|

مرد رؤيايي فضا

عبدالرضا ناصرمقدسی. متخصص مغز و اعصاب

فیلم «به سوی ستارگان» محصول سال 2019 به کارگردانی جیم گری و با بازیگری برد پیت است؛ فیلمی که عمیقا انسان را به فکر وامی‌دارد و سبب می‌شود که انسان به ماهیت خود و آرزوهایش بیندیشد. آیا هر آرزویی ارزش دنبال‌کردن را دارد؟ آیا ما در این جهان تنهاییم؟ آیا همین باهم‌بودن ما کافی نیست؟ آیا نباید به‌جای ستارگان به فکر زمین خود باشیم؟ آیا سفر به سوی سیارات دیگر و ایجاد پایگاه در ماه و مریخ ما را با مخاطرات بیشتری روبه‌رو نمی‌کند؟ در درون ما چه می‌گذرد؟ آیا می‌توانیم با تضادهای خود کنار بیاییم؟ آیا فرار از زمین، فرار از انسان‌ها و رفتن به سوی ستارگان ما را از تضادهای درونی‌مان نجات می‌دهد؟ فیلم «به سوی ستارگان» با بازی درخشان برد پیت به این سؤالات می‌پردازد؛ سؤالاتی که گرچه در نهایت در این فیلم درخشان پاسخ داده‌‌نشده رها می‌شود، ولی ذهن انسان را عمیقا به چالش می‌کشد.
این فیلم به‌ خوبی توانسته از عناصر علمی استفاده کرده، آن را با تخیل عجین كند و در نهایت از همه اینها فیلمی حماسی بسازد؛ حماسه‌ای اودیسه‌وار از سفر یک انسان در درون خود و به سوی ستارگان. فیلم «به سوی ستارگان» در مورد یک فضانورد است: روی مک‌براید. فضانوردی با یک رزومه عالی. کسی که به نظر می‌رسد اعصابی پولادین داشته و می‌تواند در بدترین شرایط بهترین تصمیم‌ها را بگیرد. می‌تواند بر خود مسلط بوده و مسائل احساسی را در کار خود دخیل نکند. او یک ویژگی بزرگ دیگر نیز دارد. او فرزند کلیفورد مک‌براید است: مرد رؤیایی فضا. کسی که تا اعماق منظومه شمسی پیش رفته و سپس ناپدید شده است. این ویژگی‌ها و چنین گذشته و خانواده‌ای از روی انسانی پیچیده ساخته است.
فیلم به‌تدریج این پیچیدگی را به ما نشان می‌دهد. فیلم با نمایش یک توفان کیهانی آغاز می‌شود؛ توفانی که مکررا در حال اتفاق بوده و منشأ آن در سیاره نپتون است. روی پس از وقوع این توفان‌ها با حقیقت بزرگی روبه‌رو می‌شود. به او گفته می‌شود که احتمالا پدر او در جایی در نزدیکی نپتون زنده بوده و این توفان که ماهیت پادماده‌ای دارد، از سفینه به رهبری او در حال ایجاد و تشعشع است. پدر روی پایه‌گذار پروژه‌ای به نام لیما بود. این پروژه به‌ دنبال پیداکردن حیات هوشمند در کیهان بود و وی این سفر را به‌ منظور کشف این حیات آغاز کرده بود. اما ارتباط سفینه سال‌ها بود که با زمین قطع شده و همگان دیگر به این نتیجه رسیده بودند که افراد این پروژه فوت کرده‌اند. حالا اما بعد از وقایع اخیر این احتمال را می‌دادند که پدر روی زنده باشد. برای همین تصمیم گرفتند که روی را از پایگاهی در ماه به مریخ فرستاده تا پیامی به ‌سوی پدرش ارسال کند. آنها فکر می‌کردند که پدر روی به این پیام پاسخ دهد. روی می‌پذیرد که به این سفر برود. سفر برای او رسیدن دوباره به پدر بود؛ پدری که سال‌ها قبل، او و مادرش را رها کرده بود تا به آرزوی خود؛ یعنی کشف حیات هوشمند در سایر سیارات این کیهان برسد. پس از فرازونشیب‌های بسیار که جلوه‌ای اکشن نیز به فیلم می‌بخشد، روی به ماه می‌رسد. اما قبل از آن او از یک دوست پیامی سری دریافت می‌کند و متوجه می‌شود که شرکت اسپایس‌کام که مسئول این پروژه بوده و سفرهای فضایی را تحت کنترل دارد، چندان به او اطمینان ندارد.
