روحاني جمعه در ژاپن
روايت عراقچی از 90 سال رابطه ايران و ژاپن
شرق: بحثها درباره سفر رئيسجمهور ايران به ژاپن همچنان برقرار است. خبرهاي رسمي از سويي و گمانهزنيها و تحليلها از سوي ديگر به دنبال تبيين محتوا و قبل و بعد اين سفر هستند. نکته شایان توجه اين است که اگر مثل هميشه، تحليلگران، کارشناسان و ناظران بيروني از زاويههاي مختلف، تفاسير متفاوتی از صحنه ارائه ميدهند، اينبار روايات رسمي تلاش ميکنند از همين ابتداي سفر، تصور ويژهاي از آن و انتظار گرهگشايي خاصي از اين سفر ايجاد نکنند. صبح روز گذشته درحاليکه سخنگوي وزارت خارجه از در حال تنظيمبودن زمان سفر خبر ميداد، ساعتي بعد معاون سياسي اين وزارتخانه زمان سفر روحاني را اعلام کرد. سيدعباس عراقچي در نشست «توسعه روابط تجاري ايران و ژاپن» گفت: «سفر رئيسجمهوری روز جمعه هفته جاري [۲۹ آذر] و در پاسخ به سفر نخستوزير ژاپن انجام ميشود». البته بهطور سنتي روال کار سخنگويان وزارت خارجه، اطلاعرساني دقيق درباره سفرهاي رئيسجمهور که در حوزه اطلاعرساني دولت قرار ميگيرد، نيست و سيدعباس موسوي احتمالا بر مبناي همين روال از ذکر تاريخ دقيق خودداري کرده است. سيدعباس عراقچي اما احتمالا با سطح اختيارات، محاسبات و ملاحظات ديگري، زمان سفر را اعلام کرد. ۲۹ آذر در حالي بهعنوان تاريخ سفر رئيسجمهوری به توکيو اعلام شده که روحاني دعوت ماهاتير محمد، نخستوزير مالزي را نيز براي حضور در نشست سران کشورهاي اسلامي در کوالالامپور پذيرفته است. نشست کوالالامپور از ۲۸ تا ۳۰ آذر برگزار ميشود و با اين حساب، احتمالا رئيسجمهور بعد از خروج از تهران، به دو پايتخت شرق آسيا سفر خواهد کرد. سخنگوي وزارت خارجه: دوستان قديمي و سنتي هستيم سيدعباس موسوي در پاسخ به پرسشی درباره سفر روحاني به توکيو و اهداف اين سفر بيان کرد: «ايران و ژاپن، دو دوست قديمي و سنتي هستند. ژاپن يک کشور مهم در شرق آسيا و ايران کشوری مهم در غرب آسياست که روابط آنها ديرينه، قديمي، حسنه و سنتي است. دو کشور از مشتريان عمده همديگر در کالاهاي اساسي هستند. آقاي آبه، نخستوزير ژاپن، سفری به تهران انجام دادند و طبيعي بود که آقاي روحاني به ژاپن سفر کنند که در حال تنظيم تاريخ سفر هستيم». موسوي افزود: «علاوه بر اهداف دوجانبه، دو کشور ديدگاههايي درخصوص مهمترين تحولات منطقهاي و بينالمللي دارند که درباره مسائل غرب و شرق آسيا و برجامي گفتوگو و تبادلنظر خواهند کرد». عراقچي و سابقه روابط ژاپن با ايران تحت فشار عراقچي روز گذشته با اشاره به تعاملات ژاپن با ايران در شرايطي که ايران در فشار تحريم است، توضيح داد: ژاپن سابقه تعامل با ايراني را که تحت فشار باشد، در دهههاي گذشته نیز داشته است. او گفت: «زماني که ايران در مقابل سياست فشار حداکثري آمريکاست و انواع توطئهها براي منزويکردن ايران صورت ميگيرد، شاهد هستيم در نودمين سالگرد روابط دو کشور، سران ايران و ژاپن به پايتختهاي دو کشور سفر ميکنند. ضمن اينکه رئيس مجلس ايران نیز به ژاپن سفر کرد». به گزارش ايرنا، او با اشاره به موانع پيشروي روابط اقتصادي دو کشور اظهار كرد: «اين مسئله انکارشدنی هم نيست؛ اما بنيان روابط دو کشور بهگونهاي است که فشارها، تحريمها و مسائل مقطعي را رد کرده و ادامه يابد». عراقچي با تأکيد بر اينکه سياست خارجي ژاپن که خيليها فکر ميکنند محافظهکار است، مبتني بر جسارت و درايت است، تصريح کرد: «تاريخ ۹۰ساله دو کشور شواهد زيادي برای اين امر دارد. بسياري داستان کشتي نيشيمورا را شنيدهاند. وقتي در سال ۱۳۲۹ ايران نفت خود را ملي کرد، با فشار همهجانبه انگليس روبهرو شد که حتي کشورها را به برخورد نظامي تهديد و تلاش ميکرد عليه ايران در شوراي امنيت قطعنامه فصل هفتم بگيرد. الان