|

مُد دیگر یارای آزمون و خطاهای جدید را ندارد 

ستاره جاويد

کودک نوباوه مد ایران به جشن 9سالگی خود نزدیک می‌شود. نهمین دوره جشنواره مد و لباس فجر نرم‌نرمک به خان اجرا نزدیک می‌شود و تا چشم بر هم بگذاریم اسفند ماه رسیده و کودک مد ایران، به صورت رسمی و روزمینی از قالب فعالیت‌های زیرزمینی خارج شده و 9سالگی خود را به صورت مشروع، جشن می‌گیرد. شوربختانه مدیوم مد در تمام این سال‌ها به نوعی عرصه آزمون و خطا بوده و هر فردی از ظن خود یار این کودک شده و پس از اینکه به واقع دریافته یارای بزرگ‌کردن و به‌بالندگی‌رساندن این نهال نحیف و بالقوه برای رشد و تعالی را ندارد، عطای آن را به لقای آن بخشیده و رفته و پشت سرش را هم نگاه نکرده است. طبیعی است در کشوری نظیر ایران که بیشتر استراتژی‌ها و تاکتیک‌ها به صورت مقطعی و آزمایشی اتخاذ می‌شود، میدان آزمون و خطا بسیار وسیع است و بزرگ و هر طیف و گروهی می‌تواند بخت و ایده خود را در این میدان وسیع مبارزه بیازماید و هزینه‌هایش را هم به پای دولت بنویسد. اینکه نماینده مجلس در کمیسیون فرهنگی و اجتماعی به گزارش هفته پیشین صفحه مد روزنامه «شرق» واکنش نشان داده و پیشنهاد داده است که رویکرد امسال جشنواره بین‌المللی مد و لباس فجر، رویکردی استارت‌آپی باشد، نشانه خوبی است مبنی‌بر جریان‌ساز‌بودن گزارش‌های جدی و مستندی که در این زمینه منتشر شده است اما اظهارنظرهایی که از پتانسیل‌ها و امکانات مدیوم مد ایران دور است و نه‌تنها به بالندگی آن کمک نمی‌کند، بلکه به‌نوعی تب هرزرفت وقت و بودجه را سبب می‌شود خیلی نمی‌تواند جذاب یا تعیین‌کننده باشد و مدسازی را در جامعه ایران دنبال کند.
رویکرد استارت‌آپی برای مدیوم مد خیلی کوچک است
یکی از عرصه‌های شکننده و آسیب‌پذیر این دهه که تب آن همه اقشار و عرصه‌ها را فراگرفته، مد و لباس است. اخیرا یکی از نمایندگان اصلاح‌طلب مجلس شورای اسلامی پیشنهاد داده است که نهمین جشنواره مد و لباس کشور با رویکرد استارت‌آپی برگزار شود اما این بانوی معزز و محترم توجه نکرده است که برای مدیوم کهن و دیرینی نظیر مد به‌خصوص مد ایرانی و اسلامی که از سال‌های بسیار دور و زندگی کلاسیک در میان اقشار مختلف حضور داشته و به صورت ناملموس زندگی اجتماعی بسیاری از جوامع را تحت تأثیر خود قرار داده است، برای بالندگی و رشد در دهه 90 خورشیدی نیاز به رویکرد استارت‌آپی ندارد چراکه رویکرد استارت‌آپی آن‌قدر پتانسیل و قابلیت برای پوشش‌دادن تمام نیازها، ضعف‌ها و قوت‌های این عرصه را ندارد. تنزل‌بخشیدن به حوزه رشدیافته‌ای نظیر مد تا حد استارت‌آپ، نه تنها خیلی، هیجان‌برانگیز و نو نیست بلکه نوعی واپس‌گرایی در عرصه‌ای است که بسیار زیاد و به صورت لحظه‌ای و نه روزانه، از نواندیشی و نوگرایی تغذیه می‌شود. اینکه افراد مختلفی تمایل دارند با اظهارنظرهای غیرعلمی درباره پدیده‌های اجتماعی، روی موج تبلیغاتی پدیده‌ها سوار شوند، به ذات بلامانع است اما اینکه همان تلاش‌ها منجر به این امر شود که حوزه‌های اصیل و نوظهور در ایران معاصر قربانی نگاه‌های یک‌سونگرانه و مقطعی شوند، نه چندان حرفه‌ای است و نه چندان دیپلماتیک. نگاه استارت‌آپی داشتن منوط به عرصه‌ها و حوزه‌هایی می‌شود که دخالت تکنولوژی و فناوری بتواند ارزش‌افزوده‌ای به آن عرصه هدیه کند و در مسیر تعالی و تکامل به مدد آن بیاید. مدیوم مد به عنوان مدیومی کهن و دیرین که جان خود را از مغز و اندیشه طراح مد وام گرفته و دهه‌های متمادی است در روح ناپیدای جوامع جاری و ساری است، برای گنجانده‌شدن در ظرف استارت‌آپ، خیلی خیلی عظیم است و در ظرف کوچک استارت‌آپ نمی‌گنجد. در خوشبینانه‌ترین حالت می‌توان توصیه کرد که برای نسل جدیدی که از دانشگاه‌‎ها فارغ‌التحصیل می‌شوند و علاقه‌مند هستند در آی‌تی و فناوری روز غرق باشند می‌تواند یک گزینه و آپشن باشد در میان سایر گزینه‌‎ها، نه تنها گزینه موجود.
