نتايج اوليه انتخابات رياستجمهوري افغانستان پس از ۳ ماه اعلام شد
كورشدن گره انتخاباتي
سه ماه بعد از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری در افغانستان، کمیسیون انتخاباتی این کشور نتایج را اعلام و اشرف غنی، رئیسجمهور فعلی افغانستان را بهعنوان پیروز انتخابات ششم مهر معرفی کرد؛ خبری که تنها حزب غنی از آن استقبال کرده است. انتخابات ریاستجمهوری افغانستان، بيستوهشتم سپتامبر برگزار شد اما نتیجه اولیه آن که قرار بود بیستوهفتم همان ماه اعلام شود تا دیروز به تأخیر افتاد. علت این تأخیر، اعتراض مهمترین حزب رقیب اشرف غنی، یعنی حزب ثبات و همگرایی عبدالله عبدالله به تقلب گسترده و سازمانیافته در انتخابات بود. حزب عبدالله عبدالله در اولین ساعات پس از اتمام انتخابات اعلام کرده بود که حزب دولتساز به رهبری غنی در این انتخابات تقلب کرده و کمیسیون انتخاباتی کشور هم با او همدست است.
عبدالله عبدالله اکنون همزمان با اعلام نتایج اولیه باز هم اعلام کرده این نتیجه را قبول ندارد. حزب ثبات و همگرایی میگوید، 300 هزار رأی در این انتخابات باید باطل شود، چراکه یا خارج از وقت رأیدهی اخذ شده یا فاقد اطلاعات رأیدهندگان یا تکراری است. او با پیامی فیسبوکی به حامیانش اطمینان داده که به مبارزه برای تقویت دموکراسی در افغانستان ادامه می دهد و از رأی آنها دفاع میکند. عبدالله عبدالله گفته دولت جدید را به رسمیت نمیشناسد. این در حالی است که کمیسیون انتخاباتی افغانستان اعلام کرده این نتایج ابتدایی است و نامزدها میتوانند تا سه روز آینده شکایت خود را بههمراه مستندات به این کمیته ارائه دهند. این کمیته از مردم خواسته تا زمان انتشار نتایج نهایی در 40 روز آینده آرامش خود را حفظ کنند.
درحالیکه مشارکت در این انتخابات حدود دومیلیونو 700 هزار نفر اعلام شده بود، کمیسیون انتخاباتی افغانستان نزدیک به یک میلیون رأی را باطل اعلام کرد. به این ترتیب میزان مشارکت مردم افغانستان در انتخابات ریاستجمهوری این کشور در نهایت یکمیلیونو 843 هزار نفر اعلام شد. اشرف غنی با کسب حدود 932 هزار رأی، معادل 50.6 درصد کل آرا، پیروز این انتخابات معرفی شده، درحالیکه جدیترین رقیبش، عبدالله عبدالله با حدود 720 هزار رأی معادل 39.5 درصد آرا در جایگاه دوم قرار گرفته است؛ آرایی که چه برای برنده و چه برای بازنده این رقابت سیاسی نمیتواند نشانهای از محبوبیت یا حتی مشروعیت باشد، چراکه پیش از انتخابات اعلام شده بود حدود 9.7 میلیون نفر واجد شرایط حضور در این انتخابات هستند و تنها 1.9 میلیون نفر از آنها در آن مشارکت کردند.
این انتخابات که حالا از طرف نامزدها به چالش کشیده شده، هیچ بعید نیست مانند دوره قبل در سال 2014 به یک بحران سیاسی ختم شود. عبدالله عبدالله در بیانیه خود هشدار داده «هیچکس نباید رؤیای حکومت دوباره با آرای تقلبی مانند سال 2014 را داشته باشد». علاوه بر این چند هفته پیش از اعلام نتایج اولیه، حامیان عبدالله عبدالله به دهها دفتر انتخاباتی در سراسر افعانستان حمله کردند و مانع شمارش آرا در این دفاتر شدند. همزمان ریشسفیدان نزدیک به عبدالله عبدالله تهدید کردهاند کنترل را در ولایتهای مختلف به دست میگیرند.
نتایج مشابه انتخابات پنج سال پیش حالا به شرایط مشابهی ختم شده است؛ اما سال 2014 با میانجیگری جان کری، وزیر خارجه وقت آمریکا و حامد کرزی، رئیسجمهوری وقت افغانستان، ساختاری از اشتراک قدرت سیاسی، اوضاع را در این کشور آرام کرد؛ اشرف غنی، رئیسجمهور و عبدالله عبدالله، رئیس اجرائی شد و دو سال بعد با ویرایش قانون اساسی، نام سمتش به نخستوزیر تغییر کرد؛ اما اینبار مقامات آمریکایی بهصراحت اعلام کردهاند برای حل مشکل غنی و عبدالله مداخله نمیکنند، چراکه تمرکزشان پایاندادن به جنگ و حضورشان در این کشور است.
انتخابات اخیر براساس تقویم انتخاباتی افغانستان باید 20 آوریل یعنی پنج ماه زودتر برگزار میشد که با اعلام کمیته انتخاباتی مستقل افغانستان تا 20 جولای به تأخیر افتاد تا این کمیته بتواند مشکلاتی را که در انتخابات پارلمانی اکتبر 2018 رخ داده بود، حلوفصل کند و احتمال به چالش کشیدهشدن آرای انتخابات ریاستجمهوری را به حداقل برساند. به دلایل مختلفی از جمله شناسایی رأیدهندگان و آموزش افراد در حوزههای انتخابیه، این انتخابات تا سپتامبر به تعویق افتاد؛ انتخاباتی که حملات تروریستی طالبان و داعش هم در بهتعویقافتادن آن نقش داشت. طالبان چندین بار به کمپینهای انتخاباتی نامزدهای مختلف از جمله کمپین اشرف غنی حمله کرد تا جایی که حتی یکی از نامزدهای انتخاباتی بهدلیل ناامنی و ادامه روند صلح با طالبان با وجود این حملات، از انتخابات کنارهگیری کرد.
این انتخابات در نهایت هشتم سپتامبر با وجود تهدیدهای طالبان برگزار شد، اگرچه مشارکت پایین در آن در تاریخ افغانستان کمسابقه بود. رقم مشارکت در این انتخابات بهخوبی نشان داده که مردم افغانستان از صندوقهای رأی ناامید شدهاند. اکنون چالشهای پس از انتخابات جدای از اینکه آنها را از جریان دموکراسی در کشورشان خستهتر میکند، یک سؤال را در مقابلشان قرار میدهد: آیا نتیجه انتخابات قرار است بحرانی به بحرانهای مردم اضافه کند یا سرانجام به حل بنبست سیاسیای که زندگیشان را فلج کرده، کمک میکند؟
این سؤال درست زمانی مطرح میشود که گروههای درگیر در انتخابات هرکدام میتوانند با نپذیرفتن نتیجه یا حمله به طرف مقابل از همیشه بیشتر افغانستان را در معرض آسیب قرار دهند، چراکه افغانستان اکنون درگیر ماجراهای مهمتری است؛ گفتوگوهای صلح آمریکا و طالبان بهصورت موازی با انتخابات افغانستان در جریان بوده است و نتیجه نامعلوم انتخابات، نشستهای صلح بینالافغان، آتشبس و خروج سربازان آمریکایی از افغانستان را تحت تأثیر قرار میدهد. شاید هرگز ضرورت حضور یک دولت مرکزی و حکومتی یکپارچه در افغانستان مانند امروز احساس نشده است؛ دولتی که شاید اینبار بتواند به دههها سردرگمی سیاسی در این کشور خاتمه دهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.