هم تاريخ تکرار ميشود». وي با بيان اينکه کساني که شعار آزادي کشتيراني را ميدهند، کساني هستند که در دهه ۵۰ ميلادي جلوي نفتکشها و کشتيها را در خليجفارس ميگرفتند، خاطرنشان کرد: «سهسالونيم صادرات نفت ايران قطع شد، عليه ايران کودتا کردند و ۲۵ سال ديکتاتوري عليه ملت ايران اعمال شد. اين خاطرات ملت ايران است. هماکنون نيز ملت ايران به خاطر مسئله ديگري هزينه ميدهد، ولي ملت ايران ملت بزرگي است و اين خاطرات در تاريخ هفتهزارساله هضم ميشود». خاطرهبازي آقاي سفير معاون سياسي وزارت خارجه با يادآوري خاطرهاي از دوران مسئوليت خود در سفارت ايران در ژاپن ابراز کرد: «وقتي در ژاپن سفير بودم، براي شرکت در مراسم چاي در کيودو دعوت شدم. فردي در آنجا ميگفت آمريکاييها هم زماني دعوت شده بودند، ولي با تبختر رفتار ميکردند. من به آنها گفتم که ظرف چاي من ۳۰۰ سال قدمت دارد که از تاريخ کشور شما بيشتر است».عراقچي افزود: «در زمان تحريم ايران در دهه ۵۰ ميلادي، تنها کشتي که جرئت کرد از ايران نفت بخرد، کشتي نيشيمورای ژاپنيها بود. آنها ۲۰ هزار تن نفت از ايران خريدند. وقتي کشتي به ژاپن رسيد، انگليسيها شکايت کردند، ولي دادگاه به نفع اين کشتي و شرکت ژاپني رأي داد که به نقطه عطفي در تاريخ روابط ايران تبديل شد». وي با بيان اينکه مذاکرات خريد نفت ايران به واسطه يک خبرنگار انجام شد که براي مصاحبه با مصدق از سوي روزنامه يوميوري به تهران آمده بود، عنوان کرد: «آن خبرنگار فرد عادي نبود و در سال ۱۹۵۴ وزير کار ژاپن شد. به هر حال در آن زمان مذاکراتي انجام و پيامهايي ردوبدل شد که در نهايت به توافق ميان ايران و ژاپن تبديل شد و اين يک واقعه جدي در روابط دو کشور بوده است». سفير اسبق ايران در ژاپن با بيان اينکه در دهه ۷۰، بعد از شوک نفتي ۱۹۷۳، توافق ميان ايران و ژاپن صورت گرفت که ژاپن را از بحران نجات داد، يادآور شد: «بعد از انقلاب نخستين کشتي که به ايران آمد و نفت خريد، ژاپني بود که ۷۰ روز بعد از انقلاب ۲۳۰ هزار تن نفت از ايران خريداري کرد. در دهه ۸۰ که جنگ تانکرها و نفتکشها در خليج فارس رخ داد، در آن دوران فقط کشتيهايي که صحيح و سالم ميآمدند و ميرفتند، کشتيهاي ژاپنيها بود». عراقچي با بيان اينکه سياست خارجي ژاپن هوشمندانه است، افزود: «البته آنها ملاحظاتي هم دارند. آنها متحد آمريکا هستند که به ما مربوط نيست اما اين اتحاد ملاحظاتي براي آنها دارد ولي سياست خارجي ژاپن همراه با درايت و جسارتي بوده که آنها را به دومين قدرت اقتصادي جهان تبديل کرده است». وي با تأکيد بر اينکه آخرين جسارت و درايت ژاپن، سفر آبه به تهران و دعوت از روحاني براي سفر به توکيو بود، بيان کرد: «در اين دوران تحريمي، ژاپن درايت و جسارت خود را به کار انداخت و شاهد سفر آبه به تهران بوديم. ۴۱ سال بود که نخستوزير ژاپن به ايران سفر نکرده بود. در پسابرجام هم که مقامات بسياري به ايران آمده بودند، امکان سفر نخستوزير ژاپن به ايران فراهم نشد ولي اين سفر در اين ماهها رخ داد». معاون سياسي وزير امور خارجه با بيان اينکه وقتي جسارت و درايت ژاپن با جسارت و درايت ايراني تلفيق ميشود، ميتواند براي دو کشور نتايجي موفقي به همراه داشته باشد، گفت: «سفر روحاني به ژاپن بسيار فشرده و يکروزه و در ادامه اهداف دو کشور در راستاي منافع ملي دو کشور است. نبايد توقع خاصي هم داشت. سفرهاي ديپلماتيک يک جريان مستمر است و اينگونه نيست که با يک حرکت نتيجه خاصي حاصل شود. بايد صدها ملاقات کرد که به نتيجه نزديک شود». عراقچي: برنامه سفر فشرده است سيدعباس عراقچي در حاشيه نشست ديروز نيز در جمع خبرنگاران حاضر شد و توضيحات بيشتري درباره سفر رئيسجمهور داد: «سفر دکتر روحاني به ژاپن يک سفر کاملا فشرده