ظريف در پکن با همتاي چيني خود ديدار کرد
از رزمايش مشترک تا گفتوگوي مستمر
شرق: وزير خارجه ايران ديروز در چين با همتاي خود ديدار کرد. محمدجواد ظريف که يکشنبهشب به روسيه رفته و با وزير خارجه اين کشور ديدار و گفتوگو کرده بود، به دعوت وزير خارجه چين، از مسکو راهي پکن شد تا با وانگ يي نيز ديدار کند. در شرايطي که ايران به دليل تحريمهاي ايالات متحده و کارزار فشار حداکثري اين کشور عليه ايران، تحت فشار اقتصادي جدي قرار دارد، اخبار غيررسمي در ماههاي اخير از ادامه تلاش چين براي همکاري اقتصادي و نفتي با ايران ميگويند و حتي رصدهاي نفتکشها نيز نشانههايي از اين روند را با خود دارند. چين بر حفظ سطح روابط دوجانبه خود با ايران همچنان تأکيد دارد و اين در کنار مواضع روسيه که همکاريهاي مستقيمتري با ايران دارد، در شرايط فعلي فرصتهاي مهمي در مقابل تهديدهاي موجود، در برابر ايران قرار ميدهد. پکن البته خود نيز درگير روندي فرسايشي و طولاني در جنگ تجاري با واشنگتن است که همانند کارزار فشار حداکثري عليه ايران، تماما نتيجه رويکرد منحصربهفرد دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا و دولتش به صحنه ديپلماسي است. اين رويکرد که البته تا امروز، يعني اوايل سال پاياني دور اول رياستجمهوري ترامپ در صحنههاي مختلف و در موضوعات مربوط به ايران، چين، کرهشمالي، ونزوئلا، سوريه و ديگر کشورها از کسب نتيجه ناکام مانده، با تحريمهاي ايالات متحده عليه روسيه نيز همراه است و اين جبههگيري چندطرفه از سمت کاخ سفيد، انگيزههاي اين سه کشور براي تعامل و همکاري با هم را افزايش ميدهد، بهخصوص که ترامپ و تيمش با بياعتقادي صريح خود به چندجانبهگرايي، تلاشي براي همراهکردن متحدان خود در اين زمينهها نکردهاند و تنها با ابزارهايي مانند تحريمهاي ثانويه، مخالفت و مقاومت در مقابل اين رويکرد را براي متحدان آمريکا سخت کردهاند. از سوي ديگر، ديدارهاي ظريف با وزراي خارجه اين دو کشور، در حالي انجام ميشود که ايران، روسيه و چين، جمعه تا دوشنبه يک رزمايش نظامي دريايي مشترک را در شمال اقيانوس هند برگزار کرده بودند. چين با ناو جنگي «شينينگ» در اين مانور شرکت کرد که به گفته کارشناسان، قدرتمندترين ناو اين کشور است. علاوه بر اينها، هفته ديگر موعد گام پنجم روند کاهش تعهدات ايران به برجام است. درخواستها و هشدارهاي اروپاييها درباره توقف اين روند به نتيجهاي نرسيده و ايران همچنان بر ادامه اين روند که آن را مبتني بر بند ۳۶ برجام و در واکنش به ناکامي ديگر امضاکنندگان، مشخصا امضاکنندگان اروپايي در عمل به تعهداتشان ميخواند، مصمم است. تندترشدن لحن اروپاييها که پس از گام چهارم و به تعبير ديگر پس از ناکامي تلاشهاي اروپايي، بهخصوص توسط امانوئل مکرون در پيداکردن راهحلي براي اقناع ايران رخ داد، به طور طبيعي با جديشدن واکنشهاي مقامات ايران به اين اظهارنظرها همراه شده است، اما مقامات چين و بيشتر از آنها مقامات روسيه نيز در اين روند صراحت و تأکيد خود را در حمايت از مواضع ايران، محکومکردن رويکرد آمريکا نسبت به برجام و انتقاد از عملکرد اروپاييها بيشتر کردهاند. گمانهزنيها حاکي از اين است که گامهاي بعدي ايران جديتر خواهد بود. از سوي ديگر، اروپاييها نيز عملا تلاشها براي همکاري و تعامل با ايران را کمتر کردهاند و زمزمهها حاکي از احتمال تصميم آنها به رويکرد تقابليتر با ايران است، تا جايي که صحبت از رجوع به سازوکارهاي حل اختلاف برجام عليه ايران باشد و حتي از دبير کل سازمان ملل درخواست بررسي موضوع در شوراي امنيت را بدهند. در اين شرايط، حفظ مواضع طرفهاي شرقي برجام ميتواند حامل پيام مهمي براي اروپاييها باشد. ظريف: نقش چين بسيار مهم است وزير امور خارجه ايران ديروز با وانگ يي ديدار کرد. ظريف در اين ديدار با اشاره به حمايت چين از چندجانبهگرايي گفت: نقش چين در حمايت از مسائل بينالمللي از جمله مسائل مربوط به ايران بسيار مهم است. ظريف ضمن انتقاد از تحريمهاي يکجانبه آمريکا عليه ايران خواستار مقابله جامعه بينالمللي با يکجانبهگرايي و حمايت از چندجانبهگرايي شد. وي با اشاره به برقراري روابط استراتژيک ميان تهران و پکن گفت: ارتقاي روابط دو کشور به سطح راهبردي، بيانگر اشتياق تهران و پکن براي افزايش تعاملات و روابط است. ظريف با اظهار خرسندي از حضور در چين گفت: اينکه در آخرين روز سال ۲۰۱۹ با شما و روز گذشته نيز با سرگئي لاوروف وزير خارجه روسيه ديدار داشتم، مايه خوشبختي است. وزير امور خارجه ايران