پدرها بخوانند
زری آقاجانی. پژوهشگر مؤسسه مطالعات کودکی مدرس
برای درک بهتر اهمیت پدر در جامعه امروز، لازم است از جایگاه پدر در نقش والد و تأثیر آن در سرنوشت فرزندان مطلع شوید. در هر جامعه و فرهنگی، تأثیر نقش پدران در ارتباطات والدگری، مثبت تلقی شده که با توجه به ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی هر جامعهای متفاوت است. پدرها حافظ سلامتی و بهزیستی فرزندان بوده و نقش محافظتی و حمایتی در زندگی آنان دارند، پدران علاوه بر تأثیری که بر ضریب هوشی فرزندان دارند، بر صلاحیتهای اجتماعی آنان نیز اثر مثبت میگذارند، ایفای نقش مؤثر پدر در خانواده باعث کاهش بزهکاری و سلامت روانی در فرزندان میشود. پدرانی که به نقش پدرانه خود، آگاه هستند، باعث ایجاد دلبستگی ایمن، رشد عاطفی، اجتماعی، توسعه مهارتهای شناختی و موفقیت تحصیلی در فرزندان میشوند. تحقیقات نشان دادند پدران به واسطه مشغله خود و درگیرکردن فرزندان در فعالیتهای مختلف، تأثیر بسزایی در رشد و پرورش فرزندان دارند. تعامل مثبت پدر با فرزندان مانند زمانی که کتاب میخوانند یا بازی میکنند، در ایجاد حس ارزشمندی فرزندان بسیار تأثیرگذار است. بخش اعظمی از تحقیقات درباره تأثیر پدران بر فرزندان، علاوه بر مزایا و معایب پدر حاضر و پدر غایب، بیان میکنند که غیبت پدر در خانواده باعث پیامدهایی مانند فقر، تحصیلات پایین، بهداشت ضعیفتر، مشکلات عاطفی و رفتاری بیشتر و... میشود. امروزه به دلیل کار و فعالیت مادران در خارج از خانه نقش پدران علاوه بر وظیفه سرپرستی و نانآوری در تربیت و مراقبت از فرزندان پررنگ شده است. خوشبختانه این روزها نگاه به «پدربودن» در سطح جوامع با توجه به فرهنگ آنان تغییر کرده است. در برخی جوامع به پدران نیز مرخصی داده میشود تا در کنار همسرشان بتوانند در ایفای نقش والدگری بهطور مؤثر عمل کنند. البته ناگفته نماند که شرایط اقتصادی و اجتماعی خانوادهها بر میزان و کیفیت نقش پدر در خانواده بسیار تأثیرگذار است. اگرچه در برخی از خانوادهها مشکلات گوناگونی وجود دارد اما این مسئله نباید به غیبت و عدم تعامل با فرزندان منجر شود، متأسفانه گاهی پدران حضور فیزیکی دارند اما بهطور مؤثر نقش پدرانه خود را ایفا نمیکنند. خوشبختانه این روزها در مراکز آموزشی کارگاههای والدگری به کمک والدین آمده است و آنان را در یادگیری، چگونگی و کیفیت پدر مؤثر بودن، یاری میدهد. برای ایفای نقش پدری باید راهکارهای مناسب با بینش، منش، فرهنگ و تفاوتهای قومیتی تعریف کرد، برای پدرانی که فرصتهای محدودی برای بودن با فرزندانشان دارند، نیز باید تدابیر جداگانه در نظر گرفت. با توجه به اینکه «پدربودن» یک زمینه تحقیق در حال ظهور و نوظهور است، باید به کیفیت تجربیات پدر و نیازهای متفاوت پدران، توجه بیشتری شود. بهطورکلی، برنامهها و سیاستهای والدگری باید منعکسکننده تجربیات گوناگون پدرانه نیز باشند. لازم است در کشوری با تنوع فرهنگی و قومی مانند ایران، روشهای مفید والدگری بهویژه پدربودن در نوع مؤثر آن در میان فرهنگهای مختلف و اقوام در مراکز آموزشی آموخته شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.