استارت‌آپ نیازمند پهنای باند قوی است
نکته مهم‌تر از پرهیز‌کردن از آزمون و خطاها که بارها و بارها از سوی گروه مد روزنامه «شرق» مورد بحث و آسیب‌شناسی قرار گرفته است، آماده‌سازی زیرساخت‌های لازم برای ارائه هر گونه پیشنهاد و توصیه‌ای از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی است که تمایل دارند پا به عرصه وسیع مد و لباس کشور بگذارند و بخت خویش را بیازمایند. تمرکزکردن روی رویکرد استارت‌آپی برای عرصه پرتکاپو و نوظهوری نظیر مد و لباس، نیازمند دانش عظیم برنامه‌نویسی، پهنای باند قوی مبتنی بر غنای اینترنت جهت ایجاد بازار استارت آپي آنلاین و تبلیغ آن در زندگی آنلاین و شبکه‌های اجتماعی و بسیاري سازوبرگ‌های دیگر است. در شرایطی که پهنای باند نت در ایران با مشکلات عدیده‌ای همراه است و مسائل امنیت ملی ایجاب می‌کند که محدودیت‌های فراگیری بر میزان دستیابی شهروندان اعمال شود، حرف‌زدن از رویکردی که وابستگی عمیقی به سرعت اینترنت و همرسانی دارد، کمی خیال‌انگیز و دور از واقع است؛ ضمن اینکه مختصات مد ایران به گونه‌ای است که محتوای عظیم مد کشور در ظرف کوچک و بی‌بنیه استارت‌آپ نمی‌گنجد و در آن جا نمی‌شود. البته باید ببینیم عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در پیشنهادی که برای نهمین جشنواره مد و لباس ارائه کرده، دقیقا و قویا چه مواردی را برشمرده است: «سیده فاطمه ذوالقدر، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی می‌گوید امروزه حلقه گمشده دانش‌بنیان‌کردن صنعت مد و لباس، استارت‌آپ‌ها هستند که در حوزه‌های گوناگون مورد اقبال عمومی واقع‌ شده‌اند. او در آستانه انتشار فراخوان نهمین جشنواره بین‌المللی مد و لباس فجر، درباره ضرورت توجه به تجربیات گذشته و تلاش برای دستیابی به پیشرفت‌های قابل‌توجه در این مسیر به هنرآنلاین گفته: فناوری و نوآوری در تمام صنایع، زندگی بشر را تحت تأثیر خود قرار داده و در این میان صنعت پوشاک نیز تحت‌الشعاع این فناوری است، به همین جهت، نوآوری در صنعت مد و لباس امروزه بیش از هر چیز دیگر از اهمیت برخوردار ‌است و این همان نکته‌ای است که باید مورد توجه متولیان برگزاری جشنواره‌ها در حوزه مد اسلامی و ایرانی قرار گیرد. از سوی دیگر کشورهای توسعه‌یافته پیشینه‌ای طولانی در عرصه‌ طراحی و مد دارد و با استفاده از فناوری‌های جدید، استارت‌آپ‌های مد بیشتر و بیشتری وارد این فضا کرده است تا بتواند سودآوری صنعت خود را بیشتر و بهتر کند. این استارت‌آپ‌ها که اعضای آن جامعه تحصیلی، دانشجویان و متخصصان طراحی مد و لباس هستند، تاکنون روابط سنتی میان مشتریان و برندها را تغییر و مرزهای روش‌های سنتی فکرکردن به مد را توسعه داده‌اند. این نماینده مجلس با تأکید بر اینکه جشنواره مد و لباس فجر با رویکرد استارت‌آپی برگزار شود، گفته: به عبارت دیگر می‌توان گفت امروزه حلقه گمشده دانش‌بنیان‌کردن صنعت مد و لباس، استارت‌آپ‌ها هستند که در حوزه‌های گوناگون مورد اقبال عمومی واقع‌ شده‌اند. نگاه دانش‌بنیان، رویکرد مدسازی و اشراف به جامعه‌شناسی مزون‌داری در روند فعالیت مؤسسات مد و لباس از ضروریات است و این بخش‌ها از طریق استارت‌آپ‌ها باید با اشراف بر موضوع