|

صداو‌سيما در مستندي تلاش کرد چهره ديگري از حسن روحاني نشان دهد

تحريف تاريخ به روايت «مه‌شکن»‌

شرق: حسن روحاني اين‌روزها در شرايط سختي به سر مي‌برند؛ از سويي مردم از لحاظ اقتصادي در مشکلات به ‌سر مي‌برند و از سوي ديگر اتفاق‌های به‌وجود‌آمده بعد از گراني بنزين و اعتراض‌های آبان، از محبوبيت او و دولتش کم کرده است. شايد همين‌ها باعث شده تا صداوسيما که در شش سالي که روحاني رئيس‌جمهور است، روي خوشي به او نشان نداده، از فضاي موجود بهره ببرد و تلاش کند در مستندي، به سابقه سياسي و تاريخي او حمله کند. مستند «مه‌شکن» از برنامه‌هاي تاريخي است که از شبکه خبر تلويزيون پخش مي‌شود و ادعا دارد قرار است آرشيو کاملي از اتفاق‌های اوايل انقلاب تا پايان دهه 60 را به نمايش بگذارد. در قسمت 33 اين مستند، به «کودتاي نوژه» پرداخته شده است و در آن به يکي از جلسات مجلس اول شوراي اسلامي که به اين واقعه مي‌پردازد، اشاره کرده است. حسن روحاني، رئيس‌جمهور فعلي که در آن زمان نماينده مجلس بود، درباره اين واقعه نطقي انجام مي‌دهد؛ اما سخنان او در اين مستند که 13 بار نيز تکرار شده، تقطيع‌‌شده پخش شده است. همين سانسور صداوسيما باعث شده ماجرا طوري نشان داده شود که گويي بين حسن روحاني و مصطفي چمران که در آن مقطع وزير دفاع بود، اختلافاتي وجود دارد. در اين مستند، اين‌گونه القا شده که روحاني تلاش دارد ارتش را منحل کند و خواهان اعدام ارتشيان در ملأ عام است. آن‌طور که در جوابيه تصويري دولت آمده است، حسن روحاني در ابتداي نطق خود گفته: «مبادا در بررسي حادثه کودتاي نوژه دچار شتاب‌زدگي و سهل‌انگاري شويم که در حادثه طبس اتفاق افتاد»؛ اما اين قسمت در مستند «مه‌شکن» حذف شده است؛ درحالي‌که او دقت در بررسي به اين پرونده را به سرعت ترجيح داده است. همچنين اين جمله حسن روحاني نيز از اين مستند حذف شده است: «نکته ديگر اين است که دادگاه انقلابي مجلس که براي توطئه‌گران تشکيل مي‌گردد، در کارش عجله نکند و تحقيقات را در حد وسيع ادامه بدهد و کاملا ريشه‌يابي کند ولو اينکه اعدام افراد توطئه‌گر هم دو هفته، سه هفته، يک ماه عقب بيفتد، هيچ عجله‌اي در اعدام توطئه‌گران نيست». نکته جالب اينکه راوي مستند «مه‌شکن» حرف‌هاي حسن روحاني را اين‌گونه تغيير مي‌دهد: «روحاني پيشنهادهاي خاصي مي‌دهد از‌جمله اعدام توطئه‌گران در ملأ عام و نمازجمعه و نيز محدود‌کردن حقوق برخي بازنشستگان ارتش». همين نشان مي‌دهد که اين مستند سعي دارد برخلاف سخنان روحاني، او را شخصيتي نشان دهد که بر اعدام اصرار دارد. در اين مستند طوري القا مي‌شود که حسن روحاني خواهان انحلال ارتش است؛ اين در حالي است که او در سخنراني خود در مجلس گفته بود: «انحلال به معناي اخراج نيست، مي‌شود آنها را به واحدهاي ديگر منتقل کرد». روحاني البته وزارت دفاع را به سهل‌انگاري متهم مي‌کند که چرا در قبال چنين اتفاقاتي مانند حادثه پارچين يا واقع طبس عکس‌العمل خوبي نشان نمي‌دهند. او همچنين مي‌گويد پيشنهاداتي دارد که با مسئولان در ميان خواهد گذاشت. يدالله سحابي در جايگاه رئيس مجلس، به روحاني تذکر مي‌دهد که از سخنانش سوءتعبير و سوءاستفاده خواهد شد؛ اما مستند «مه‌شکن» ادامه سخنان روحاني را پخش نمي‌کند؛ آنجا که او خطاب به مرحوم سحابي مي‌گويد: «جناب دکتر سحابي، چه سوءاستفاده‌اي مي‌شود؟ اين مردم ما هستند که انقلاب کردند، اين مردم هستند که حافظ انقلاب هستند، به خدا مردم هستند که حافظ انقلاب‌اند...». او ادامه مي‌دهد: «خواهش ما اين است که تحقيقاتي که انجام گرفته و به همه ريزه‌کاري‌هايي که دست يافته‌اند، به اطلاع مردم برسانند؛ چون تا حدي که ما در کار بوديم و تحقيق کرديم، جواب‌ها قانع‌کننده نبود و اگر مسئله طبس دقيقا دنبال مي‌شد، شايد همان موقع همه مسائل کشف مي‌شد و به امروز منتهي نمي‌شد» که اين قسمت نيز در مستند حذف شده است. ‌واکنش دولت پخش تقطيع‌شده نطق حسن روحاني در مجلس اول شوراي اسلامي، با واکنش دولت مواجه شده و پايگاه اطلاع‌رساني نمايندگي قوه مجريه در شوراي نظارت بر سازمان