|

لات‌بازي آنلاين

شرق: 11 تير سال گذشته قتلي در هواخوري زندان كرج رخ داد كه نگاه افكار عمومي بي‌علاقه به اخبار «لات‌ولوت»ها يا همان اوباش را هم به خود جلب كرد؛ در اين روز «وحيد مرادي» يكي از لات‌هاي شناخته‌شده تهران، به ضرب چاقوي افرادي ناشناس در زندان كشته شد. موج ناراحتي بعضي از كاربران شبكه‌هاي اجتماعي از اين قتل و همچنين مراسم تشييع جنازه او كه به‌طور زنده از اينستاگرام پخش مي‌شد و صدها هزار بيننده آنلاين داشت، حتي توجه جامعه‌شناسان را هم به گسترش پديده لاتي در شبكه‌هاي اجتماعي به خود جلب كرد. هواداران پرتعداد مرادي در آن‌ روزها انگشت اتهام را به سمت چهره معروف ديگري نشانه رفتند: «هاني كُرده». متهم غيررسمي قتل وحيدي مرادي، حالا و در دي 98 بار ديگر اخبار ايران را به سمت گنده‌لات‌ها چرخانده، هرچند خود او تا لحظه تنظيم اين گزارش، شرايط نامساعدي را روي تخت بيمارستان در منطقه 12 تهران مي‌گذراند و حتي اخباري از جان‌باختن او حكايت دارد. منطقه 12 تهران كه محل آخرين درگيري پرسروصداي گنده‌لات‌هاست، پيش از اين و در دروان پهلوي هم لات‌هاي فراواني را به خود ديده است. محل زندگي و زورخانه «شعبان جعفري» كه با نام «شعبون بي‌مخ» شناخته مي‌شود، فاصله چنداني با مكان درگيري و حمله شش نفر به هاني‌كرده ندارد، هرچند دنياي لات‌هاي چندده‌سال پيش ايران با فضاي فكري و نمايش‌گري گنده‌لات‌هاي امروز ايران فاصله فراواني دارد. لات‌هاي امروز، بخش وسيعي از شهرت خود را مديون شبكه‌هاي اجتماعي و در رأس آنها اينستاگرام هستند و خود به‌خوبي آگاه‌اند كه تا پيش از گسترش چنين شبكه‌هايي، نام و لقب‌هاي عجيبشان جاي چنداني در ذهن مردم نداشت؛ اما امروز بخشي از شبكه‌هاي اجتماعي ايران در قرق قداره‌كشان و دستمال‌به‌دستاني است كه علاوه‌ بر صفحات پرطرفدار سردمداران، صدها صفحه هواداري هم به پوشش اخبار و رفتار آنها مي‌پردازد.
اينستاگرام و ماجراي وحيد مرادي
وحيد مرادي در يكي از بازجويي‌هاي منتشرشده‌ از نداشتن صفحه اينستاگرام مي‌گويد و به گوشي ساده خود اشاره مي‌كند؛ اما احتمالا از نقش و تأثير اينستاگرام در به‌شهرت‌رسيدن خود آگاه بود و ماجراي جان‌باختنش هم بي‌ارتباط با همين شبكه‌هاي اجتماعي نيست؛ مرادي از زندان كه آزاد مي‌شود، به دعوت يكي از دوستانش به برجي در شمال تهران می‌رود و در حين میهماني، فرد مست ميزبان به پخش زنده ويدئو در اينستاگرام مشغول مي‌شود. او در همين زمان و براساس گفته‌هاي مرادي در دوران بازداشت، در لايو اينستاگرام با كلمه‌اي ناشايست مرادي را خطاب قرار مي‌دهد و درگيري آغاز مي‌شود. در همان شب، مرادي اين فرد را به قتل مي‌رساند و براي فرار از كشور تا كوه‌هاي مرزي هم پيش مي‌رود، اما دست‌وپا‌بسته به زندان كرج منتقل مي‌شود و همان‌جا به قتل مي‌رسد. مرگ فردي كه خود را عقاب ايران مي‌خواند، توجه كم‌نظيري را در