نگاهي به راهکارهاي مقابله با اعتياد جوانان
تهران؛ كلانشهري مستعد براي گرايش به اعتياد
سرگرد الهام ناصري
امروزه مراکز شهري به عنوان مراکز وقوع جرم و انحرافات اجتماعي شناخته ميشوند. در مراکز شهري بهويژه کلانشهرهايي مثل تهران بزرگ شاهد هزاران نفر از جواناني هستيم که به مواد مخدر و انواع آسيبهاي اجتماعي روي آوردهاند. شهر تهران علاوه بر اينکه پايتخت و کلانشهر است، شهري است نوگرا که اکثر ساکنان اين شهر جوانان هستند و همين موضوع در گرايش جوانان به مواد مخدر ميتواند مؤثر باشد.
مسئله گرايش جوانان به مواد مخدر از اين نظر اهميت دارد که پارهاي از عوامل فردي، اجتماعي و... فرد را به سمت اعتياد سوق ميدهد. به بيان ديگر، معتادشدن ارثي نيست، بلکه مجموعهاي از شرايط فوق که داراي ريشههاي متفاوتي هستند، زمينهساز اعتياد ميشوند. در هيچ مواردي کنش اعتياد از نسل پيشين به نسل پسين به ميراث نميرسد، بلکه فقط گرايش به آن است که ميتواند جنبه ارثي داشته باشد. در نتيجه از آنجا که شخصيت فرد معتاد محصول کارکردهاي جامعه نيز هست، اهميت طرح و پرداختن به اين مسئله که چرا جوانان به سمت اعتياد کشيده ميشوند و نقش عوامل فردي و اجتماعي در اين ميان بهروشني هويدا ميشود. به طور کلي، گزارش حاضر جمعيت جوانان پايتخت را در معرض خطر ميداند و به مسئولان امر اين نکته را يادآوري ميکند که به مسائل جوانان توجه ويژهاي داشته باشند. هدف از اين گزارش بررسي راهکارهاي علل و عوامل فردي و اجتماعي اعتياد به مصرف مواد مخدر در نوجوانان است. اين گزارش اجتماعي به روش اسنادي و کتابخانهاي و بر مبناي نظريات موجود ميکوشد با استفاده از تحليل نظري به بررسي عوامل فردي و اجتماعي سپس به نقش راهبردها و رويکردهاي پيشگيريكننده اعتياد توجه كند. از اينرو مقابله با آن و اجراي برنامههاي پيشگيري از آسيبهاي مواد مخدر براي مصونسازي خانوادهها، محيطهاي کاري و آموزشي و محلهها، به منزله راهبردي ملي در سند چشمانداز و برنامههاي توسعه قرار دارد. با توجه به نتايج تحقيق، به طور کلي عوامل و دلايل فردي عبارتاند از: کمبود اعتماد به نفس، درد يا بيماري جسمي، نظر مثبت به مواد مخدر، داشتن زمينه ارثي، مورد خشونت قرارگرفتن، وضعيت بد تحصيلي و فرار از مدرسه، کنجکاوي، لذتجويي، تحملنکردن مشکلات، احساس حقارت در فرد، مسائل و مشکلات روحي و رواني، طغيان عليه والدين، آشفتگي عاطفي، فشار دوستان و همسالان يا طردشدگي و عوامل اجتماعي نيز شامل معاشرت با رفقاي معتاد و منحرف، طردشدن از طرف معلمان، دوستان و بستگان به دلیل تخلفات جزئي، مهاجرت، نبود تفريحات سالم، دسترسي آسان به مواد مخدر در جامعه، فشارهاي ناشي از محيط، بينظمي ناشي از محيط، بينظمي جامعه، القای کذب از طرف دوستان و اطرافيان نسبت به لذتهاي زودگذر، شناختنداشتن جامعه از توانايي، استعداد و حرفه افراد، نبود يا کمبود امکانات و تجهيزات کافي براي گذراندن اوقات فراغت، تجملپرستي و رقابتهاي بيهوده و... هستند. بالاترين رقم سني معتادان در تهران را افراد 25 تا 39 سال تشکيل ميدهند، مطابق تحقيقات بهعملآمده جوانان مراکز مواد مخدر در مناطق شوش، مولوي، هرندي، دره فرحزاد، دره جاجرود و محله خاکسفيد هستند و بايد تأکيد کرد جوانان مناطق مورد مطالعه از نظر قرارگرفتن در معرض خطر ابتلا به مواد مخدر در وضعيت کاملا نامناسبي قرار دارند. بنابر نتايج تحقيقات، درصد بالايي از جوانان اين مناطق نگرش مثبت يا بينابيني به مصرف مواد مخدر دارند و اطلاعي از خطرناکبودن اين مواد ندارند. با توجه به اين موضوع والدين و مربيان بايد سعي کنند با استفاده از روشها و آموزشهاي لازم بچهها را از همان دوران کودکي و پيشنوجواني با آثار زيانبار مصرف اينگونه مواد و اثرات و پيامدهاي ناشي از آن بر جسم و روانشان مطلع کنند. اين آموزشها ميتوانند از طرف مدارس و با همکاري ساير سازمانها به نحو مطلوبي اجرا شوند. طبعا دستيابي آسان به مواد مخدر درصد بيشتري از جوانان را در معرض خطر ابتلا به مواد مخدر قرار ميدهد بنابراین به نظر ميرسد در زمينه عرضه مواد مخدر بايد روشها و سياستهايي را اتخاذ کرد که حداقل امکان تهيه مواد مخدر را براي افراد عادي دشوار کند، اين شرايط بسيج همگاني و همت عالي را از طرف همه مردم و سازمانهاي ذيربط ميطلبد. *دکتراي علوم تربيتي اداره برآورد اجتماعي و افکارسنجي معاونت اجتماعي تهران بزرگ
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.