بازار و بازاریابی برای کسب جایگاه حرفه‌ای در مسیر مدسازی قرار گیرند. ذوالقدر گفته: با عنایت به تعداد قابل‌توجه فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها در رشته‌هایی که مستقیما با این موضوع در ارتباط‌اند و هم در رشته‌ای که می‌تواند با این حوزه مرتبط باشد مانند هنر، علوم انسانی و کامپیوتر، آنان می‌توانند نقش مهمی در توسعه شرکت‌های خلاق ایفا کنند و در حوزه مد و لباس می‌توانند فعالیت‌های جدی داشته باشند و نهادهایی مانند کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور در ارتباط‌دادن دانشجویان و فارغ‌التحصیلان مستعد با حوزه طراحی و تولید، نقش مؤثری دارد و بايد برنامه‌ریزی و هماهنگی‌های لازم را انجام دهند تا جشنواره بستری برای کشف همین جریانات باشد. عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی تأکید کرده: در راستای قانون مد و لباس و آیین‌نامه اجرائی و برنامه‌های موضوع، برخی دستگاه‌ها نیز در این حیطه وظایفی دارند که این کارگروه و همچنین سایر نهادهای نظارتی مانند مجلس شورای اسلامی می‌تواند مطالبات این حوزه و حسن اجرای مقررات را دنبال کند. با تکرار، ممارست و الگوگیری مناسب از کشورهای صاحب‌نام در صنعت پوشاک و لحاظ‌کردن ملاحظات و انتظارات فعالان این عرصه در داخل کشور و رشد و توسعه هر چه بیشتر و بهتر جشنواره‌ها و رویدادهای مرتبط با این عرصه، بستر و زمینه‌ای فراهم می‌شود تا علاوه بر تأمین نیاز داخلی، در حوزه صادرات و تسخیر بازارهای خارجی، با برندهای ایرانی نتیجه مطلوب حاصل شود».
الگوگیری‌های گذشته چه شد!
اگر بنا بر الگوگیری و مورد بازنگری قراردادن تجربه کشورهای مهد مد است، به نظر می‌رسد پیش از دست‌گذاشتن روی تجربه آنان برای استارت‌آپی‌کردن جشنواره مد فجر، بهتر است به اصطلاح موارد متعدد بسیاری را که قابلیت الگوبرداری دارند و زیرساخت‌های آنها هم تا حدود زیادی در ایران معاصر مهیاست به مرحله اجرا و بازنگری برسد سپس در مرحله ایرانیزه‌کردن و تطبیق‌دادن با هنجارهای ایرانی- اسلامی، خلأها و کاستی‌‎ها را بیرون کشید و به مدد رویکردهای نوین تکنولوژی‌محور نظیر استارت‌آپ‌ها، بتوان رنگ و پی را درست کرد. تمنای حرفه‌ای این است که آزمون و خطاها را به مدیوم‌‌ها و عرصه‌های دیگری منتقل کنید تا پیکر نحیف مد ایران را از جراحت متعدد آزمون و خطاهای بی‌حاصل بری نگاه داریم و اجازه دهیم مد کشور به صورت کلاسیک و سنتی در همان آب و خاکی که بذرهای گوناگونی به تعالی و بالندگی رسیده، رشد کند و قد بکشد و آبشخور خود را از روح نامیرای هنر و فرهنگ و اندیشه‌هایی سيراب كند که در تمام این دهه‌ها، از سینه‌ای به سینه دیگر و از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است. چراکه به اعتقاد نگارنده بسیاری از آنانی که خاک صفحه را خورده‌اند و برای مد در تمام دوران‌های ایران هزینه کرده‌اند، هیچ به ارقام دیجیتال استارت‌آپی متکی نبوده‌اند بلکه شاهد مدعا، گواه است که آنچه همواره در رگ‌های مد جهان به‌خصوص مد ایران، جاری بوده خونی است که از اندیشه و قلب خالقان مد پمپاژ می‌شود نه ارقام دیجیتال «صفر» و «یک» تکنولوژی.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.