شبكه‌هاي اجتماعي و اينستاگرام جلب كرد و هشتگ «وحيد مرادي» تا چند روز در صدر فضاي فارسي شبكه‌هاي اجتماعي قرار گرفت. مراسم تشييع مرادي هم از ده‌ها صفحه اينستاگرام به‌طور زنده پخش مي‌شد و بخش‌هايی از اين مراسم هم تا روزها در شبكه‌هاي اجتماعي دست‌به‌دست مي‌شد. آوازه وحيد پس از گذشت يك‌‌سال‌و‌نيم از آن مرگ و تشييع، در شبكه‌هاي اجتماعي به قوت خود باقي است و حتي نامش بيش از گذشته پرطرفدار است؛ برای مثال صفحه‌اي با اسم وحيد مرادي و توضيح مبني بر «تنها دفتر خاطرات وحيد مرادي» بيش از 316 هزار دنبال‌كننده دارد و اين در حالي است كه هيچ صفحه‌اي را دنبال نمي‌كند. نوشته‌هاي اين صفحه كه معمولا با بيش از هزار كامنت همراهي مي‌شوند، به زندگي و تصاويري از مرادي اختصاص دارد، هرچند اين روزها اخبار زخمي‌شدن هاني‌كرده را هم پوشش مي‌دهد؛ خبري كه مخاطبان اين صفحه آن را شاهدي بر بزرگي مرادي مي‌دانند. طرفداري از مرادي در اينستاگرام البته به همين يك صفحه خلاصه نمي‌شود و ده‌ها صفحه با دنبال‌كننده‌هاي چندده‌هزارنفري هم به نام اين شاخ جان‌باخته مجازي وجود دارد.
«لات بميري» در صفحات منتسب به حاجيلو
اگرچه لوطي‌شدن در تهران قديم براي خود آداب و رسومي داشت و سوداي قرارگرفتن در جرگه لوطيان منوط به پذيرش منشور اخلاقي نانوشته آنان بود اما اين‌روزها شاخ‌شدن در فضاي مجازي تمام آن مراحل را جبران مي‌كند. آن‌طور كه پ‍ژوهشگران نوشته‌اند، در فرهنگ قديم لوطيان، فرد بايد در مواردي شهره مي‌شد؛ نان‌خوردن از دسترنج خود، احترام به بزرگ‌تر، مهرباني با كوچك‌تر، دستگيري از ضعفا و رك و بي‌پروا بودن و در كنار اين رفتارها بايد گام‌به‌گام هفت قلم وسايل لاتي را هم جمع‌آوري مي‌كرد؛ زنجير بي‌سوسه يزدي، جام برنجي كرماني، دستمال بزرگ ابريشمي كاشاني، چاقوي اصفهاني، چپق چوب عناب يا آلبالو، شال لام الف لا و گيوه تخت نازك، هفت قلم وسايلي بود كه بايد هر لوطي آن را مي‌داشت. لوطي‌گري در دنياي يكه‌تازي اينترنت اما چنين شرايط و ملزوماتي ندارد و رفتاري پرحاشيه مي‌تواند نام و نشاني ايجاد كند. «بهروز حاجيلو» يكي از اين لات‌هاست كه حالا صدها صفحه روزانه به تمجيد از او مي‌پردازند. او قاتل طلبه‌اي 46ساله به نام «مصطفي قاسمي» به ضرب گلوله است كه در زمان جنايت حدود 40 هزار دنبال‌كننده داشت اما بلافاصله تعداد دنبال‌‌كننده‌هاي اين فرد به 94 هزار نفر رسيد و همچنان هم در حال افزايش است. آخرين پست حاجيلو در اينستاگرام به ساعاتي پيش از قتل برمي‌گردد كه اين ويدئو حدود يك‌ميليون‌و 300 هزار بار ديده شد و نزديك به 90 هزار كامنت دارد. توجه به نام حاجيلو در اينستاگرام به همين يك صفحه محدود نمي‌شود و ده‌ها صفحه از سوي طرفدارانش هم ايجاد شده است كه هركدام چندده‌هزار دنبال‌كننده دارند. از او به عنوان رفيق نزديك وحيد مرادي و سلطان همدان در اين صفحات ياد مي‌شود.