کاري است. وي کمتر از ۲۴ ساعت در ژاپن حضور خواهند داشت». به گزارش ايرنا، وي افزود: «موضوع اصلي اين سفر پيگيري روابط دوجانبه و همينطور رايزنيها و مشورتهايي است که دو کشور درباره اوضاع منطقه و مسائل بينالمللي با يکديگر دارند». وي ادامه داد: «در سفر آقاي آبه به تهران، اين مشورتها در سطح وسيعي انجام شد و انشاءالله ادامه مشورتها در توکيو خواهد بود». معاون وزير خارجه درباره اعزام نيروهاي نظامي ژاپن به خليج فارس بیان کرد: «در اين سفر درباره همه مسائل منطقهاي و بينالمللي صحبت خواهد شد». عراقچي در پاسخ به اين سؤال که آيا ژاپن از ايران نفت خواهد خريد؟ بیان کرد: «اين مسئله بستگي به دولت ژاپن دارد. ژاپن يکي از خريداران قديمي نفت ايران بوده است. سابقه تعاملات نفتي دو کشور به بيش از چندين دهه ميرسد. ما فشارهاي موجود و موانعي که آمريکا ايجاد کرده است را درک ميکنيم و اميدواريم با تدابيري که انديشيده ميشود، شرکتهاي ژاپني دوباره به ايران برگردند و خريدار نفت ايران شوند اما تحريمهاي فعلي آمريکا موانعي جدي ايجاد کرده است». عراقچي تشريح کرد: «روابط با ژاپن نمونه خوبي از توسعه روابط ايران با شرق آسياست. امسال که نودمين سالگرد روابط سياسي ايران و ژاپن است، سران دو کشور به پايتختهاي همديگر سفر کرده يا در حال انجام سفر هستند. رئيس مجلس ايران به ژاپن سفر کردند. تبادلات فرهنگي بسيار زيادي انجام شده است. ژاپن يک نمونه خوب از فعاليتهاي ديپلماتيک ايران در شرق آسياست». اين ديپلمات ارشد ايراني اضافه کرد: «نمونه بهتر چين است که به دلیل تعاملات بسيار زيادي که با اين کشور هم در حوزههاي اقتصادي، سياسي و فرهنگي داريم. با بقيه کشورهاي شرق آسيا به همين منوال به روابطمان ادامه ميدهيم». عراقچي در پاسخ به اين سؤال که آيا محور اصلي سفر روحاني به ژاپن مسئله هستهاي است؟ اظهار کرد: «بحث دوجانبه روابط دو کشور بحث اصلي است. گفتوگوها در اين سفر، طيف وسيعي از مسائل را دربر ميگيرد و در عين حال، درباره مسائل منطقه و بينالمللي رايزنيهايي خواهيم داشت. هم منطقه خليج با مسائل متعددي مواجه است و هم در حوزه بينالمللي بحثهاي جدي وجود دارد؛ هم مسئله برجام و هم سياستهاي فشار حداکثري آمريکا». وي در پاسخ به اين سؤال که آيا ژاپن در ائتلاف آمريکا در خليج فارس شرکت ميکند، تصريح کرد: «ژاپن قصدي براي حضور در ائتلاف آمريکا ندارد». اجرائيشدن اينستکس عمليکردن بخش کوچکي از تعهدات اروپاييها خواهد بود معاون وزير امور خارجه همچنين درباره سفر رئيس اينستکس به تهران و ديدارهاي وي در ايران ابراز کرد: «تعاملات ميان اينستکس و نهاد متناظر ايراني به مراحل نهايي خود نزديک شده است. بهتازگی يک يادداشت تفاهم همکاري ميان اين دو شرکت امضا شد و اميدواريم در روزهاي آينده اولين تعاملات ميان اين دو شرکت انجام شود». عراقچي افزود: «البته تعاملات ميان شرکتهاي تجاري انجام ميشود و اينستکس و ساتنا (نهاد ايراني متناظر اينستکس) تعاملات مالي و تبادلات را هماهنگ کرده و تسويهحسابها را انجام ميدهند، به صورتي که به انتقال پول و مسائل بانکي نيازي نباشد. مکانيسم پيچيدهاي وجود دارد که اميدواريم در روزهاي آينده اجرائي شود». وي در پاسخ به اين سؤال که اجرائيشدن اينستکس براي ايران کافي خواهد بود؟ بيان کرد: «قطعا کافي نيست ولي ميتواند بخشي از تجارت ميان ايران و اروپا را پوشش دهد. اين کافي نيست و نشاندهنده عمل اروپاييها به ۱۱تعهدي که پذيرفتهاند، نيست». معاون وزير امور خارجه تصريح کرد: «از نظر ايران، اجرائيشدن اينستکس عمليکردن بخش کوچکي از تعهدات آنهاست؛ تازه عملي هم نشده است، بلکه منتظر هستيم به مرحله عملياتي برسد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.