|

يلدا بهانه‌اي براي گفت‌وگو

سيدحسن موسوي‌چلک- رئيس انجمن مددکاران اجتماعي ايران

در هر کشوري مناسبت‌هايي مذهبي، ملي و حتي قومي وجود دارد که بايد قدر آنها را دانست و جشن گرفت و شادي کرد و به اين بهانه‌ها، مهرباني را ترويج کرد و شادي را به ديگران هديه داد؛ چراکه يکي از مهم‌ترين کارکردهاي جشن‌ها و مناسبت‌هاي ملي و قومي در تمام جوامع، ايجاد فضاي صميمي ميان مردم است. در اين ميان برخي از مناسبت‌ها در تقويت ارتباطات درون‌خانوادگي نقش بسزايي دارند که ازجمله آنها جشن شب يلدا (شب چله) به‌عنوان بلندترين شب سال است که فضاي خانه از بوي مهرباني و شادي معطر مي‌شود. چه خاطرات شيريني که در کنار پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌هاي مهربان و دیگر اعضای خانواده ثبت کرده‌ايم و چه لذت‌بخش بود انتظار‌کشيدن براي فرارسيدن اين مناسبت خوب که دورهمي را بهتر تجربه مي‌کرديم و صله‌رحم را انجام مي‌داديم. در اين جشن، خانواده‌ها از مدت‌ها قبل براي داشتن شبي خاطره‌انگيز برنامه‌ريزي مي‌کنند. در برخي از مناطق خوردن 13 نوع ميوه و ساير مواد خوراکي از قبيل هندوانه، انار، آجيل شب چله و... رسم است. با توجه به افزايش فشار‌هاي مختلف رواني و اجتماعي به دليل مشکلات و گرفتاري‌هايی که مردم دارند، امروزه بيش از هر زماني نياز به زندگي در کانون گرم خانوادگي احساس مي‌شود و يکي از راه‌هاي ايجاد اين فضاي گرم، تقويت فرهنگ گفت‌وگو در ميان اعضای خانواده و بستگان است. در پژوهشي که چند سال قبل با عنوان «فرهنگ گفت‌وگو در ميان خانواده‌هاي ايراني» داشتم، اين زمان به حدود 15 دقيقه رسيده بود که نشان از ضعف اين فرهنگ در ميان اعضای خانواده دارد. تقويت اين فرهنگ مستلزم آشنايي با آداب و مهارت گفت‌وگو است. يکي از اشکالات ما در استفاده از اين مهارت، اين است که در بسياري از مواقع گفت‌وگو‌ها به مشاجره ختم مي‌شود يا درباره موضوعاتي که براي صحبت انتخاب مي‌کنيم، دقت لازم را نمی‌کنیم؛ بنابراین ممکن است براي طرفين گفت‌وگو جذابيت نداشته باشد. گاهی هم زمان مناسبي را براي صحبت انتخاب نمي‌کنيم یا گاهي اوقات هم جايي که نبايد حرفي را بزنيم، مي‌زنيم. دلايل و شرايط ديگری نيز موجب مي‌شود تا کمتر راغب به گفت‌وگو با اعضای خانواده شويم. مقايسه‌ها، سرزنش، تحقير‌ها، صحبت‌کردن از ديگران و... نيز از دلايلي است که مي‌تواند در کاهش زمان گفت‌وگوي مؤثر، تأثيرگذار باشد.

نقش رسانه‌ها، تکنولوژي‌ها و فناوري‌هاي نوين و پيشرفته را نیز نمي‌توان در اين زمينه انکار کرد؛ به‌گونه‌اي که امروزه چيدمان مبلمان، صندلي‌ها و... منازل ما بر اساس محل قرار‌گرفتن تلويزيون و‌... تعيين مي‌شود. سفره‌ها جمع يا به مثلثي‌شکل شده است؛ چون يک طرف سفره يا ميز نهار غذاخوري بايد خالي باشد تا تصوير صفحه تلويزيون حتي هنگام غذاخوردن نیز تمام و کمال ديده شود. در نتیجه سفره گرد يا چهارگوش که همه اطراف آن بنشينند، ديگر جايي در زندگي ما ندارد. همه اين موارد موجب شده است تا گفت‌وگو در خانواده کم‌رنگ و کم‌رنگ‌تر شود و همين شرايط فاصله عاطفي ميان اعضای خانواده را بيشتر مي‌کند. استفاده مستمر از کامپيوتر و تلفن همراه در داخل منزل نیز بر اين قضيه دامن مي‌زند؛ بنابراين در شرايط کنوني اين فرهنگ تضعيف شده است که تضعيف آن نیز مشکلات متعدد ديگري را به وجود مي‌آورد. حال بياييم به بهانه شب يلدا، فرهنگ گفت‌وگو را در خانواده‌ها تقويت کنيم تا خانه همچنان کانون مهر، محبت و صميميت باشد. تقويت کنيم تا محبت را از بيرون از خانه انتظار نداشته باشيم و تمرين کنيم که در کنار هم بودن و صميمي‌تر‌بودن ما در درون خانه، انرژي مثبت زيادي به همه ما مي‌دهد. يلدا را مي‌توانيم تبديل به يک نقطه فوت در راستاي تقويت فرهنگ فراموش‌شده و به عبارت بهتر تضعيف‌شده در خانه‌هايمان تبديل کنيم. اين روز‌ها که مشکلات اقتصادي حال بسياري از ما را خراب کرده است و فشار‌هاي زيادي را بايد تحمل کنيم، گفت‌وگوي سالم و صميمي شايد بتواند مرهمی بر اين زخم فقر و نداري باشد تا خودمان هم حال خودمان را خراب‌تر نکنيم. با افزايش صميميت هواي خودمان را داشته باشيم. يلداتان مبارک

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.