صداوسيما، درباره مطالب مطرح‌شده در مستند «مه‌شکن» اطلاعيه صادر کرد. در اين اطلاعيه آمده است: «بر اساس قانون الحاق يک ماده و دو تبصره به قانون اساسنامه سازمان صداوسيما، چنانچه در برنامه‌هاي پخش‌شده سازمان، مطالبي مشتمل بر توهين، افترا يا خلاف واقع نسبت به هر شخص حقيقي يا حقوقي پخش شود و يا به هر نحوي اظهارات اشخاص تحريف گردد، حداقل دو برابر زمان اصل مطلب جهت پاسخ‌گويي به شخص شاکي اختصاص مي‌يابد. در مستند «مه‌شکن» با تقطيع صحبت‌هاي حسن روحاني و نيز حذف برخي جملات ساير نمايندگان، تلاش مي‌شود تا ميان روحاني و وزير دفاع وقت (مصطفي چمران)، تقابلي ايجاد و روحاني را فردي معرفي کند که خواهان انحلال کل ارتش و اعدام ارتشيان در ملأ عام است. «مه‌شکن» با برجسته‌کردن يک جمله از روحاني و با حذف‌کردن جملات قبل و بعد آن، روحاني را خشن و بي‌منطق تصوير مي‌کند». در ادامه اين اطلاعيه آمده است: «روايت تاريخ نيازمند نگاهي جامع، بي‌طرفانه و مستند به منابع معتبر و متعدد و سرشار از دقت و حساسيت نسبت به تمام جزئيات است. اما آنچه در مستند مه‌شکن تصوير شده روايت جانبدارانه، عجولانه، جناحي، سياست‌زده و غيرصادقانه از تاريخ معاصر ايران است. به‌نظر مي‌رسد برآيند پخش ۱۳ باره مستند مه‌شکن، تخريب رئيس‌جمهور منتخب مردم و روايت مغشوش تاريخ با اهداف سياسي و انتخاباتي است». در پايان آمده است: «اين جوابيه تصويري براي سازمان صداوسيما ارسال شده ‌است، اما اين سازمان همچون جوابيه تصويري اول درباره دختر آبي، از پخش جوابيه دوم نيز امتناع کرده است. لازم است يادآوري شود صداوسيما طبق قانون موظف به پخش اين جوابيه است؛ هرگونه امتناع از پخش جوابيه دولت به اتهامات مطرح‌شده «غيرقانوني» است». ‌ربيعي: هدف شخص حسن روحاني است در اين جوابيه تصويري، مصاحبه‌اي نيز با سخنگوي دولت و دستيار ارتباطات اجتماعي رئيس‌جمهوري صورت گرفته است. علي ربيعي درباره اين موضوع با اشاره به نظريه «بازنمايي» گفت: «بر اساس نظريه بازنمايي افراد معمولا آنچه را که دل‌شان مي‌خواهد، به جامعه نشان مي‌دهند و از ميان متني طولاني بخشي را انتخاب مي‌کنند و درواقع بخشي از واقعيت را به جامعه نشان مي‌دهند و القا مي‌کنند». او افزود: «سازندگان اين مستند مبتني‌بر نظريه بازنمايي خواسته‌اند وجهي را که دکتر روحاني در سال‌هاي حضور خود در کنار افرادي مانند شهيد ستاري، بابايي و لشگري داشته‌اند، ناديده بگيرند. اگر بيننده‌اي به صورت ابتدايي اين مستند را مي‌ديد، به نظرش مي‌آمد که هدف از ساخت اين مستند اطلاع‌رساني نبوده، بلکه آقاي روحاني بوده است». ‌آشنا: نبايد به موضوعات ملي سَرسري نگاه کنيم مشاور رئيس‌جمهوري و رئيس مرکز بررسي‌هاي استراتژيک رياست‌جمهوري نيز در بخش‌هايي از جوابيه تصويري دولت به صداوسيما با تأکيد بر اينکه موضوعات و وقايع اصلي تاريخ انقلاب جمهوري اسلامي محدود، ولي بسيار تأثيرگذار هستند، گفت: «مردم درباره موضوعاتي از جمله کودتاي نوژه ۱۰ مرتبه يک فيلم يا مستند را نگاه نمي‌کنند؛ در همين راستا ما بايد يک مستند درباره‌ هر موضوع بسازيم که کسي روي دست آن مستند نسازد». حسام‌الدين آشنا ادامه داد: «موضوعاتي نظير کودتاي نوژه موضوعات ملي هستند و نبايد براي اينکه يک نفر را تخريب و به او حمله کنيم و حال او را بگيريم به موضوعات ملي سَرسري نگاه کنيم؛ چراکه نتيجه اين اقدامات چيزي مي‌شود که در پايان اين مستندها مردم بگويند اين بود؟! محققان اطلاعاتي، بازجويان، بازپرسان و قضات آن موضوع (واقعه کودتاي نوژه) هنوز زنده هستند و در مستندي که تهيه شده، جاي خالي آنها را مشاهده مي‌کنيم که به ما بگويند اين ماجرا چگونه کشف شد و چه ابعادي داشت». او با تأکيد بر اينکه مهم‌ترين بخش‌هاي کودتاي نوژه در مباحثات مجلس شوراي اسلامي وجود ندارد، بلکه در جاهاي ديگري است، عنوان کرد: «حسن روحاني در مجلس شوراي اسلامي اظهارات بسياري داشته است؛ اجازه دهيم يک مستند نيز با عنوان «حسن روحاني به مثابه نماينده مجلس» ساخته شود تا طي آن طول دوران نمايندگي او را آناليز کنيم».

