|

آيا جنگ سوريه به پايان نزديک مي‌شود؟

آوارگان ادلب در راه ترکیه

نبرد بازپس‌گيري ادلب که از ماه آوريل از سوي دولت مرکزي دمشق و حاميانش به‌ويژه روسيه آغاز شده بود، اين روزها به اوج خود رسيده و حدود 250 هزار غيرنظامي را که در اين شهر و اطراف آن زندگي مي‌کردند، روانه مرز سوريه و ترکيه کرده است. گروه‌هاي کمک‌رساني شرايط اين روزهاي ادلب را بي‌سابقه توصيف کرده‌اند؛ صدها هزار نفر با هزاران ماشين خود را به چادرهاي مرزي مي‌رسانند؛ در‌حالي‌که با وجود باران و سرماي زمستاني، اين چادرها هم ديگر جاي امني براي آنها نيستند. مرز ترکيه هم‌چنان روي سوري‌ها بسته و خانه برايشان از هميشه ناامن‌تر شده است. ادلب آخرين مأمن گروه‌هاي تروريستي در سوريه است؛ سوريه‌اي که حالا 70 درصد آن در کنترل دولت ‌‌سوريه ‌ قرار دارد. ادلب که بيشتر مساحتش تحت کنترل گروهک حيات تحريرالشام، از گروه‌هاي وابسته به القاعده است، حدود 3.5 ميليون نفر ساکن دارد؛ ساکناني که بسياري از آنها آوارگاني هستند که از شهرهاي ديگر سوريه به ادلب پناه آورده‌اند. ساکنان اين منطقه حالا در حالي مجبور به فرار شده‌اند که نيروهاي سوري با کنترل بخش‌هايي از اين منطقه خطوط مقدم تروريست‌ها را شکسته‌اند و احتمال وقوع نبردي خونين هر لحظه بيشتر مي‌شود. عمليات آزادسازي ادلب هشت ماه پيش آغاز شد و از آن زمان به‌صورت منقطع حملات هوايي در اين منطقه انجام مي‌شود و نيروهاي سوري هر روز بيشتر از گذشته در آن مستقر مي‌شوند. گفته مي‌شود اين حملات تاکنون حدود هزارو 400 کشته برجاي گذاشته است. در هفته‌هاي گذشته هم‌زمان با تشديد حملات دولت سوريه در اين منطقه، بسياري از روستاها آزاد شده‌اند و نيروهاي سوري اکنون براي کنترل شاهراه استراتژيک در نزديکي شهر معره النعمان، تلاش مي‌کنند. اين شهر و شاهراهي که از آن عبور مي‌کند، نقطه‌اي استراتژيک است که دمشق را به حلب در شمال سوريه متصل مي‌کند. حلب از سال 2012 در اشغال مخالفان سوري بود و سال 2016 در جنگي دشوار آزاد شد. بازپس‌گيري اين شاهراه يکي از مهم‌ترين اهداف دمشق از سال 2016 و باز‌پس‌گيري حلب بوده است؛ چراکه کنترل آن باعث مي‌شود تردد بين شهرها تحت نظارت دمشق انجام و مبادلات درون‌کشوري بسيار تسهيل شود. ادلب سال‌ها موضوع تنش‌هاي روسيه و ترکيه بود؛ دو قدرتي که در جنگ سوريه مقابل هم قرار گرفته بودند اما در سپتامبر 2018، مسکو و آنکارا با توافقي حمله به ادلب را براي مدتي به تعويق انداختند. ترکيه بر اساس اين توافق موظف شد تمامي گروه‌هاي تروريستي را از اين شهر خارج کند اما همان‌طور که مسکو پيش‌بيني مي‌کرد، ترکيه در عمل به تعهدش ناکام ماند. اکنون به نظر مي‌رسد مسکو در حال عمل به وعده‌اش باشد؛ وعده‌اي که هدف نهايي آن پايان‌دادن به درگيري‌ها بر سر ادلب است. اما بسياري از تحليلگران معتقدند ترکيه حمله به ادلب و پيامدهاي آن را از آن جهت پذيرفته که روسيه، در حمله ترکيه عليه کردهاي مرزنشين سوريه مداخله نکند. ترکيه اوايل اکتبر حملات نظامي خود را در شمال‌شرق سوريه با هدف پاکسازي کردها از اين منطقه آغاز کرد؛ چراکه آنکارا گروه‌هاي کرد سوري را تروريست مي‌داند و با حمايت آمريکا از آنها به‌شدت مخالف است. به‌اين‌ترتيب نمي‌توان اتفاقاتي را که اکنون در ادلب رخ مي‌دهد، از وقايع ماه اکتبر و حمله ترکيه به کردهاي سوري جدا کرد. از طرف ديگر ترکيه که ميزبان حدود چهار ميليون پناه‌جوي سوري است، اجازه نمي‌دهد پناه‌جويان بيشتري به کشورش وارد شوند. مردم جنگ‌زده و فراري از جنگ سوريه حالا در شرايطي در مرز سوريه و ترکيه اسکان يافته‌اند که گروه‌هاي امدادرساني اين شرايط را «فاجعه‌آميز» توصيف و درخواست مي‌کنند با تنش‌زدايي از شرايط در ادلب، از فرار موج ديگري از مردمي که به اين مناطق پناه مي‌آوردند، جلوگيري کنند. با‌اين‌حال به نظر مي‌رسد دمشق و مسکو براي پايا‌ن‌دادن به جنگ ادلب مطمئن هستند. تحليلگران مي‌گويند حجم حملات نظامي در ادلب و پيشروي ارتش سوريه طوري است که به نظر نمي‌رسد سوريه بخواهد اين حملات را فعلا متوقف کند. درحال‌حاضر حدود يک ميليون پناه‌جوي سوري در مرز با ترکيه در کمپ‌هايي مستقر هستند که ظرفيتشان تکميل شده است. بسياري از گروه‌هايي که به‌تازگي به اين منطقه رسيده‌اند، با وجود سرماي سنگين زمستاني مجبورند در کمپ‌هاي موقت ساکن شوند. اين شرايط به گوش ساکنان ادلب هم رسيده است و آنها را به اين نتيجه رسانده که «ترجيح مي‌دهند زير بمباران جان بدهند تا خانه‌هايشان را ترک کنند». هم‌زمان امدادرساني به گروه‌هايي که تصميم گرفته‌اند در ادلب بمانند، ادامه دارد. امدادگران از وضعيت بحراني در اين شهر مي‌گويند؛ دارو به‌شدت کمياب شده و با توجه به ويراني بيشتر مراکز درماني امکان رسيدگي به بيماران به‌ويژه کودکان و سالمندان از هميشه سخت‌تر است. حالا نه‌تنها ساکناني که در ادلب مانده‌اند، بلکه آنهايي که در مرز به سر‌ مي‌برند، منتظرند تا اين جنگ به پايان برسد؛ جنگي که 9 سال به طول انجاميد، صدها هزار نفر از آنها را به کشتن داد و ميليون‌ها نفرشان را آواره کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.