با اشاره به چندمين سفر خود به چين در سال ۲۰۱۹ گفت: نزديکي اين روابط نشان ميدهد دو کشور بايد ارتباط نزديک و چهرهبهچهره با يکديگر داشته باشند. او اظهار کرد اين سفرها نشاندهنده آن است که رهبران دو کشور ديدگاه راهبردي نسبت به روابط با یکدیگر دارند. ظريف تصريح کرد: بايد ضمن استمرار روابط، در مورد مسائل مختلف رايزني کنيم و اين سفر نيز به همين منظور انجام شده است. وانگيي نيز در اين ديدار با اشاره به قدمت روابط دو کشور بر توسعه و تقويت اين روابط تأکيد کرد. او گفت دو کشور در شرايط کنوني نياز دارند ضمن حفظ ارتباطات درباره مسائل مختلف با يکديگر تبادل نظر کنند. وزير خارجه ايران پس از اين ديدار در توييتي به زبان چيني نوشت: «بسيار خوشحالم که آخرين روز از سال ۲۰۱۹ را با دوستان چيني خود در پکن گذراندم و همچنين به استقبال اولين روز ۲۰۲۰ در پکن ميروم». او ادامه داد: براي دوستان چينيام نيز سال نويي شاد و فرخنده را آرزو ميکنم. چين و روسيه درباره مشکل برجام با ايران موافقاند ظريف در مصاحبهاي که در پکن داشت، در واکنش به شايعه احتمال خروج اروپا از برجام اظهار کرد بعيد ميدانم اروپا از برجام خارج شود. وزيرخارجه ايران سهشنبه درباره برداشتهشدن گام بعدي ايران در کاهش تعهدات برجامي و شايعه احتمال خروج اروپا از برجام به ايرنا گفت: مشکل اصلي برجام که طرفهاي چيني و روسي هم روي آن توافق دارند اين است که آمريکا از آن خارج شده و مزاحمتهايي هم براي ديگران ايجاد کرده است و به اين شکل برجام را تهديد ميکند. او اظهار کرد متأسفانه اروپاييها در چند سال گذشته نتوانستهاند مستقل از آمريکا در زمینه برجام اقدامات عملي انجام دهند، بنابراین لازم است اروپاييها اقداماتی عملي در زمینه برجام انجام دهند. وزير امور خارجه ايران درباره برگشتپذيري گامهاي ايران در راستاي کاهش تعهدات برجامي يادآوري کرد؛ درصورتيکه با اقدام عملي اروپا براي ايفاي تعهدات خودشان نه درواقع براي جبران تعهدات آمريکا، مواجه شويم، ما هم آمادگي داريم اقداماتي را که انجام داديم، بهتدريج به عقب برگردانيم. منطقه به همکاري نياز دارد وزير خارجه ايران در ادامه از روسيه و چين به عنوان دو شريک نزديک سياسي و راهبردي ايران ياد کرد و گفت: به دليل همکاريهاي دوجانبه، منطقهاي و بينالمللي موجود ميان سه کشور، نياز است مشورتهاي سياسي نيز هميشه وجود داشته باشد. ظريف درباره نشستهاي خود با وزراي خارجه چين و روسيه افزود: امروز و ديروز با وزراي خارجه چين و روسيه درباره برجام، يکجانبهگرايي آمريکا و روشهاي مقابله با اقدامات غيرقانوني آمريکا صحبت کرديم. او يکي از محورهاي گفتوگو با مقامات چين و روسيه را ضرورت تأمين امنيت منطقه عنوان کرد و گفت: منطقه ما به همکاري نياز دارد و فقط در قالب همکاري است که امکان رسيدن به صلح و امنيت فراهم است نه در قالب ايجاد ائتلافهاي خطرناک نظامي. ظريف يکيديگر از محورهاي مورد بحث خود با همتايان چيني و روسي را بررسي موضوع افغانستان بيان کرد و گفت همچنين در اين نشستها درباره مداخله ايالات متحده و غرب در کشورها نيز بحث و بررسي کرديم. برخي کشورهاي غربي تلاش ميکنند شرايط منطقه را براي اهداف سياسي خود نابسامان کنند. وزير خارجه ايران تصريح کرد همچنين درباره چگونگي اجراي سياستهاي رهبران ايران و روسيه و ايران و چين در مورد روابط دوجانبه نيز در اين سفرها بحث و تبادل نظر شد. او با اشاره به برنامه ۲۵ساله راهبردي دو کشور ايران و چين که در سفر قبلي به طرف چيني ارائه شد، گفت: در این نشست درباره مکانيسم عاليرتبه همکاريهاي دوجانبه و اقداماتي که براي گسترش روابط در همه حوزهها، ازجمله در حوزههاي فناوري، تجاري و کشاورزي نياز است، بحث شد. پيام رزمايش، مخالفت با يکجانبهگرايي آمريکاست وزير خارجه ايران پيام رزمايش سهجانبه ايران، چين و روسيه را مخالفت با يکجانبهگرايي آمريکا عنوان کرد و گفت: کشورهاي دنيا معتقد نيستند که از طريق ائتلافهاي نظامي خطرناک ميتوان امنيت ايجاد کرد، بلکه ازطريق همکاري و واردکردن همه کشورهاي ذيربط و ذينفع بايد بهدنبال امنيت رفت. ظريف يادآوري کرد شما نميتوانيد يک ائتلاف عليه يکي از کشورهاي منطقه ايجاد کنيد بلکه بايد همه کشورها را وارد همکاري کرد و همکاري بايد جايگزين روش مقابله شود؛ اين موضوع، پيام سه کشور ايران، چين و روسيه به عنوان کشورهاي قدرتمندي که عليه اقدامات يکجانبه آمريکا ايستادهاند، در رزمايش مشترک بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.