|

هزینه مراکز نگهداری حیوانات برای محیط زیست ایران

سپهر سلیمی

مراکز نگهداری از حیوانات که شامل باغ‌وحش‌ها، باغ پرندگان، آکواریوم، باغ خزندگان و دلفیناریوم‌ها می‌شوند، به معضلی برای محیط زیست ایران تبدیل شده‌اند. شاید بسیاری تصور کنند مشکل اصلی این مراکز شرایط بد نگهداری از حیوانات است اما راست این است که ابعاد این قضیه بسیار فراتر است.
سال گذشته مدیرکل حفاظت و مدیریت شکار و صید سازمان حفاظت محیط زیست خبر داده بود 77 مرکز نگهداری از حیوانات در کشور وجود دارد. اکثر قریب به اتفاق این مراکز حتی دستورالعمل‌های معمول سازمان حفاظت از محیط زیست را هم رعایت نمی‌کنند. در حالی که سازمان حفاظت محیط زیست از کمبود بودجه و نیروهای اجرائی رنج می‌برد، پراکندگی و تعداد بسیار زیاد این مراکز باعث شده است از کمترین نظارت هم برخوردار نباشند و این مسئله زمینه بسیاری از مشکلات را فراهم كرده است. تقریبا هیچ نظارتی بر ورود، خروج، تولد و مرگ حیوانات این مراکز اعمال نمی‌شود. هرچند این مراکز موظف هستند بر اساس سیستم خوداظهاری، این اطلاعات را به سازمان اطلاع دهند اما این روند شفاف نیست. این مسئله به‌ویژه درخصوص گونه‌های بومی و به‌ویژه پرندگان بسیار نمود پیدا می‌کند. بخش زیادی از گونه‌های موجود در باغ‌های پرندگان ایران به‌طور غیرقانونی از طبیعت صید شده‌اند. همچنین نبود مراکز بازپروری سبب شده گونه‌های مصدوم یا حیوانات ضبط‌شده از شکارچیان به جای آنکه پس از درمان و گذراندن دوران نقاهت به طبیعت بازگردند، سر از مراکز نگهداری از حیوانات درآورند. شوری آش به حدی است که در برخی موارد دیده شده برای به‌چنگ‌آوردن برخی گونه‌ها بین مراکز نگهداری از حیوانات جدل و رقابت سر می‌گیرد.
نکته دیگری که در‌خصوص این مراکز وجود دارد، ورود گونه‌های غیربومی از خارج از کشور است. این مسئله علاوه بر اتلاف سرمایه‌های ارزی کشور به سبب نداشتن دانش کافی و آماده‌نبودن شرایط زیستی موجب افزایش تلفات گونه‌های وارداتی می‌شود.
در کنار همه این مسائل، شرایط بد نگهداری از حیوانات علاوه بر ظلم و آزار حیوانات سبب ترویج فرهنگ حیوان‌آزاری در جامعه شده است. در حالی که حیات وحش و حیوانات شهری کشور با مشکلات بسیاری مواجه هستند، وجود این مراکز باری بر دوش سازمان حفاظت محیط زیست و فعالان این حوزه است و هزینه‌های مالی، اجتماعی، فرهنگی و زمانی بسیاری به بدنه محیط زیست ایران تحمیل می‌کند. ضمن اینکه هرازگاهی انتشار اخبار و تصاویر این مراکز باعث آبروریزی در سطح ملی و بین‌المللی شده است.
تا وقتی کمیت زیاد باشد به کیفیت نخواهیم رسید. بنابراین در گام اول حداقل نیمی از این مراکز باید تعطیل و ادغام شوند. تصویب دستورالعمل‌های سختگیرانه درخصوص شرایط نگهداری از حیوانات و منع ورود گونه‌های جدید از خارج از کشور الزامی است. همچنین ایجاد سامانه آنلاین برای ثبت گونه‌های ورودی و خروجی اجباری است. کنترل جمعیت حیوانات محبوس از دیگر اقدامات لازم برای افزایش کیفیت این مراکز و مقابله با تجارت حیات وحش در این مراکز است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.