حاشيه‌هاي لات‌و‌لوت‌ها
تصرف بخش وسيعي از شبكه‌هاي اجتماعي ايران به صفحات اين افراد نامدار خلاصه نمي‌شود و حالا صد‌ها اكانت هم به پوشش اخبار اين افراد مي‌پردازد و درگيري‌هاي لفظي و فيزيكي اين افراد را پوشش مي‌دهد. شعبون دژبان سلطان خرابات ايران، جنگيان، مشتيان، ناميان، خوبان، عقاب ايران، ارتش تك‌نفره، تنهاي وحشي و... بخشي از صفات به‌كاررفته در اين صفحات است كه براي توصيف اين لات‌ها به كار مي‌رود. «پرچمداران» نام يكي از اين صفحات است كه بيش از 110 هزار دنبال‌كننده دارد و به پوشش اخبار اين افراد مي‌پردازد. در اين بين صفحات طرفداري لات‌هاي نامدار هم بارها شاهد درگيري مجازي و رجز‌خواني هم بوده ‌است؛ به عنوان مثال صفحات هواداري وحيد مرادي كه پيش از اين براي طرفداران هاني‌كرده خط‌‌و‌نشان مي‌كشيدند، حالا از از شادي خود مي‌گويند و در سمت ديگر هم دست ‌دعا به سوی آسمان بالا است. هر نوشته اين صفحات هم با هزاران كامنت روبه‌رو مي‌شود كه در حالت كلي محتواي يكساني دارند و معمولا به تقبيح يكي از طرفين و ستايش سمت ديگر خلاصه مي‌شود. برخي از اين صفحات البته در سال‌هاي گذشته با برخورد پليس فضاي مجازي هم روبه‌رو شده است. پيش از اين پليس فتا چنين رفتارهايي را مشمول مزاحمت در شبکه‌هاي اجتماعي و فضاي مجازي دانسته و از مجازات گردانندگان براساس قانون گفته است. علاوه‌ بر اين فصل پنجم قانون جرائم رايانه‌اي به موضوع هتك حيثيت‌ و نشر اكاذيب پرداخته است. در ماده ۱۶ اين قانون آمده است، هركس به وسيله سامانه‌هاي رايانه‌اي يا مخابراتي، فيلم يا صوت يا تصوير ديگري را تغيير دهد يا تحريف كند و آن را منتشر يا با علم به تغيير يا تحريف منتشر كند، به نحوي كه عرفا موجب هتك حيثيت او شود، به حبس از 91 روز تا دو سال يا جزاي نقدي از پنج ميليون (۵.۰۰۰.۰۰۰) ريال تا چهل ميليون (40.000.000) ريال يا هر دو مجازات محكوم خواهد شد. تبصره ماده ۱۶ قانون جرائم رايانه‌اي هم اذعان دارد چنانچه تغيير يا تحريف به صورت مستهجن باشد، مرتكب به حداكثر هر دو مجازات مقرر محكوم خواهد شد. در سال‌هاي گذشته البته بعد از بسته‌شدن، هركدام از اين صفحات با چندين صفحه ديگر و مشابه جايگزين شده است و همين رشد قارچ‌گونه لزوم برخورد از نوع ديگر را نشان مي‌دهد؛ شايد چاره كار در پاسخ به پرسش‌هايي درباره دليل اقبال افكار عمومي به چنين صفحاتي باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.