|

نافرجامي عدالت

شرق: «برف آهسته مي‌باريد و بر دشت هموار پرده‌اي سفيد مي‌كشيد...حال بر پل چوبين روي رودِ زايل، در پاي حصار پايتخت، صداي خفه سم اسب مي‌آمد، و در تاريك و روشن دهانه اين پل سرپوشيده، سروکله سواري تنها پديدار شد، مردي هيكل‌ درشتش چنان گرم در شولايي زمخت و پشمين پيچيده، و سرش چنان در ته باشلق اين شولا گم، كه از همه صورتش جز ريشي پهن و سفيد چيزي ديده نمي‌شد». اين آغاز «پير مقدس» از كنراد فرديناند ماير است كه اولين‌بار در سال 1385 با ترجمه محمود حدادي منتشر شده بود و به‌تازگي چاپ دوم آن منتشر شده است. «پير مقدس» رماني تاريخي و درواقع بازپرداختي از زندگي توماس بكت است. كنراد فرديناند ماير از شاعران و نويسندگان مشهور ادبيات آلماني‌زبانِ سوئيس در قرن نوزدهم است. او در خانواده‌اي اشرافي متولد شد و در همين فضا نيز پرورش يافت. در نوجواني به نقاشي روي آورد اما توفيقي آن‌چناني به دست نياورد و به تحصيل در ادبيات و فلسفه روي آورد. پس از مدتي به ترجمه و سرودن شعر مشغول شد و ظهورش در عرصه ادبيات با منظومه‌اي روايي بود. ماير در چهل‌سالگی‌اش به داستان‌نويسي روي آورد و آن‌طوركه حدادي در ابتداي كتاب توضيح داده، با نظر به جنبش‌هاي اجتماعي و فلسفي زمانه خود بيش از همه به رمان تاريخي گرايش يافت. حدادي در توضيح اين موضوع نوشته: «ماير در اين‌گونه داستان‌ها با نگاه به گذشته، اغلب سرداران و دولت‌مرداني را توصيف مي‌كند كه بينش و كنشي ماكياوليستي دارند و در كاربستِ قدرت و سياستي عاري از اخلاق، به تضاد با آرمان‌هاي هميشه معتبر انساني همچون نيك‌خواهي و عدالت، دچار مي‌شوند و كيفر مي‌بينند، زيرا كه اين آرمان‌ها -دست‌كم از ديد ماير- برخاسته از سرشت طبيعت‌اند و با قوانين هستي همسويي دارند. يا به تعبيري ديگر دور فلك، از نگاه اين نويسنده نيز بر منهج عدل استوار است». در «پير مقدس» ماير با حسي عدالت‌جو و نگاهي نهان‌بين به ترسيم سيماي توماس بكت،‌ وزيرِ از سوي مادر شرقي‌تبارِ هانري دوم، پادشاه انگلستان در قرن دوازدهم مي‌پردازد. «آن‌هم با درنگي خاص بر تحول فكري و معنوي اين دولت‌مردِ دانا در سال‌هاي پيري‌اش، به هنگامي كه وي به فرمان هانري به اسقفي اعظم انگلستان نيز برگزيده مي‌شود‌ ولي در اين مقام از قدرت دولتي تطهير مي‌جويد، سر مخالفت با هانري برمي‌دارد، و سرانجام به دست ريزه‌خواران دربار اين شاه مغرور و بي‌سياست به قتل مي‌رسد». ماير اين رمان را در سال 1880 در سال‌هاي پيري و پختگي‌اش نوشت. در بخشي ديگر از اين رمان مي‌خوانيم: «در اين ميان نورِ ناچيز زمستاني به آخر مي‌رسيد و از آنجا كه در همان زمان رقص فشرده دانه‌هاي برف در پاي پنجره درمي‌گرفت، يكباره در اين اتاق باريك هوا چنان تاريك شد كه اين دو پيرمرد،‌ ديگر نه اين چهره آن را مي‌ديد و نه آن چهره اين را، و چيزي به چشم نمي‌خورد به جز آن آخرين جرقه‌هاي آتشِ اجاق كه مات و محو از دل خاكستر بيرون مي‌زد. پيدا بود اين داستان‌گو و آن شنونده، هم‌زدنِ آتش اجاق را پاك از ياد برده بودند و تنها چيزي كه به وضوح به گوش مي‌رسيد، خرناس آهسته سگِ تنگ در كنار بخاري دراز كشيده بود، و خش‌خشِ جَوشِ موشي در نزديكي‌هاي جعبه نان».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.