان مهلت ایران محسن رضایی اضافه کرده که «تقریبا همه اعضا قبول داشتند که فعلا باید بررسیها ادامه یابد». گروه ویژه اقدام مالی به ایران تا اواخر بهمنماه سال جاری فرصت داده است به این دو کنوانسیون پیوندد یا در غیر این صورت به جرگه کشورهای پرخطر در زمینه تبادلات مالی بازگردد. مخالفان و موافقان بر همین مبنا آخرین تلاشهای خود را انجام میدهند. دولتیها از لزوم پیوستن سخن میگویند و تصویبنکردن دو لایحه در مجمع را «خودتحریمی» میدانند. معاون حقوقی رئیسجمهوری در یک برنامه تلویزیونی گفته «اگر ما در لیست سیاه FATF قرار بگیریم، حتی ارزهای ملی و بانکهای معمولی نمیتوانند با ما مراوده داشته باشند». جنیدی: تحریمهای یکجانبه را همهجانبه نکنیم لعیا جنیدی در پاسخ به مخالفان FATF توضیح داد که عواید پذیرفتن این لوایح در شرایط تحریم «صد درصد» نیست اما دستکم از بدترشدن اوضاع جلوگیری میکند. جنیدی اضافه کرد: «اگر این معاهده را نپذیریم، حتی کشورهای همسوی ما هم مانند روسیه و چین دیگر نمیتوانند با ما مبادلات تجاری انجام دهند. برخیها در کشور میگویند بیایید ضمانت دهید اگر FATF را بپذیریم شرایط از این بهتر شود، اما به قول آقای همتی، رئیس بانک مرکزی، کاش این افراد هم ضمانت دهند اگر ما FATF را نپذیریم، اوضاع از این بدتر نمیشود». پیش از این رئیس سازمان برنامه و بودجه و دیگر مسئولان اجرائی نیز تأکید کرده بودند در صورت رد لوایح مرتبط با FATF امکان ادامه مبادلات مالی و تجاری با کشورهایی که نسبتا همراه ایران محسوب میشوند نیز از بین میرود. از سوی دیگر، موضوع ضمانت و پذیرفتن هزینههای رد لوایح نیز بارها مطرح شده است. علی مطهری، نماینده تهران، گفته بود مخالفان باید هزینههای رد لوایح مرتبط با FATF را بپذیرند. معاون حقوقی رئیسجمهوری در ادامه توضیحات خود گفته «همه کشورهای عضو FATF مکلف به بررسی پولشویی و ملتزم به این مسئله هستند که اطلاعات مربوط به تراکنش بانکی کشورها را به طور سیستماتیک ارائه دهند که در آن صورت حفظ اطلاعات ما سختتر است. در صورت پیوستن به FATF چون به سیستم بانکی نسبتا امنی متصل میشویم که از طریق ابزارهای صیانتی صرفا جرائم پولشویی را بررسی میکنند، از ما اطلاعات موردی درخواست خواهد شد نه سیستماتیک و گسترده».جنیدی به یکی از ادعاهای مخالفان درباره افشای راههای دورزدن تحریمها در صورت پیوستن به FATF نیز پاسخ داد. او گفت: «دو ماه دیگر ممکن است وارد لیست سیاه شویم و اگر بندهای مرتبط با توصیه ۱۹ FATF رعایت نشود، مبنای افشای کامل اطلاعات مربوط به ایران فراهم میشود». او ادامه داد: «معاون حقوقی رئیسجمهور تأکید کرد: دستکم با پذیرش این معاهده میتوان از مشروعکردن تحریمهای یکجانبه یک کشور علیه خود جلوگیری کرد. در سالهای گذشته تحریمهای آمریکا علیه ایران به صورت فعلی نبوده و ما مجوز صادرات یک میلیون بشکه نفت را داشتیم، اما تحریمهای کنونی بسیار پرفشار است. فشاری که الان بر اثر تحریمهای ظالمانه آمریکا وجود دارد، باعث شده است هزینههای مبادلاتی ما بالا رود. اگر ما در لیست سیاه ۲۰۰ کشور عضو FATF قرار گیریم، حتی با بانکهای معمولی هم نمیتوانیم مراوده داشته باشیم». او تأکید کرده ایران دارای اقتصاد بزرگی است و