درافتتاحيه برنامه پژوهشي آسيا-پاسيفيک مطرح شد
در عرصه انديشکدههاي سياست بينالملل از دنيا عقبيم
شرق: دانشگاه تهران روز گذشته ميزبان آيين افتتاح برنامه پژوهشي آسيا-پاسيفيک بود. بهزاد شاهنده، کارشناس مسائل شرق آسيا، الهه کولايي، کارشناس مسائل منطقه، حسين نوروزي، کارشناس سياست خارجي و بهاره سازمند، کارشناس مسائل بينالملل، از سخنرانان اين مراسم بودند. بهزاد شاهنده در اين نشست گفت: واژه آسيا- پاسیفيک جاي صحبت بسياري دارد؛ چراکه حوزه مشخصي نيست که بگوييم اين تعداد کشور در آن منطقه قرار دارند؛ زیرا اين منطقه بر اساس يک مفهوم طرحي شده است و نه منطقه جغرافيايي. وي با اشاره به اينکه اين نام از دهه ۸۰ ميلادي براي اين منطقه مطرح شد، گفت: مقامات آمريکا بهتازگی بهجاي آسيا - پاسيفيک از عبارت «ايندو -پاسيفيک» براي اين منطقه استفاده ميکنند؛ چون دنبال افزايش نقش و جايگاه هند در اين حوزه هستند. شاهنده تأکيد کرد: قدرت بزرگ اين حوزه چين است که شريک اول تجاري اغلب کشورهاي آسيا- پاسيفيک به حساب ميآيد؛ درحاليکه اين جايگاه پيشتر مدتي در اختيار ژاپن و قبل از آن آمريکا بود. شاهنده توضيح داد: روابط چين با بسياري از اين کشورها بهگونهاي تنظيم شده است که نميتوانند اين نفوذ را کم کنند؛ مثلا وقتي ماهاتير محمد، نخستوزير مالزي، پس از رسيدن به قدرت طرح عمراني چين را غير قابل قبول خواند، پس از يک هفته حرفش را پس گرفت؛ چون متوجه شد نميتواند آن را جايگزين کند. شاهنده تأکيد کرد: جدال اصلي آينده بر سر آسيا- پاسيفيک است و رقابت مهمي در اين منطقه بين چين و آمريکا وجود دارد. او گفت: کشورهاي غربي مايلاند خاورميانه به ثبات نسبي برسد و يک دليل آنها نیز رسيدن به آسيا-پاسيفيک است. وي افزود در دولت فعلي آمريکا و با توجه به يکجانبهگرايي و سياست اول آمريکا، از اين منطقه غفلت شده و چين از فرصت استفاده کرده است. اين کارشناس مسائل شرق آسيا، رزمايش اخير مشترک ايران، روسيه و چين در شمال اقيانوس هند را بسيار مهم خواند و گفت: اين اولين حضور چينيها در منطقه است. چين قبلا وارد هيچ ائتلافي نميشد ولي در اين رزمايش شرکت کرد. برخي ميگويند حضور چين سمبليک است، اما من فکر ميکنم موضوع پيچيدهتر از اينهاست؛ چون آنها پيشرفتهترين کشتي خود را به منطقه آوردند. شاهنده همچنين اشاره کرد: در زمينه اين رزمايش، چين کمسروصداترين حضور را داشت؛ درحاليکه روسها با شور و شعف وارد اين رزمايش شدند و مهم است که اين تفاوت رويکرد بررسي شود. اين کارشناس برجسته حوزه شرق آسيا همچنين به رويکرد چند دهه گذشته آمريکا در قبال چين پرداخت و گفت: ايالات متحده فکر ميکرد ميتواند با تعامل، چين را به کشوری ليبرالدموکرات تبديل کند، ولي ما ميدانستيم چنين نميشود و تاريخ و ساختار چين نميگذارد اين اتفاق بيفتد. اين استاد مسائل شرق آسيا در ادامه تأکيد کرد از تشکيل و آغاز به کار برنامهها و نهادهاي مشابه در ديگر دانشگاهها استقبال ميکند. الهه کولايي، ديگر سخنران اين آيين، از غفلت در نگاه علمي و جامع در سياست بينالملل ابراز تأسف کرد و با ذکر مثالي گفت: سالها براي ايجاد خط لوله صلح تلاش و هزينه کرديم، اما کار به جايي رسيد که يکي از مديران نفتي از گفتوگوهاي اين پروژه خارج شد و گفت ديگر حاضر نيست به پاکستان امتياز بدهد. اين به خاطر آن است که طراحي در سياست خارجي با آرمان، آرزو و رؤيا رخ نميدهد، بلکه بايد بر اساس شناخت محيط و نظم بينالمللي باشد. کولايي با اشاره به رزمايش مشترک ايران، روسيه و چين اظهار کرد: اگر ما روسها و چينيها، اهداف و معادلات آنها را نشناسيم و متوجه تحول ديدگاه آنها در عرصه بينالمللي نشويم، تبديل به کارت آنها ميشويم. کولايي سپس اشاره کرد: ما به دليل موقعيت ژئوپلیتيکي انحصاري و منابع کاملي که داريم، فرصت بازي بسياري داريم، ولي با آنکه هزينهها را داده و فرصت و امکانات را ما ايجاد کردهايم، ديگران استفاده کردهاند و اين مسئله به دلیل ضعف ماست. اين کارشناس سياست خارجي تأکيد کرد: لازم است در دانشگاه، منطقه و کشورها را بيشتر بشناسيم، تحول ديدگاههايشان را بشناسيم تا کارت بازي ديگران نشويم و بتوانيم خود از اين فرصتها بهرهمند شويم. کولايي تأکيد کرد: جبران عقبماندگيهاي علمي و پژوهشي در زمينههاي سياست خارجي يکشبه رخ نمیدهد و بايد سالها در اين زمينه تلاش کرد. اين استاد دانشگاه با اشاره به سوابق تلاشهاي اينچنيني براي راهاندازي برنامههاي پژوهشي و انديشکدهها، ابراز اميدواري کرد با توجه به تجربههاي پيشين، اينبار مسير پيشرفت اين برنامه سريعتر طي شود. حسين نوروزي نيز با ارائه آماري از انديشکدههاي سياست بينالملل در جهان گفت: در اين زمينه ما از قافله بسيار عقب هستيم. او افزود: جهانيشدن، انقلاب ارتباطات، نياز به اطلاعات و ارتباطات، خارجشدن ارتباطات و توليد اطلاعات از دستان دولتها و... باعث افزايش اهميت اين نهادها شده است. بهاره سازمند نیز در اين نشست بيان کرد: هدف از گشايش برنامه پژوهشي آسيا-پاسيفيک، آن است که با توجه به خلأ موجود، ميتوانيم يک هسته علمي در اين زمینه ايجاد کرده و يک قطب علمي در حوزه آسيا- پاسفيک ايجاد کنيم؛ چراکه اين منطقه از نظر امنيتي، سياسي و اقتصادي اهميت بسياري دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.