|

آنچه خواست شماست

«شب دوازدهم» با عنوان فرعی «آنچه خواست شماست»، نمایش‌نامه‌ای است از ویلیام شکسپیر که با ترجمه میلاد میناکار در نشر کتاب پارسه منتشر شده است. «شب دوازدهم» از کمدی‌های شکسپیر و جزء آثار دوره میانی کار اوست. داستان این نمایش‌نامه با ماجرایی عاشقانه رقم می‌خورد؛ با ابراز عشق اورسینو، دوکِ ایلیریا، به اولیویا که کنتسی از همسایگان اوست. اورسینو پیام عاشقانه خود را همراه با هدیه‌ای برای اولیویا می‌فرستد. مأمور رساندن پیام و هدیه اورسینو، پسری است به نام سزاریو. اما این سزاریو در واقع دختری است به نام ویولا که خود را به شکل پسرها درآورده است و همین موضوع، موقعیت غریب پیچیده‌ای را در نمایش‌نامه رقم می‌زند، چون اولیویا که پیام اورسینو را از این دخترِ پسرپوش دریافت می‌کند به خیال اینکه قاصد پیام واقعا پسر است به او دل می‌بازد، اگرچه اولیویا پس از مرگ تنها برادرش که برایش عزیز بوده مدتی است که از پذیرش ابراز عشق مردان سر باز می‌زند. اندرو استات در کتاب «کمدی»، مردپوشیِ زن در این نمایش‌نامه شکسپیر را با فیلم کمدی «بعضی‌ها داغشو دوست دارن» بیلی وایلدر مقایسه می‌کند. تداعی و مقایسه‌ای کاملا درست و بجا، چراکه در این فیلمِ بیلی وایلدر هم که یکی از شاهکارهای تاریخ سینماست، موقعیتی شبیه همین موقعیت شکسپیری رقم می‌خورد که این خود گواه آن است که شکسپیر همچون همه کلاسیک‌های بزرگ، کهنه‌شدنی نیست. از آثار شکسپیر همواره و در هر زمان چیز تازه و بدیعی می‌توان استخراج کرد. آثار او دستمایه انواع و اقسام تفسیرها قرار گرفته و این آثار گویی برای هر آدمی در هر دوره‌ای تازه‌اند و حرفی برای گفتن دارند و اساسی‌ترین مسائل آدمی و جهان را در همه زمان‌ها مطرح می‌کنند. ایده‌های شکسپیر و موقعیت‌هایی را که او می‌آفریند همواره می‌توان دستمایه نوآوری قرار داد و به انحای گوناگون از آثارش استفاده‌های خلاقانه کرد. در فیلم «بعضی‌ها داغشو دوست دارن» هم دو شخصیت مرد فیلم مجبور می‌شوند رخت زنانه بپوشند و خود را به هیئت زنان درآورند که این در ادامه موقعیتی کمیک و بغرنج را در فیلم رقم می‌زند.در مقدمه مترجم بر ترجمه فارسی نمایش‌نامه «شب دوازدهم» درباره عنوان اصلی آن آمده که این عنوان اشاره‌ای به عید خاج‌شویان مسیحیان است. در این مقدمه از قول هارولد بلوم درباره این عید آمده است: «جشن سنتی شب دوازدهم، دوازده روز پس از کریسمس، در ششم ژانویه برگزار می‌شود و به آن عید خاج‌شویان نیز می‌گویند. در این روز سه شاه از برای دیدار عیسی نوباوه به اورشلیم رفتند». مترجم پس از آوردن این نقل قول می‌نویسد: «بنابراین از روز کریسمس تا عید خاج‌شویان (دیدار سه شاه یا مغ) دوازده روز است که شب دوازدهم مصادف با عید مزبور می‌شود». مترجم آن‌گاه به‌عنوان فرعی این نمایش‌نامه، «آنچه خواست شماست»، اشاره می‌کند و درباره آنچه این عنوان فرعی به آن اشاره دارد، با ارجاع به قول الیزابت استوری دانو و به نقل از او می‌نویسد که این عنوان «احتمالا تداعی‌گر حال‌وهوای روز تعطیل شب دوازدهم است: زمانی برای عاطفه‌ورزی، تفنن، لودگی، آشوب».شب دوازدهم نمایش‌نامه‌ای است در پنج پرده. آنچه می‌خوانید قسمتی است از پرده چهارم این نمایش‌نامه: «سباستین: ای یونانی احمق، تمنا می‌کنم، مرا ترک کن! این نقد از آنِ تو. اگر لحظه‌ای بیش درنگ کنی، پاداش بدتری می‌دهمت.
فسته: حقا که دستی گشاده داری. این دانایان را که به احمقان نقد می‌دهند، نامی خوش خواهد بود؛ البته پس از سالیانی.
[سر اندرو و سر توبی و فابیان وارد می‌شوند].
سر اندرو: حال آقا، دوباره به هم رسیدیم. این را نوش جان کن!
سباستین: خب، تو نیز این را نوش جان کن و این یکی را و این را! [سر اندرو را می‌زند]. آیا همه این مردمان مجنون‌اند؟
سر توبی: [خطاب به سباستین] آقا، دست نگه دار وگرنه خنجرت را بر بام خانه می‌اندازم.
فسته: این موضوع را الساعه به گوش بانو می‌رسانم. از برای دو پنس هم نمی‌خواهم به‌جای هیچ‌یک از شما باشم.
[فسته خارج می‌شود].
سر توبی: [سباستین را می‌گیرد]. بیا این طرف، آقا دست نگه دار!
سر اندرو: نه، رهایش کن! از طرزی دیگر با او برخورد خواهم کرد. اگر ایلیریا را قانونی باشد، از برای ضرب‌و‌شتم به محکمه‌اش می‌کشم. هرچند نخست من او را کوفتم، اما اهمیتی ندارد.
سباستین: [خطاب به سر توبی] دستت را بکش.
سر توبی: بیا، آقا. نمی‌گذارم که بروی. بیا جنگاور جوانم، تیغت را غلاف کن که سر جنگ داری! بیا این طرف!».نمایش‌نامه «شب دوازدهم» پیش از این نیز سه بار به فارسی ترجمه شده. افضل وثوقی، علاءالدین پازارگادی و حمید الیاسی مترجمانی هستند که پیش‌تر این نمایش‌نامه را به فارسی ترجمه کرده‌اند و در مقدمه ترجمه اخیر به نام آنها اشاره شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.