|

راز بقا در جاده ساوه

سيد‌علي طباطبايي. استاد دانشگاه

با يکي از تاکسي‌هاي اينترنتي تماس مي‌گيرم. جواني با پرايد سفيد به دنبالم مي‌آيد، با سني حدود 25 تا 30 سال. سر صحبت را با او باز مي‌کنم، متأهل است و همراه همسر و دخترش در جاده ساوه زندگي مي‌کند. با غمي پيدا و نهان سخن مي‌گويد و در ادامه با ابراز نارضايتي کامل از زندگي‌اش به بيان خاطره‌اي مي‌پردازد.

او مي‌گويد شبي در تلويزيون برنامه راز بقا را تماشا مي‌کرده است که درباره يک شير دريايي بوده است که در هنگام شکار، دندان‌هاي پيشينش شکسته شده بود. او مي‌گويد: راوي راز بقاي تلويزيون نقل مي‌کرده که اين شير دريايي که دندان‌هاي پيشينش شکسته و با چهره‌اي خونين و مالين به تصوير کشيده شده، به دليل آنکه ديگر نمي‌تواند شکار کند و چيزي بخورد، در آخر خواهد مرد. راننده تاکسي ‌‌اينترنتي مي‌گويد‌ در آن شبي که فيلم راز بقا و چهره مستأصل و خونين شير دريايي را ديده بود، به‌شدت براي آن شير دريايي دل سوزانده بود و «غمي» براي شير دريايي نگون‌بخت در دلش نشسته بود. او ادامه مي‌دهد اکنون من نيز خودم سوژه «راز بقا» شده‌ام و ادامه مي‌دهد: ماه‌ها است که دندان‌درد و خون‌ريزي لثه دارم و نمي‌توانم غذا بخورم. چند روز پيش به دندان‌پزشک مراجعه کردم و دندان‌پزشک براي معالجه دندان‌هايم چندين ميليون تقاضا کرده است. «راننده تاکسي اينترنتي» نگاهش را از اتوبان کردستان برمي‌دارد و به چهره‌ام مي‌دوزد و با همان تألمي که در چشمانش و غمي که در لحن کلامش موج مي‌زند، مي‌گويد: الان من مانند همان شير دريايي شده‌ام که نمي‌توانم به دليل بي‌پولي دندان‌هايم را معالجه کنم و مي‌دانم آخر بر اثر همين درد خواهم مرد. همذات‌پنداري جوان سالم و کوشاي جامعه ما با شير دريايي دندان‌شکسته راز بقا، نشانه وهم‌انگيزي از آن چيزي است که در جامعه ما رخ مي‌نماياند؛ ولي برخي از ما آن را نمي‌بينيم؛ مايي که فکر مي‌کنيم اگر با بستن چشمان خود چيزي را نبينيم، آن چيز حتما وجود ندارد. پيش‌نياز پاسخ مطلوب به موضوعات اجتماعي، پذيرفتن واقعيت‌هاي پنهان و پيداي فضاي موجود جامعه است. همه آمارهاي جامعه‌شناسانه، جمعيت‌شناسانه، سياسي و اقتصادي بيان‌کننده وجود التهابات شديد در جامعه به‌ويژه نزد جمعيت جوان جوياي کار و زندگي با‌کرامت است. سرخوردگي اجتماعي از روندهاي دموکراتيک، فساد ساختاري، توزيع رانت و احساس نااميدي از ايجاد تغييرات مطلوب و داشتن زندگي همراه با کرامت موجب شده است که مردم ديگر تاب و توان پذيرفتن فشارهاي جديد را از دست بدهند. اين سرخوردگي اجتماعي موجب بروز مخالفت‌هاي گسترده در جامعه در همه سطوح طبقات مي‌شود. هر دولتي که نتواند مخالف‌هاي درون سيستم را با تدبير، تغيير و پاسخ‌گويي مطلوب کنترل کند، اين مخالفت‌ها به اعتراضات و اعتراضات در صورت نبود پاسخ‌گويي به اغتشاشات و در صورت نبود پاسخ‌گويي، اغتشاشات به شورش‌هاي اجتماعي و... منتهي خواهد شد. حال اگر اين دوست راننده ما که سرخورده از سازوکارهاي اجتماعي است و مخالفت‌هايش به جايي نرسيده و گوش شنوايي براي شنيدن نظراتش نيافته، به خيابان بيايد و اعتراض خود را بيان کند، مطمئنا نه سمپاد تروريست‌هاي منافق است و نه دل در گرو سلطنت‌طلبان منقرض راحت‌طلب دارد. هنر هر حکومت، گفت‌وگو و اقناع شهروندان است و اگر شهروندان اقناع نشوند، شيوه‌هاي مخالفت شهروندان به شکل‌هاي ديگر تحقيقا نمود اجتماعي خواهد يافت. پس اگر حکومتي مي‌خواهد جامعه را در مسير رشد و تعالي قرار دهد، بايد حقوق شهروندان از‌جمله حق «اعتراض» را به رسميت بشناسد و در راستای گفت‌وگو و اقناع شهروندان، صادقانه حرکت کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.