نمیتواند از بانکداری بینالمللی جدا شود، نباید تحریمهای یکجانبه آمریکا را به تحریمهای ۲۰۰ کشور تبدیل کنیم. مخالفان مظنون به FATF با این همه، دو لایحه پالرمو و CFT هنوز در مجمع تشخیص سرگردان هستند. دیروز خبرگزاری «فارس» مدعی شده است آیتالله آملی، رئیس مجمع، بعد از پایان درس خارج فقه خود درباره لوایح مرتبط با FATF گفته است: «اگر از من شخصا نظرم را بپرسید، پالرمو و CFT بهشدت برای امنیت ملی خطرناک هستند؛ بهویژه CFT که بسیار خطرناکتر است». از سوی دیگر، دبیر مجمع تشخیص هم اقدام FATF را مشکوک دانسته است. محسن رضایی دیروز گفته: «اقدام اخیر شورای FATF مشکوک است که از ۳۰ اقدامی که انجام نشده، روی دو مورد دست گذاشته است. آیا این دخالت یک گروه خارجی در مسائل داخلی ایران نیست؟ آیا اینکه شورای FATF وارد میشود و پشت یک طرف بحث درباره FATF میایستد، این دخالت نیست؟ چرا شورای FATF روی ۳۰ کاری که دولت باید انجام دهد، دست نمیگذارد؟». البته نکته اینجاست که به گفته مقامات دولتی، از 40 اقدام لازم برای پیوستن به FATF فقط دو لایحه پالرمو و CFT باقی مانده است. معاون حقوقی رئیسجمهوری در همین زمینه گفته بود که نمیتوان ملزومات این کنوانسیونها را رعایت کرد اما از مزایای پیوستن به آنها بهره نبرد. اما رضایی معتقد است که «ما هیچ وقتی را از دست ندادهایم و همه کارشناسان، چه کارشناسان دولت و مجلس و مجمع، چه کارشناسان آزاد، به اندازه کافی درباره این لوایح بحث کردهاند. FATF زوایای زیادی دارد که فعلا مصلحت نمیدانیم آن را مطرح کنیم». رضایی اضافه کرد: «انسان بیش از همیشه نیاز به فکر و اندیشه دارد. مسائل پیچیدهتر شده است و در چنین شرایطی، انقلاب اسلامی ایران یکی از کانونهای اتفاقها و تحولات است». چه خواهد شد؟ دبیر مجمع تشخیص در ادامه پیوستن به کنوانسیونهای مرتبط با FATF را با برجام مقایسه کرده است. در حالی که کارشناسان بارها تأکید کردهاند بر خلاف برجام که قراردادی بر مبنای مذاکره طرفین است، کارکرد گروه ویژه اقدام مالی وضع استانداردهای مالی برای بالارفتن امنیت مبادلات بینالمللی است و کشورهای عضو ملزم به رعایت آنها هستند؛ از جمله این استانداردها پیوستن به کنوانسیونهای بینالمللی است. برای مثال، تاکنون ایران در کنار کنگو دو کشوری هستند که به کنوانسیون پالرمو (مبارزه با جرائم سازمانیافته فراملی) نپیوستهاند. رئیسجمهوری اواخر سال گذشته در همین زمینه گفته بود کمی برای دنیا «عقل و تدبیر» قائل شویم. روحانی حتی گفته که «نمیشود کشور را به ۱۰ الی ۲۰ نفر داده و بگوییم تابع تصمیمات شما هستیم». اشاره روحانی به هیئت نظارت بر سیاستهای کلی نظام در مجمع تشخیص بود چراکه لایحه پالرمو بعد از تصویب مجلس و تأیید شورای نگهبان، به دلیل ایرادهای این هیئت راهی مجمع شد. لایحه دیگر باقیمانده در مجمع، CFT یا مقابله با تأمین مالی تروریسم است که شورای نگهبان آن را رد کرده است. باید منتظر ماند و دید مجمع تشخیص سرانجام در هفته آتی تکلیف دو لایحه باقیمانده FATF را مشخص خواهد کرد یا نه. در حالی که در یک سال گذشته آرای اعضای مجمع تغییرات زیادی کرده اما هنوز فضای کلی مجمع مبهم است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.