|

لیوان مهاجرت خیلی خیلی خالی شده است!

محمدرضا نیک‌نژاد

چندروزی بود که ذهنم درگیر مهاجرت یکی از دانش‌آموزانم بود؛ درس‌خوان، باادب، با خانواده‌ای تحصیل‌کرده و بافرهنگ. از مهاجرتش که باخبر شدم، پرسش همیشگی به سراغم آمد: چرا مهاجرت؟ با این پیش‌زمینه وارد کلاس شدم. دیدم گفت‌وگو درباره برنامه ورزشی در یکی از شبکه‌های ماهواره‌ای داغ است؛ برنامه‌ای که گرداننده اصلی و مجری‌اش از مجریان پرطرفدارِ و تازه‌مهاجرت‌کرده صدا و سیماست. یکی از بچه‌ها درباره کراوات مجری می‌گفت و دیگری درباره همکارِ خانمش در برنامه و دیگری از زمان پخشش ایراد می‌گرفت و آن یکی از کیفیتش و... . با دیدن من با ناهماهنگی کامل از جا برخاسته و نشستند. یکی از ته کلاس با صدایی بلندتر از حد معمول پرسید: آقا نظر شما چیست؟ گفتم: جدای از کم و کیف برنامه، چندسالی است که شاهد مهاجرت‌های فراوانی هستم اما هنوز به نتیجه نرسیده‌ام که ماندن بهتر است یا رفتن! پرسیدم: دیدگاه شما در این‌باره چیست؟ چندنفری وارد بحث شدند و هر کدام نظری دادند اما برایند کلی و بسیار پرمعنای دیدگاه‌های این جوانانِ 16- 17ساله، رفتن بود و دستیابی به زندگی کامیاب، مرفه و شاد آن‌ورِ آب و فرار از گرفتاری‌های کنونی و آینده کشور و... . با چند ضربه روی میز بچه‌ها را به‌سوی درس کشاندم و آموزش را آغاز کردم.
با همین درگیری ذهنی به اتاق معلمان آمدم. یکی از همکاران گفت: چرا کلاست بیش از حد معمول شلوغ بود؟ گفتم چند دقیقه نخست کلاس را با بچه‌ها درباره مهاجرت به گپ‌وگفت پرداختیم. همکار دیگری که در چند دبیرستان نامدار کار می‌کند، گفت مهاجرت‌ها واقعا نگران‌کننده شده‌اند! من هم ازخداخواسته پرسیدم: چطور؟ ادامه داد در سال‌های گذشته بسیاری از مهاجران یا دانشجو بودند یا دانش‌آموختگانی که به سودای ادامه تحصیل یا دستیابی به کار مهاجرت می‌کردند اما این سال‌ها طیف گسترده‌ای از مردم تن به مهاجرت می‌دهند. این دبیر عربی به سخنانش چنین ادامه داد: سال گذشته در فلان دبیرستان- که از نظر آموزشی بسیار نامدار است و فقط بچه‌های نخبه می‌توانند با معیارهای سخت‌گیرانه‌اش هماهنگ شوند- در فاصله تعطیلی‌های تابستان 15 دانش‌آموز مهاجرت کرده‌اند! پس از تأیید مشاورِ همان دبیرستان که در جمع‌مان بود، چند لحظه‌ای همه با شگفتی سکوت کردیم.
در تأیید این سخنان، یعنی گسترده‌ترشدن طیف ایرانیان مهاجر، دبیر ورزش‌مان نیز از چندین ورزشکار نام برد که پس از رسیدن به قله‌های پیروزی در کشور با تغییر تابعیت به افتخارآفرینی برای کشورهای دیگر می‌پردازند. پرسیدم: چرا!؟ چند دقیقه‌ای درباره نبود امکان پیشرفت و امنیت ورزشی، اقتصادی و از همه مهم‌تر امنیت شغلی پس از دوران قهرمانی در ایران سخنرانی کرد و... .
در همین گیرودار بود که رئیس دولت در جمع ایرانیان مقیم مالزی گفت: «بر پایه آمار، در یکی، دو سال گذشته هر روز یک‌ونیم نفر، یعنی هر دو روز، سه نفر، از دانش‌آموختگان ایرانی در صد دانشگاه برتر جهان برای کار به کشور بازمی‌گردند». اما اگر این آمار را در کنار آمار 150 هزار ایرانی مهاجرت‌کرده در سال، یعنی نزدیک به 400 نفر در روز، البته پیش از بحران‌های سیاسی- اقتصادی یکی، دو سال گذشته، بگذاریم، سرسام‌آور خواهد بود! حال یا آمارها لیوان مهاجرت‌ها را خیلی خالی نشان می‌دهند یا برخی این لیوان شکسته را خیلی پر می‌بینند. داوری با شما!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.