همین موضوع روی را در فکر فرو می‌برد: واقعیت چیست؟ چه بلایی بر سر پدرش آمده است؟ او در نهایت به مریخ می‌رسد و پیامی را برای چندین‌بار به نپتون برای پدرش می‌فرستد، اما جوابی دریافت نمی‌کند. در نهایت احساسات بر او غلبه می‌کند. چشم‌هایش پر از اشک می‌شود و از ته دل با پدر سخن می‌گوید. پدر پاسخ می‌دهد. پاسخ اما به روی گفته نمی‌شود. او باید به زمین بازگردد و تیمی دیگر راهی نپتون خواهند شد. اما در اینجا مسئول پایگاه مریخ (لانتوس) حقیقت تلخی را به او می‌گوید. در سفینه نوعی شورش علیه پدر روی در گرفته بود، زیرا بسیاری به این نتیجه رسیده بودند که آن بیرون چیزی نیست جز فضای خالی لایتناهی و ادامه این کاوش توجیهی ندارد. همین سبب شده بود که پدر روی در یک درگیری آنها را بکشد. روی برمی‌آشوبد. یعنی پدرش چه چیزی یافته بود که به‌ازایش این‌همه انسان را کشته بود. روی به کمک لانتوس وارد سفینه‌ای می‌شود که می‌خواهد به نپتون برود، اما حضور او با مقاومت و در نهایت مرگ سرنشینان آن منجر می‌شود. حالا روی تنها در این سفینه به ‌سوی نپتون حرکت می‌کند. مسیر روی از مریخ تا نپتون از سکانس‌های بسیار زیبا و عمیق فیلم است. روی به‌شدت با خود، با پدرش و با گذشته‌اش درگیر است. این تنهایی و نیز زمان طولانی سفر به او اجازه می‌دهد تا فکر کند. همین‌طور فکر کند و در نهایت وقتی به سفینه پدر می‌رسد، او به انسانی پخته مبدل شده است؛ همانند سالکی که تمام مراحل سلوک را طی کرده باشد. او وارد سفینه می‌شود. با کشته‌شدگان و در نهایت با پدرش روبه‌رو می‌شود. پدر هیچ چیزی کشف نکرده است. او زندگی را پشت‌سر گذاشته بود تا به فضای خالی برسد. همین. روی با کمال خونسردی و در نقش کسی که جواب‌ها را می‌داند، بمب هسته‌ای را جاگذاری کرده و پدرش را با وجود اصرار وی برای ماندن و ادامه سفر، از سفینه بیرون می‌آورد. پدر اما نباید برگردد. پدر دیگر به زمین تعلق ندارد. پدر متعلق به همان فضای خالی است، پس خود را از دست روی می‌رهاند و در فضای خالی دور و دورتر می‌شود. حالا روی است و بازگشتی به زمین؛ بازگشتی که گرچه نشان داده نمی‌شود، اما مشخص است که حاوی تمام جواب‌هاست. اینکه هرچه هست در زمین است و تنهایی انسان صرفا به واسطه خود اوست که برطرف می‌شود. همین است که در انتهای فیلم همسر روی که از او جدا شده بود، دوباره به سراغش می‌آید و فیلم به پایان می‌رسد. فیلم «به سوی ستارگان» فیلمی درخشان است؛ فیلمی که برای روزها انسان را درگیر خود می‌کند، به‌خصوص برای کسانی مانند من که پروژه حیات هوشمند فرازمینی را دنبال می‌کنند این سؤال را به‌جد مطرح می‌كند که نکند انسان تنها ساکن این کیهان لایتناهی باشد؟ اگر این‌گونه باشد، باید قدر یکدیگر را خیلی بیشتر از اینها بدانیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.