روايتي از رنج بچههاي ايران
دکترمحمدساردوئينسب. عضو هيئت علمي دانشگاه تهران
فيلم سينمايي «بيستوسه نفر» که بخشي از خاطرات 23 نفر از اسراي نوجوان ايراني را پس از سالها از وقوع اين حوادث به تصوير کشيده، حالا در معرض نمايش قرار گرفته است. احتمالا اين نکته به ذهن هر بينندهاي خطور میکند که اين فيلم تا چه حد موفق به بازتاب شرايط و کيفيات ملموس اين واقعه شده است؟ اين همان نکتهاي بود که براي من و دوستم، احمد يوسفزاده که از يکسو شاهد عيني ماجرا بوده و افتخارا مشاور اين اثر هنري بودهايم نيز از روز اول تبديل به يک دغدغه شده بود. روزي که قرار بود نسخه نهايي و بدون موسيقي اين فيلم را به ما نشان بدهند، استرس زيادی داشتيم. سبب آن هم به اين برميگشت که مشتاق بوديم بدانيم آيا فيلم توانسته بين خاطرات ما و سکانسهايش ارتباط معناداري ايجاد کند؟ در تمام مدت پخش اين فيلم، اشک از ديدگان احمد جاري بود. من که هنوز خودم را به حال احساساتم رها نکرده بودم، فقط گهگاهي اشکي ميغلتاندم. اما دلم را توفان احساسات و شفقت نسبت به دوستانم درنورديده بود. شايد اينهمه مقاومت در برابر احساساتم ديگر لازم نبود. همه سکانسها پرمعنا از مقابل چشمان شگفتزده من ميگذشت. حالا فهميده بودم هنر معجزهگر هفتم، توانسته است مرا به عمق گذشته و سياهچال استخبارات پرتاب کند. در اين پرتگاه آرام در دستان خاطرات خفتهام ميافتادم و در تصاويري که آفريده بوديم غرق در پرهاي نوازشگر شوروحال آن زمان، مستانه محو ميشديم. اين فقط يک فيلم نبود، بلکه قاليچه سليمان بود که ما را با خود به نوجوانيمان و سرنوشت تلخمان ميبرد. کارگردان فيلم، بازيگرانش را با نامهاي مستعار ناميده بود تا بتواند ديالوگهاي واقعي را از زبان هنرمنداني که بانمکتر بيانش ميکردند به سمع بينندگان برساند، اما ما ميدانستيم که سيناي فيلم من هستم و اينکه منصور ما کدام هنرمند است. بيپيرايه بگويم فيلم موفق بود و ما را راضي و گريان كرده بود. نمره مستندبودنش را تماما از ما گرفت. درامايش رنگ عينيت داشت. مبالغهاي در کار نبود. اما اعتراف ميکنم خشونت زندان و زندانبان را مهربانانهتر نشان داده بود. سکانسهاي اين فيلم کمي لطيفتر از حوادث آنجا رقم ميخورد. اين هم بد نيست، چراکه روايتگر ما کمي هم ملاحظه اعصاب بينندگانش را کرده است. آري مادران و پدراني که از تصاوير ما به ياد دلبندانشان ميافتند، سزاوار ملاحظهاند. داستان اين فيلم روايتگر همان ايام ابتداي سفر غريبانهاي را به تصوير ميکشد که هشتسالوسهماهو16 شب طول کشيد. روزهايش پيشکش زندانبانها و ارتش بيرحم بعث باشد. روزهايش هم از شب بدتر بود. اما امروز از جمع 23 نفر، سيدعباس پر کشيده است. برخي بچهها هم بهشدت بيمارند. حال باقي هم به عظمت اين ملت خوش و به سختيهايش ناخوش است. شايد اين جملات من را بعد از ما هم بخوانند. بله، تصديق ميکنم داستان فيلم را. بله، تأييد ميکنم احساسات صادقانهام را. بله، باور ميکنم روايت فيلم از رنج بچههاي ايران را. آري اين فيلم به 23 نفر خودباوري ميدهد. حسي از اداي دين نسبت به ملت را در ما زنده ميکند. خيلي سربلنديم از اينکه آزموني را گذرانديم که براي بزرگتر از ما هم سخت بود. ما را با ژنرالهاي رسانه به هماوردي فراخوانده بودند، اما داور زمانه دست منصور 13ساله را بهعنوان برنده بالا برده بود! فيلم 23 نفر بازسازي دقيق اين نبرد است. اينهمه موفقيت هنري نتيجه تلاش کارگردان محترم، آقاي مهدي جعفري و تهيهکننده عزيز، آقاي فرآورده و همکاران نازنينشان است. گوارايشان باد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.