ماجراي کودتاي نوژه «نوژه» كودتايي است که قرار بود منجر به سقوط جمهوري اسلامي و بازگرداندن شاپور بختيار، آخرين نخست‌وزير قبل از انقلاب شود. هدف نخست کودتا، حمله هوايي به منزل امام خميني در تهران و سپس حمله به برج مراقبت فرودگاه مهرآباد و در نهايت شکستن ديوار صوتي از طريق هواپيماها بود. همچنين قرار بود ساختمان مجلس و مراکز راديو و تلويزيون تسخير شده و بسياري از مسئولان جمهوري اسلامي بازداشت شوند. طراحي اين عمليات چنان دقيق بود كه حتي اعلاميه‌هاي جشن پيروزي نيز آماده شده بودند و گردانندگان كودتا اعلاميه‌هاي پيروزي خود را هم آماده كرده بودند. كودتاي نوژه از وجوه مختلف محل ابهام است؛ زيرا هيچ‌گاه معلوم نشد تعداد افراد دستگيرشده و اعدامي‌هاي كودتا چقدر بوده‌ يا هيچ روايت دقيقي از نحوه افشاي كودتا در دست نيست و شخصيت‌هاي سياسي هر يك از ديد خود آن را روايت مي‌كنند يا برخي مي‌گويند آيت‌الله محمدكاظم شريعتمداري با عوامل كودتا ارتباط داشت و برخي ديگر طرح ربايش اين روحاني را مطرح مي‌كنند.‌محمد ري‌شهري، رئيس وقت دادگاه انقلاب ارتش، در خاطرات خود درباره چگونگي كشف كودتاي نوژه، اين‌گونه مي‌نويسد: «نزديک غروب آفتاب روز 17 تير 59، آقاي سعيد حجاريان که با کميته اداره دوم ارتش همکاري داشت، به دفترم آمد و هيجان‌زده گفت کار خصوصي دارم. ظاهرا چند نفر در دفتر بودند، به من نزديک شد و گفت امشب قرار است کودتا شود». مرحوم آيت‌الله هاشمي‌رفسنجاني نيز چند روز پس از دستگيري عوامل كودتا، در گفت‌وگويي با راديو اين‌گونه گفت: «از يك‌ماه‌ونيم پيش اطلاع كسب كرده بوديم كه عوامل بختيار در ايران و شبكه نظامي باقي‌مانده از نظام قبل، بر حجم تبليغات خود افزوده‌اند؛ برنامه‌هاي تبليغاتي و نظامي آنها مشخص بود و گزارش شد چه‌وقت مي‌خواهند توطئه را شروع کنند. من اين مسئله را در شوراي انقلاب مطرح کردم. آقاي بني‌صدر هم از کانال ديگري آگاه شده بود. شوراي انقلاب، سپاه را مسئول کرد که به‌همراه نيروهاي ويژه‌اي از ارتش، اين جريان را تحقيق کنند و آنها را تعقيب کردند و وضعيتي پيش‌ آمد که يک بازداشت صورت گرفت و عده‌اي از عوامل بختيار بازداشت شدند و اين باعث شد برنامه کودتا به‌هم بخورد و براي مدت نامعلومي به تأخير بيفتد؛ ولي شوراي انقلاب در جريان بود». ابوالحسن بني‌صدر که در آن زمان رئيس‌جمهور بود، در يک سخنراني نحوه اطلاع خود از کودتا را اين‌گونه بيان كرده بود: «فرمانده سابق نيروي هوايي يک‌ماه‌و‌اندي پيش اطلاع داد در نيروي هوايي مثلا در ميان چترباز‌ها شايد هم به‌صراحت از نوژه حرف زد که يک تشکل‌هايي در حال انجام است. اين خبر را ما به دستگاه اطلاعاتي براي تحقيق و پيگيري داديم تا اينکه حدود سه هفته پيش از اين معلوم شد اينها‌‌‌ همان کودتاگرانند. آن‌وقت نيروي آنها حدود 70، 80 نفر ارزيابي مي‌شد و 10 نفر از آنها هم آن‌موقع براي ما شناخته‌شده بودند».‌

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.