روایت فرزند آیتالله جوادیآملی از حاکمیت حداکثری و مردم حداقلی
مرتضی جوادیآملی: احساس مردم این نیست که قانون اساسی رعایت شده
شرق: مرتضی جوادیآملی، رئيس بنياد بينالمللی علوم وحيانی اسراء و فرزند آیتالله عبدالله جوادیآملی است. برخی اظهارنظرهای مستقل و متفاوت او در این ماههای اخیر، از او یک روحانی متفاوت تصویر کرده است؛ از انتقادات صریح او به گفتههای چندوقت پیش آیتالله محمد یزدی تا صحبتهای دیروزش در رابطه با احقاق حقوق مردم در این 40 سال و رابطه حاکمیت و مردم. او چندی قبل در واکنش به سخنان منتشرشده از سوی آیتالله محمد یزدی درباره ممانعت از مرجعیت نوه آیتالله بروجردی گفته بود: «فصل اینجور ادبیات و سخنگفتنها تمام شده، اینگونه صحبتها چیزی جز ایجاد تنش برای نظام و حوزه و روحانیت نخواهد داشت و فکر نمیکنم دامنزدن به این صحبتها چیزی بتواند خیلی مؤثر باشد... برخی صحبتها صرفا جنبه سیاسی دارد و نهتنها در جهت سازندگی نظام و کشور نیست، بلکه مفید هم نیست». محمد یزدی درباره بحث مرجعیت آیتالله علویبروجردی گفته بود: «بعضی اگر یک روزی رسما اعلام مرجعیت کنند، اگر زنده باشم، رسما جلویش را میگیرم و اعلام رسمی هم میکنم؛ واقعا در حوزه چه کسی باید با این مسئله برخورد کند؟! نوه مرجع بودن که دلیل شرعی برای مرجعیت نیست... اگر چنین فردی تابلو هم بزند، تابلویش را پایین میآوریم...». مرتضی جوادیآملی دیروز به جماران گفته است: «کارنامهای که در این 40 سال برجای مانده و میتوان بر اساس آن داوری کرد، نشان میدهد که احساس مردم این نیست که حقوق آنان آنگونه که در قانون اساسی و منابع وحیانی ماست به دست آمده و استیفا شده یا از جانب مسئولان رعایت شده است». او در ادامه گفته است: «این امر جهات مختلفی دارد و یکی از آن جهات این است که جریانی در حاکمیت گمان میکند که دین در اختیار اوست و باید از دین صیانت کند، لذا مردم را در بطن امر متعرضان به حقوق دین و جامعه تلقی میکند و خود را در جایگاه محافظ و نگهبان دین مینشاند و بر اساس آن اجازه نمیدهد که مردم به جایگاه حقوقی خود برسند. جوادیآملی در ادامه گفته است: «بایستی دانست که در جامعه بهترین کسانی که از اصل دین، انقلاب و نظام به درستی پاسداری میکنند، کیستند و این به این معنا نیست که اگر کسی در جایگاه حاکمیتی و در هر قدرتی از قدرتهای حکومت قرار گرفت، او سرپرست دین است و مردم باید بر اساس فکر و بینش او از دین صیانت و پاسداری کنند. این بینش ناصوابی است که متأسفانه وجود دارد و جامعه نشان داده که هر زمان دین و شعائر دینی مورد آسیب قرار میگیرد، اول کسانی که به صحنه میآیند حتی پیشگامتر از حاکمیت، خود مردم هستند». جوادیآملی گفت: «بههرترتیب اینکه حاکمیت خود را سرپرست دین بداند، باعث میشود حقوق مردم گم شود، چراکه گاهی مردم گمان میکنند چون حاکمیت خود را متصدی امر دین و حقوق جامعه میداند، اگر آنها اقدامی کردند باید به دنبال آنها حرکت کنند. این یک مسئله جدی است که بایستی بر اساس یک اندیشه برتر مورد تحلیل قرار گیرد و اصلاح شود». او در ادامه گفته است: «نکته دیگر اینکه جریانی در حاکمیت میخواهد بر اساس ساخت نهادهایی تولیت دین و حقوق مردم را از جایگاه حاکمیت به دست بگیرد، درحالیکه اگر بناست حقی از مردم حفظ و رعایت شود، اول مردم هستند که بایستی این امر را پیش ببرند، بنابراین معتقدم برای اینکه جایگاه و موقعیت حکومت با مردم را به درستی ببینیم و اصلاح کنیم، نیاز به یک اصلاح ساختاری داریم. این تصور و توهم واهی که حاکمیت بناست نگهبان و حافظ دین و حقوق باشد و مردم افرادی هستند که متعرض به دین و حقوق اضافه هستند، یک پندار باطلی است که در طول این سالها وجود داشته و باید اصلاح شود». فرزند جوادیآملی در ادامه گفته است: «یک حکومت حداکثری یک مردم حداقلی در صحنه خواهد داشت، گرچه خودش بخواهد در سایه نام مردم زندگی کند؛ بهعنوانمثال اگر مطبوعاتی داشته باشیم و مطبوعات را فضای یک جامعه مدنی بدانیم، حاکمیت هم برای خود مطبوعاتی دارد، اما درعینحال اگر حاکمیت بخواهد بهجای مردم و به نام مردم مطبوعاتی داشته باشد، باعث اشتباه میشود و مردم راه را گم میکنند». استاد حوزه علمیه قم ادامه داده است: سرّ دلسردیهایی که امروز در نهادهای مدنی شکل گرفته این است که یک سلسلهنهادهای مدنی ساختگی از جایگاه حاکمیتیها میتواند آنها را ناکارآمد کند. حاکمیت قدرت و ابزار خود را دارد و به نام حاکمیت باید کار و تلاش کند، اما اگر حاکمیت در میدان مردم بازی کند و از جایگاه مردم سخن بگوید، لازمه آن این است که مردم احساس کنند جایگاهی برای حرفزدن ندارند. وی به ارائه راهکاری برای بازگشت انگیزه احقاق حق مردم به نهادهای مدنی پرداخت و گفت: حکومت باید خود را به نام حکومت و مواضعش را از جایگاه قدرت، ابزار و امکاناتی که دارد، معرفی کند و با مطبوعات حاکمیتی و حکومتی حرف بزند. اگر از زبان مردم، حرفهای قدرت و حاکمیت را بزند و در حقیقت بدلسازی شود، در کنار یک جامعه اصیل یک جامعه مدنی نخواهیم داشت و این مسئله باعث میشود که یک حاکمیت حداکثری و یک مردم حداقلی داشته باشیم و طبعا در اینجا حق و باطل گم میشود». پسر و پدر بیشباهت به هم نیستند. آیتالله عبدالله جوادیآملی هم در ۶ اردیبهشت ۹۷ در دیدار با علی ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، با اشاره به وجود مشکلات در کشور گفته بود: «بدانیم که اگر با وجود این مشکلات ملت قیام کند، همه ما را به دریا خواهد ریخت، به همین جهت حواستان باشد». مواضع آیتالله جوادیآملی در این سالها به طیف اعتدالی و اصولگرا نزدیکتر بوده است. ایشان سال 84 از نامزدی اکبر هاشمیرفسنجانی حمایت کرد که با حضور و واکنش معترضانه بعضی طلاب هوادار احمدینژاد در جلسات درسی مسجد وی و شعار حامیان وی در نماز جمعه علیه جوادیآملی همراه شد. به نقل از شاگردان نزدیکش، او آن زمان با اشاره به احمدینژاد گفته بود: «وی را چنان بالا خواهند برد که طغیان خواهد کرد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.